/*--

Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου 2013

Τὸ ἄρωμα τοῦ παραδείσου

                              
Σεβασμιώτατε, Σεβαστὴ Γερόντισσα, Ἀγαπητοὶ φίλοι.
Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν εὐκαιρία ποὺ μοῦ δώσατε να ἐπισκεφθῶ τὴν Κρήτη καὶ τὸ ὄμορφο μοναστήρι σας σὲ τούτη τὴν παγκρήτια σύναξη νέων. Αἰσθάνομαι ἤδη ἀπελπισμένος καὶ σὲ κρίση ἀδυσώπητη, γιατὶ ξέρω πόσο αὐστηροὶ κριτὲς εἶσθε οἱ νέοι, πολὺ περισσότερο σὲ ἕνα νησί, ποὺ, ὅπως λέει ὁ Καζαντζάκης, δὲν εἶναι ἀκριβῶς νησί, ἀλλὰ «θεριό ποὺ κείτονταν στὴ θάλασσα».


Ἀπὸ τὴ δική μου ἀπελπισία περνάω στὴν ἀπελπισία τοῦ τοπίου γύρω μου. Κάποιος ξένος πρίγκιπας ἐπισκέφθηκε τὴν ἀρχαία Ρώμη, κι ὅταν ἔστρεψε τὰ νῶτα του εἶπε: Αὐτὴ εἶναι μιὰ πόλη πρὸς πώληση καὶ περιμένει τὸν ἀγοραστή της. Θὰ μποροῦσε νὰ πεῖ κανεὶς τὸ ἴδιο γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἴσως ἐμεῖς ἔχουμε προχωρήσει ἀκόμη παραπέρα. Ἡ δημοπρασία ἔχει ἤδη γίνει. Καὶ ἐπετεύχθη μιὰ νέα δουλεία, χειρότερη ἀπὸ τὶς προηγούμενες, γιατὶ ἀκριβῶς εἶναι ἑκούσια. Καὶ δὲν ἐννοῶ ἁπλὰ τὸ ξεπούλημα τῆς Ἑλλάδας στὶς πολυεθνικές—τοῦτο εἶναι ἕνα σύμπτωμα. Ἐννοῶ περισσότερο τὸ ξεπούλημα τῆς ψυχῆς μας ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια σὲ ἕναν ἄλλο θεό. Κυττάζοντας κάποιος στὸν εὐρύτερο ὁρίζοντα, ἱστορικὸ καὶ γεωγραφικό, ἀναρωτιέται μήπως ὅλες οἱ κοινωνίες ἔχουν πωληθεῖ σ’ αὐτὸ τὸ πονηρὸ πνεῦμα ποὺ τὶς φθείρει καὶ τὶς ἀποσυνθέτει.Σήμερα ὑπάρχει παντοῦ κρίση. Στὸ ἐπίπεδο τῆς οἰκολογίας, τῆς οἰκονομίας, στὸν κοινωνικὸ βίο. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς διαφεύγει εἶναι πὼς ὅλα τοῦτα εἶναι φαινόμενα μεταστατικά.  Ἡ πρωτογενὴς νόσος βρίσκεται στὸ ἀνθρώπινο πρόσωπο. Ἡ κακία γεννιέται καὶ πεθαίνει στὸ πρόσωπο. Εἶναι σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο ποὺ ὁ ἄνθρωπος ἔχει δεῖ τὴ ζωή του λάθος, ἔχει χάσει τὴν ψυχή του, νομίζοντας ὅτι θὰ τὴν βρεῖ στὰ ὑλικὰ ἀγαθά, στὴν κοινωνικὴ ἀναγνώριση, στὴν κατοχὴ ὅλο καὶ περισσότερων πραγμάτων, στὴν ἐπαγγελματικὴ ἢ καὶ ἐκκλησιαστικὴ καρριέρα, στὴν ἀπόκτηση ἐξουσίας, σὲ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα τρώει τὸ σκουλήκι.  

Μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα βρεθήκαμε σήμερα στὰ ὅρια τῆς ἀπελπισίας. Ὅμως εἶναι ἀπὸ μιὰ ἄποψη μακάριος ὁ ἀπελπισμένος. Αὐτὸς βέβαια ποὺ ξέρει νὰ ἐκτιμήσει καὶ νὰ ἀξιοποιήσει τὴν ἀπελπισία, τὴν ἔξοδο ἀπὸ τὴν ἄνεση, ἀσφάλεια καὶ πεποίθηση ποὺ προσφέρουν ἡ καθημερινὴ ἀμεσότητα καὶ ἡ δική μας πλασματικὴ εἰκόνα. Ἐξήλθαμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἄνεση, τὴν τάξη καὶ τὴν ἀσφάλεια σὲ μιὰ φοβερὴ τρικυμία, ποὺ κλυδωνίζει τὰ πάντα γύρω μας καὶ μέσα μας. Κι ὁ καθένας μας αἰσθάνεται ὅτι βρίσκεται στὸ μέσο μιᾶς ἐπικίνδυνης θάλασσας, ποὺ ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ μπορεῖ νὰ τὸν καταπιεῖ. Σήμερα ὅμως θὰ σᾶς ταξιδέψω σὲ μιὰν ἄλλη θάλασσα, ἕνα μακρινὸ ὠκεανό, σὲ μιὰ μακρινὴ ἐποχή. Ἐκεῖ ποὺ ταξιδεύει τὸν 6ο αιώνα ἕνας φημισμένος Ἰρλανδὸς ἡγούμενος, ὁ ἅγιος Μπρένταν, μὲ μοναχοὺς ἀπὸ τὴ συνοδεία του. Αὐτὸς εἶχε καλέσει δώδεκα ἀπὸ τοὺς μαθητές του καὶ τοὺς εἶπε: «Ἀποφάσισα νὰ κάνω ἕνα ταξίδι, ἂν εἶναι θέλημα Θεοῦ, καὶ νὰ πλεύσω ἐκεῖ ποὺ εἶναι ἡ γῆ τῆς ἐπαγγελίας, ἡ γῆ ποὺ ἔχει ὑποσχεθεῖ ὁ Θεὸς στοὺς ἁγίους του. Ἐσεῖς θὰ μὲ ἀκολουθήσετε;» Κι ἐκεῖνοι τοῦ εἶπαν, «Ἐγκαταλείψαμε τὴν πατρίδα καὶ τοὺς συγγενεῖς μας καὶ ἀφεθήκαμε στὴν καθοδήγησή σου. Θέλουμε ὅπως κι ἐσὺ νὰ βροῦμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.» Ξεκίνησαν ἀπὸ τὶς ἀκτὲς τῆς Ἰρλανδίας μὲ ἕνα πολὺ ἐλαφρὺ σκαρί, καλυμμένο μὲ δέρμα, μὲ σκοπὸ νὰ πλεύσουν πρὸς τὴ γῆ ποὺ ὑποσχέθηκε ὁ Θεὸς στοὺς ἁγίους Του. Ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ πίστη, ὅτι, ναὶ μὲν αὐτὴ ἡ γῆ τῶν ἁγίων θὰ δοθεῖ στὸ τέλος τῆς ἱστορίας, ὡστόσο, κατὰ ἕνα τρόπο, μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ τώρα προσβάσιμη, ἔστω καὶ γιὰ λίγο, στοὺς φίλους τοῦ Θεοῦ. Κάποιοι εἶπαν πὼς τὸ ταξίδι τοῦ Μπρένταν εἶναι πραγματικό, καὶ πὼς ὁ ἡγούμενος Μπρένταν ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ ἔφτασε στὴν Ἀμερική. 

Ἄλλοι, οἱ περισσότεροι, λέγουν πὼς πρόκειται γιὰ μιὰ ἀλληγορία τῆς πνευματικῆς ζωῆς, τῆς πορείας πρὸς τὸν Θεό, μὲ ὅλα τὰ μυστικά, τὶς χαρές, τὶς δοκιμασίες, τὶς ἀποκαλύψεις, τὰ ρητὰ καὶ τὰ ἄρρητα. Πραγματικά, τὸ ταξίδι αὐτὸ εἶναι μιὰ ἀλληλουχία σταθμῶν σὲ νησιά, ποὺ τὸ καθένα τους ἔχουν νὰ δώσουν κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα ἀπὸ τὸν Θεό, μήνυμα γιὰ τὴν πνευματικὴ ζωή. Ὁ Μπρένταν καὶ ἡ συνοδεία του ἐπισκέπτονται κοινότητες μοναχῶν, ἐρημίτες, νησιὰ περίεργα, ἁγίους, ἀγγέλους καὶ δαίμονες.Οἱ περιπέτειές τους εἶναι ἕνα ἀντίγραφο τῆς πορείας τοῦ Ἰσραὴλ στὴν ἔρημο ἀλλὰ καὶ τοῦ δράματος ποὺ ἐξελίσσεται γύρω ἀπὸ τὴ θάλασσα τῆς Γαλιλαίας μὲ τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς μαθητές του. 

Γνόφος καὶ φῶς, νεφέλη καὶ θαυμαστὰ σημεῖα, κίνδυνοι καὶ πτώσεις, δάκρυα, ἀγωνία, λιποψυχία, χαρὲς καὶ προσδοκίες, τὸ δέντρο τῆς ζωῆς καὶ τὸ δέντρο τῆς γνώσεως. Χαρακτηριστικὸ ὅμως εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐνῶ τὸ ταξίδι ἔχει συγκεκριμένο προορισμό, ταυτόχρονα φαίνεται μιὰ κυκλικὴ κίνηση πλεύσης. Αὐτὴ ἡ κίνηση ἀντιστοιχεῖ στὸν λειτουργικὸ κύκλο τῶν ὡρῶν καὶ τῶν δεσποτικῶν ἑορτῶν, τῶν ἀκινήτων ἑορτῶν, καθὼς καὶ τοῦ κύκλου τοῦ Πάσχα. Ἡ γῆ ποὺ ψάχνουν δὲν βρίσκεται στὸν χάρτη.  Ἡ πορεία τους δὲν χαράσσεται σὲ εὐθύγραμμη ἢ τεθλασμένη γραμμή. Μία νεφέλη σκεπάζει τὴ γῆ τῆς Ἐπαγγελίας, ὥστε νὰ ταξιδεύουν ἐπὶ ἑπτὰ χρόνια χωρὶς νὰ τὴ βλέπουν, γιατὶ ὁ Θεὸς «ἤθελε νὰ τοὺς δείξει τὰ μυστικὰ τῆς ζωῆς στὸν μεγάλο ὠκεανό».

Θὰ ἀναφέρω μόνο ἕνα περιστατικό, τὸ ὁποῖο σχετίζεται μὲ τὸ θέμα μας. Ὅπου κι ἂν βρίσκονται, τελοῦν τὶς ἀκολουθίες τοῦ νυχθημέρου καὶ τὴ θεία Λειτουργία. Σὲ κάποια μεγάλη γιορτή, ὁ Μπρένταν τελεῖ πάνω στὸ πλοιάριο τὴν ἀκολουθία καὶ Εὐχαριστία.  Τὴ στιγμὴ ἐκείνη λοιπόν ἡ θάλασσα γίνεται διάφανη ἕως τὸν πυθμένα της. Ὁ ἥλιος δὲν φωτίζει τὸν οὐρανὸ περισσότερο ἀπὸ ὅτι τὸ βάθος τῆς θάλασσας. Ἀναρίθμητα ψάρια φαίνονται σὰν νὰ εἶναι κοπάδι στὸ λιβάδι καὶ σχηματίζουν μιὰ πολιτεία ἀπὸ κύκλους, ἀφοῦ τὰ κεφάλια τους ἀγγίζουν τὴν οὐρά τους. Οἱ μοναχοὶ ἔντρομοι ζητοῦν ἀπὸ τὸν Μπρένταν νὰ ποῦν τὴ Λειτουργία μυστικά, κι ἐκεῖνος τοὺς λέει, «ἐκπλήσσομαι μὲ τὴν ἀνοησία σας. Δὲν εἶναι ὁ Χριστὸς Θεὸς καὶ τῶν ψαριῶν, δὲν εἶναι στὰ χέρια Του κάθε ζωή;» Καὶ καθὼς ψάλλει δυνατὰ ὁ Μπρένταν, ὅλα τὰ θαλάσσια πλάσματα ἀνεβαίνουν καὶ κολυμποῦν κυκλικὰ γύρω ἀπὸ τὸ σκαρί, συμμετέχουν στὴ σύναξη, προκαλώντας δέος στοὺς μοναχούς, ἀλλὰ σὲ κάποια ἀπόσταση εὐλάβειας. Μετὰ χάνονται πάλι στοὺς δρόμους τοῦ ὠκεανοῦ. Στὸ μικρὸ αὐτὸ περιστατικὸ ἔχουμε μιὰ σύναξη ὅλης τῆς κτίσης στὴ θεία Εὐχαριστία, μιὰ καθολικὴ ἁρμονία, ὅπου ὅλα γίνονται διάφανα καὶ εἰρηνικά. Αὐτὸ συμβαίνει στὴν ἔρημο τοῦ ὠκεανοῦ. Στὴν ἔρημο τῆς ἀποταγῆς, τῆς αὐταπάρνησης, τοῦ ἀσκητικοῦ καὶ ἠρωικοῦ φρονήματος, γιατὶ ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἀμαθεῖς τῶν ἀνθρωπίνων καὶ ἀσυνάλλακτοι, ἀνέστιοι καὶ ἄπολεις. Ἡ ζωή τους εἶναι ψαλμός, ἀγρυπνίες, σαρακοστὲς νηστειῶν, ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ καὶ ὑπακοὴ στὸν πνευματικὸ πατέρα γιὰ τὴν εὕρεση τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ.


Ἄλλοτε βλέπουν κάτι στὸν ὁρίζοντα, ἄλλοτε ὅμως ταξιδεύουν μερόνυχτα χωρὶς συγκεκριμένο προσανατολισμό, κάνοντας οἰκονομία στὴν τροφή, ὑπομένοντας τὴν ἄπνοια ἢ τὸν ἐνάντιο ἄνεμο. Κι ὁ Χριστὸς τοὺς στέλνει κάθε φορὰ αὐτὸ ποὺ πραγματικὰ χρειάζονται, εἴτε φαγητό, εἴτε νερό, εἴτε κλίνη νὰ ξαποστάσουν. Τὸ ταξίδι τοῦ Μπρένταν πραγματοποιεῖται λοιπὸν μέσα στὸν λειτουργικὸ χρόνο τῶν κινητῶν καὶ ἀκίνητων ἑορτῶν.Ὁ Μπρένταν θά φθάσει στὸν προορισμό του ἀφενὸς μέσα ἀπὸ ἀσκητικοὺς πόνους, ἀφετέρου μέσα ἀπὸ τὴν τέλεση τῶν ἑορτῶν, καὶ συγκεκριμένα μετὰ ἀπὸ ἑπτὰ λειτουργικὰ ἔτη καὶ «μεγάλες καὶ ποικίλες δοκιμασίες».  Ὅταν ἐπιστρέφει, φέρνει ὅμως μαζί του ὅσα μεταφέρονται καὶ ὅσα δὲν μεταφέρονται, κι ὁλόκληρη ἡ ζωή του γίνεται ἕνα ἀντίγραφο αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας. Τὰ ἴδια τὰ ροῦχα του εὐωδιάζουν ἀπὸ τὸ ἄρωμα τοῦ παραδείσου.Ὁ Μπρένταν μὲ τὸ ταξίδι του ὑποδεικνύει ἕναν ἄλλο δρόμο στὸ δράμα τῆς ἱστορίας. Τὸ δρόμο τῆς ἄσκησης καὶ τῆς εὐχαριστίας. Ἂς δοῦμε λίγο πιὸ κοντὰ αὐτὲς τὶς δύο ἔννοιες, ποὺ ἀποτέλεσαν τὸν ἄξονα τῆς ὀρθόδοξης πνευματικῆς ζωῆς. Δὲν μποροῦμε νὰ ἐξαντλήσουμε τὰ πάντα, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ φωτίσουμε μερικὲς πτυχές. Τί ἀκριβῶς σημαίνει εὐχαριστιακὴ στάση ζωῆς;

Τὰ κτίσματα εἶναι σταλαγματιὲς τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ –οἱ μικρὲς ἀγάπες, λέει ὁ γέρων Πορφύριος, ποὺ μᾶς δείχνουν τὴ μεγάλη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ βέβαια δὲν δηλώνει ἁπλὰ μιὰ συναισθηματικὴ σχέση Θεοῦ καὶ κτισμάτων, ἡ ἀγάπη δὲν εἶναι διάθεση καὶ συναίσθημα στὸν Θεό. Ὅταν μιλᾶμε γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ στὴ δημιουργία, ἐννοοῦμε ὅτι ἡ κτίση εἶναι γεμάτη ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ἡ θεϊκὴ παρουσία πνέει, ζωοποιεῖ καὶ συγκρατεῖ στὴν ὕπαρξη κάθε δημιούργημα. Στὴν πραγματικότητα, δὲν εἶναι ἡ δημιουργία τόπος τοῦ Θεοῦ, καθότι ὁ Θεὸς «οὐ χωρεῖται, ἀλλὰ αὐτός ἐστι τόπος τῶν ὅλων». Γι’ αὐτό καὶ ἡ κτίση γίνεται ἀφορμὴ κοινωνίας μὲ τὸν Θεό. Τὰ πάντα εἶναι ἐντός του, καὶ Ἐκεῖνος εἶναι ὁ σκοπὸς ὅλων, λέει ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Ἔτσι τὰ πάντα εἶναι ἱερά, γιατὶ μετέχουν κατὰ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο στὸν Θεό. Τὸ νὰ δέχομαι λοιπὸν κάθε τι ὡς δῶρο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ ὡς ἀφορμὴ κοινωνίας, καὶ νὰ τὸ ἀντιπροσφέρω στὸν Θεό, αὐτὸ εἶναι εὐχαριστιακὴ στάση. Μὲ ποιὸ τρόπο τὸ ἀντιπροσφέρω, μὲ ποιὸ τρόπο γίνεται μέσο κοινωνίας; Μὲ τὸ νὰ τὸ φυλάσσω, νὰ τὸ φροντίζω, νὰ τὸ σέβομαι, νὰ μεριμνῶ γιὰ τὴν προκοπή του, γιὰ τὴ σωστὴ λειτουργία του, νὰ διακρίνω τὸν λόγο τῆς ὕπαρξής του, μὲ τὸν ὁποῖο λόγο ὁ Θεὸς Λόγος ἀπευθύνεται σὲ μένα, καὶ τέλος, νὰ τὸ μοιράζομαι, μιμούμενος τὴν ἴδια τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. 


Αὐτὸ σημαίνει πραγματικὴ εὐγένεια, λεπτότητα, εὐαισθησία για ὅλα τὰ κτίσματα, καὶ γι’ αὐτὰ ποὺ φαίνονται μικρὰ καὶ ἀσήμαντα. Ἡ εὐχαριστιακὴ αὐτὴ στάση συνδέεται ἄμεσα μὲ τὸ μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Συμβολίζεται, ἐκφράζεται, σφυρηλατεῖται μέσα στὸ μυστήριο τῶν τιμίων Δώρων. Ἐδῶ τελεσιουργεῖται ἡ ἑνότητα μὲ τὴν κτίση, γιατὶ στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶναι τὸ ἀνθρώπινο σῶμα, ἑνοποιεῖται κάθε ὕλη, κάθε στοιχεῖο, κάθε φύση, ἀλλὰ πρωτίστως τελεσιουργεῖται ἡ ἑνότητα τῶν ἀνθρώπων, ποὺ γίνονται σῶμα Χριστοῦ. Ἐδῶ τὸ φυσικὸ θέλημα τῶν ἀνθρώπων ἑνώνεται μὲ τὸ θεῖο θέλημα, ἡ ἐνέργειά τους μὲ τὴ θεία ἐνέργεια. Θέλω νὰ κάνω ὅμως τὴν ἑξῆς διευκρίνιση, ποὺ κάνουν πρῶτοι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ μυστήριο δὲν δρᾶ μαγικά.  Δὲν ζοῦμε εὐχαριστιακή ζωή, οὔτε ἑνωνόμαστε μὲ τὸν Χριστὸ καὶ μεταξύ μας ἁπλὰ μὲ τὸ νὰ μετέχουμε στὴ σύναξη τῆς Εὐχαριστίας.


απόσπασμα από ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΑΣ 


Χρυσοστόμου Κουτλουμουσιανοῦ ἱερομονάχου

πηγή :  Ιερά Μονή Χρυσοπηγής - Κρήτη

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...