/*--

Δευτέρα, 30 Σεπτεμβρίου 2013

Ἡ ἀληθὴς νηστεία

  
H νηστεία εἶναι θεοσύστατος θεσμός. Στὴν ἀρχὴ τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου καὶ στὸν Παράδεισο τῆς τρυφῆς ὁ ἴδιοςὁ Δημιουργὸς καλεῖ τοὺς Πρωτοπλάστους νὰ ἀπέχουν ἀπὸ τὸν καρπὸ τοῦ δένδρου. Ὁ Μωϋσῆς μετὰ ἀπὸ νηστεία ἀνέβηκε στὸ ὅρος Σινᾶ καὶ παρέλαβε τὶς πλάκες τοῦ Νόμου. Ὁ Σαμουὴλ εἶναι τέκνο τῆς προσευχῆς καὶ τῆς νηστείας. Μὲ νηστεία ἔφερε στὸν κόσμο τὸν Σαμψών ἡ μητέρα του. 
Ἡ νηστεία ἐκράτυνε καὶ  ἐμεγάλυνε τοὺς Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἡ νηστεία δυνάμωσε τοὺς Τρεῖς Παῖδες ἐν καμίνῳ καὶ τὸν Προφήτη Δανιὴλ στὶς δοκιμασίες τους. Ὁ μέγας Προφήτης καὶ Πρόδρομος Ἰωάννης διὰ νηστείας ἑτοίμασε τὴν ὁδὸ τοῦ Κυρίου. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μετὰ τὴ Βάπτισή Του στὸν Ἰορδάνη  ποταμὸ παρέμεινε νηστεύων ἐπὶ σαράντα ἡμέρες  στὸ ὅρος. «Τοῦτο τὸ γένος οὐκ ἐξέρχεται, εἰ μὴ ἐν  προσευχῇ καὶ νηστείᾳ» (Μάρκ. 9, 28) μᾶς εἶπε ὁ Κύριος γιὰ τὸν πόλεμο ἐναντίον τοῦ σατανᾶ. 

Κατόπιν ἐκτενοῦς προσευχῆς καί νηστείας ἀνέβηκε 
μέχρι τρίτου οὐρανοῦ ὁ οὐρανοβάμων Ἀπόστολος 
Παῦλος. Ὁ Κύριος, ὅμως, μᾶς ἐφιστᾶ τὴν προσοχή 
στὸ τόσο σπουδαῖο γιὰ τὴν πνευματική μας ζωὴ 
αὐτὸ θέμα, λέγοντας:«Ὅταν δέ νηστεύητε, μή 
γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταί σκυθρωποί· ἀφανίζουσι 
γάρ τά πρόσωπα αὐτῶν ὅπως φανῶσι τοῖς 
ἀνθρώποις νηστεύοντες· ἀμήν λέγω ὑμῖν ὅτι 
ἀπέχουσι τόν μισθόν αὐτῶν. σύ δε νηστεύων 
ἄλειψαί σου τήν κεφαλήν καί τό πρόσωπόν σου 
νίψαι, ὅπως μή φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, 
ἀλλά τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καί ὁ πατήρ 
σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ 
φανερῷ» (Ματθ. 6,16). Ἡ θεοπρόβλητη νηστεία 
δὲν εἶναι σκοπὸς ἀλλὰ τρόπος ἀσκήσεως καὶ μέσο 
ἁγιασμοῦ. Ὅποιος κάνει σκοπό τοῦ πνευματικοῦ 
του ἀγώνα τὴν νηστεία τότε, ἔστω καὶ ἄθελά του, 
γίνεται εἰδωλολάτρης. 
Ὁ ἱερέας, ὅταν ἐξέρχεται τοῦ ἱεροῦ Βήματος μὲ τὸ Ἅγιο Ποτήριο, προσκαλεῖ  τοὺς πιστοὺς νὰ προσέλθουν καὶ νὰ κοινωνήσουν τοῦ Ζωοποιοῦ Σώματος καὶ Αἵματος τοῦ Κυρίου λέγοντας: «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε». Ἡ καρδιὰ τοῦ πιστοῦ πρέπει νὰ εἶναι πλημμυρισμένη ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἀρετές. 
Ἡ ἀληθὴς νηστεία ὁδηγεῖ τὸν ἀγωνιστὴ χριστιανὸ στὸν φόβο τοῦ Θεοῦ, στὴν αὔξηση τῆς πίστεως καὶ στὸ πλήρωμα τῆς ἀγάπης. 
Ἡ ἀληθὴς νηστεία καθαρίζει τὴν καρδιὰ ἀπὸ τὸν μολυσμὸ τῶν παθῶν καὶ 
φωτίζει τὸν ἐσκοτισμένο ἀπὸ τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς νοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἀληθὴς νηστεία, ποὺ ἐπιτελεῖται πάντοτε μὲ τὴν εὐλογία καὶ τὴν καθοδήγηση τοῦ Πνευματικοῦ μας Πατέρα, 
μεταμορφώνει τὰ δαιμονοκίνητα πάθη μας, πού μᾶς βυθίζουν στὴν μοναξιὰ τοῦ σατανικοῦ ἐγωισμοῦ, σὲ ἀρετὲς καὶ ἐν τέλει ὁδηγεῖ τὸν πιστὸ στὴν θεοκοινωνία καὶ στὴν καταλλαγὴ μὲ τὸν 
συνάνθρωπο. Ὅταν λοιπὸν προετοιμαζόμαστε γιὰ νὰ προσέλθουμε στὸ Ποτήριο τῆς Ζωῆς, ἀσκούμαστε, μεταξὺ τῶν ἄλλων, στὴ νηστεία καὶ ὄχι στὴ δίαιτα. 
Ἡ νηστεία, ὅταν θεοπρεπῶς ἐπιτελεῖται, ἔχει βαθύτερο νόημα καί ὑψηλότερη προοπτική.Ὅπως ἀκριβῶς ἕνας ἀθλητής προπονεῖται καθημερινῶς ἐπί πολλή
 ὥρα ὑπό τήν ἐποπτία τοῦ 
προπονητοῦ του, κάνει ὑγιεινή διατροφή καταργώντας τίς λιπαρές τροφές καί τά οἰνοπνευματώδη ποτά ἀπό τό διαιτολόγιό του, δέν καπνίζει καί φυσικά δέν ξενυχτᾶ, προκειμένου νά βρίσκεται σέ καλή φυσική κατάσταση καί νά ἀποδώσει στό ἄθλημά του· κατά τόν αὐτόν τρόπο καί ὁ ἀθλητής τοῦ πνεύματος συνδυάζει τή σωματική ἄσκηση μέ τήν πνευματική ἐγρήγορση,πού καθαίρει τήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τά πάθη, προκειμένου νά γίνει δεκτική τῆς σωτηρίου Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Ἀσκούμαστε στήν ἀποχή ἀπό τίς τροφές, προκειμένου νά ἰσχυροποιήσουμε τή θέλησή μας ἐναντίον τῶν μεγάλων παθῶν τῆς ψυχῆς. Γι΄ αὐτό καί τή νηστεία ἡ Ἐκκλησία μας τήν χαρακτηρίζει παθοκτόνο καί ὄχι σωματοκτόνο. Οἱ ἱεροί Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας μας, μᾶς δίδουν ἐπακριβῶς τόν κανόνα τῆς νηστείας,ὅμως ὁ κάθε πιστός χριστιανός ὀφείλει νά ἀπευθύνεται στόν Πνευματικό του Πατέρα,προκειμένου νά τοῦ 
ὑποδεικνύει ἐκεῖνος τόν ἀκριβῆ τρόπο τῆς νηστείας του, σύμφωνα μέ τήν προαίρεσή του, τά τυχόν προβλήματα ὑγείας, τίς σωματικές του ἀντοχές, τήν ἐργασία πού ἐπιτελεῖ καθημερινῶς,
ἀλλά βεβαίως καί σύμφωνα μέ τήν πνευματική κατάστασή του. Τήν σπουδαιότητα τῆς νηστείας γιά τήν πνευματική πορεία τοῦ πιστοῦ μᾶς τήν ἀποκαλύπτουν οἱ θειότατοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὁποῖοι ἐμπειρικά ἐβίωσαν τούς εὐκλεεῖς καρπούς της. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναῒτης, ὁ συγγραφέας τοῦ περίφημου βιβλίου τῆς Κλίμακος καί ἀκριβής ἀκτινογράφος τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου, λέγει σχετικά μέ τό θέμα μας«Ὁ χορτασμός ἀπό φαγητά εἶναι πατήρ τῆς πορνείας·ἡ θλῖψις δέ τῆς κοιλίας εἶναι πρόξενος τῆς  ἁγνότητος. Ἐκεῖνος πού ἐκολάκευσε τόν λέοντα, πολλές φορές τόν ἡμέρωσε. Ἐκεῖνος ὅμως πού  περιποιήθηκε τήν σάρκα, περισσότερο τήν  ἐξαγρίωσε. Ἀρχηγός τῶν δαιμόνων εἶναι ὁ πεσών  Ἑωσφόρος, καί ἀρχηγός τῶν παθῶν ὁ λαιμός τῆς  κοιλίας. Ἐκεῖνος πού καταπιέζει τήν κοιλία μέ  πολλά φαγητά, ἐπλάτυνε τά ἔντερα, ἐνῶ ἐκεῖνος  πού τῆς ἐναντιώνεται, τά ἐστένευσε. Καί ὅταν αὐτά  ἐστένευσαν, δέν χρειάζονται πολλά φαγητά, ὁπότε  κατά φυσικό τρόπο μαθαίνομε νά νηστεύομεν. 

Ἡ  νηστεία εἶναι βία φύσεως καί περιτομή τῶν ἡδονῶν τοῦ λάρυγγος, ἐκτομή τῆς σαρκικῆς πυρώσεως, ἐκκοπή τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ἀπελευθέρωσις ἀπό μολυσμούς ὀνείρων, καθαρότης προσευχῆς, φωτισμός τῆς ψυχῆς, διαφύλαξις τοῦ νοῦ, διάλυσις τῆς πωρώσεως, θύρα τῆς κατανύξεως, ταπεινός στεναγμός, χαρούμενη συντριβή, σταμάτημα τῆς πολυλογίας, ἀφορμή ἡσυχίας, φρουρός τῆς  ὑπακοῆς, ἐλαφρότης τοῦ ὕπνου, ὑγεία τοῦ σώματος, πρόξενος τῆς ἀπαθείας, ἄφεσις τῶν ἁμαρτημάτων, θύρα τῆς ἀπολαύσεως τοῦ παραδείσου». 

Στίς ἀφεγγεῖς ἡμέρες μας εἶναι ἡλίου 
φαεινότερο ὅτι τό πάθοςτῆς πλεονεξίας καί τό 
μοντέρνο δαιμόνιο τῆς ὑπερκατανάλωσης ἔχει 
ἐπηρεάσει ἄμεσα τόν καθημερινό μας βίο. Ζοῦμε 
συνεχῶς μέ τό ἄγχος τῆς συγκεντρώσεως περιττῶν 
ὑλικῶν ἀγαθῶν καί ὄχι βεβαίως τῶν ἀναγκαίων γιά 
τή ζωή μας καί παράλληλα, μᾶς κυριαρχεῖ ὁ τρόμος 
τῆς τυχόν ἐλλείψεως αὐτῶν τῶν ἀγαθῶν πού θά 
μᾶς ὁδηγήσει, ὅπως πιστεύουμε, σέ χαμηλό βιοτικό ἐπίπεδο καί κοινωνική ἀπομόνωση.  
Μᾶς πνίγουν ἡμερησίως αὐτοί οἱ λογισμοί καί μᾶς στοιχειώνουν τά ὄνειρα τίς νύχτες, γιατί λησμονήσαμε οἱ ταλαίπωροι ὅτι «οὐκ ἔχομεν ὧδε μένουσα πόλιν,
ἀλλά τήν μέλλουσα ἐπιζητοῦμεν». Ἔτσι καί τίς εὐλογίες τοῦ Θεοῦ στόν παρόντα βίο δέν ἀπολαμβάνουμε καί τήν ἐπερχόμενη Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἀρνούμαστε. Ἡ νηστεία, ὅμως, ὅταν θεοπρεπῶς ἐπιτελεῖται, λύει μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τά ἔργα τοῦ διαβόλου, πού καθημερινῶ περιπλέκουν τή ζωή μας. Καί ὁ ἱερός ὑμνογράφος μᾶς καθορίζει ποία εἶναι ἡ ἀληθής νηστεία καί ἡ εὐπρόσδεκτη στόν Θεό: «Νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ· ἀληθής νηστεία,ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτροίωσις, ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, καί ἐπιορκίας· ἡ τούτων ἔνδεια, νηστεία ἐστίν, ἀληθής καί εὐπρόσδεκτος». 
Ἡ φτώχεια λοιπόν τῶν δαιμονικῶν παθῶν καί ἡ καλλιέργεια τῶν ἔνθεων ἀρετῶν εἶναι ἡ ἀληθής νηστεία στήν ὁποία μᾶς προτρέπει ἡ Ἐκκλησία μας. Αὐτή ἡ νηστεία διαδραματίζει σπουδαῖο ρόλο στήν ἰσορροπία τοῦ κοινωνικοῦ ἱστοῦ καί ἐπ’ αὐτοῦ μᾶς λέγει ὁ Οὐρανοφάντωρ Μέγας Βασίλειος: «Ἡ νηστεία προστατεύει τά νήπια, σωφρονίζει τόν νέο, κάνει σεβαστό τόν γέροντα. Διότι τά γεράματα, στολισμένα μέ τή νηστεία, γίνονται πιό σεβαστά.

Γιά τίς γυναῖκες εἶναι ὁ πιό κατάλληλος στολισμός, γι' αὐτούς πού βρίσκονται στήν ἀκμή τῆς ἡλικίας, τό χαλινάρι· εἶναι τό φυλακτό τῶν συζύγων καί ἡ τροφός αὐτῶν πού παρθενεύουν. 
Μέ αὐτούς τούς τρόπους ἡ νηστεία βοηθᾶ σέ κάθε σπίτι. 
Ποιά ὅμως, εἶναι ἡ σημασία της γιά τή δημόσια ζωή μας; Ὁλόκληρη τήν πόλη καί ὅλο τόν λαό τούς ἐπαναφέρει ἀμέσως στήν τάξη, καταστέλλει τίς κραυγές, ἀπομακρύνει τίς κακολογίες ... Ἄν ὅλοι τήν παρελάμβαναν ὡς σύμβουλο σ’ αὐτά πού ὀφείλουν νά πράξουν, τίποτε δέν θά ἐμπόδιζε νά εἴχαμε βαθειά εἰρήνη σ’ ὁλόκληρη τήν οἰκουμένη. Καί οὔτε πάλι ὁ βίος μας θά ἦταν τόσο πολυστένακτος καί γεμάτος κατήφεια, ἄν ἡ νηστεία κυβερνοῦσε τή ζωή μας. Διότι εἶναι φανερό ὅτι θά δίδασκε σέ ὅλους ὄχι μόνον τήν ἐγκράτεια τῶν τροφῶν, ἀλλά τήν πλήρη ἀποφυγή__.


Ἀρχιμ. Ἱερεμίου Γεωργαλῆ

ΤETΡAΜΗΝΙΑΙΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ» H ΟΔΟΣ»

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...