/*--

Πέμπτη, 21 Νοεμβρίου 2013

ΙΑΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗΝ Κ.Δ.

  
Στην Κ.Δ. τώρα τρία στοιχεία είναι απαραίτητο να υπογραμμίσουμε: (α) Και πρώτα-πρώτα την αναγνώριση του έργου των ιατρών (όπως ακριβώς και στη σοφιολογική γραμματεία), αφού επίσημα στην προς Κολοσσαείς ονομάζεται ο «Λουκάς ο ιατρός ο αγαπητός» (Κoλ 4:14), ενώ χρησιμοποιείται και για τον ίδιο τον Χριστό ο όρος «ιατρός»: καὶ ἰδόντες οἱ Φαρισαῖοι εἶπον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· διατί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς ἀκούσας εἶπεν αὐτοῖς· οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾿ οἱ κακῶς ἔχοντες (Mτ 9:11-12 παρ. Mκ 2:17, Λκ 5:31).

(β) Ο Ιησούς εμφανίζεται με τις ιδιότητες ίασης και θεραπείας του ίδιου του Θεού, αυτές όμως σαφώς προσδιορίζονται από την ολιστική κατανόηση των Προφητών, και ιδίως του Ησαΐα, όπου η ίαση συνδέεται με την μεσσιανική και εσχατολογική εκπλήρωση του Ιωβηλαίου (θα επανέλθω πιο κάτω σ’ αυτό), έναν θεσμό με σαφείς κοινωνικές και ως εκ τούτου ιεραποστολικές διαστάσεις: της συλλογικής δηλαδή απελευθέρωσης των ανθρώπων από την υποταγή στις άδικες δομές της κοινωνίας και τη θεραπεία του ανθρώπινου γένους τόσο από την εσωτερική ασθένεια, όσο και από την εξωτερική δουλεία, αμφότερα δηλωτικά της αμαρτωλότητας του ανθρωπίνου γένους. Η εμμονή μάλιστα του Χριστού στη θεραπεία του φυσικού σώματος (και όχι μόνο της ψυχής) αποτελεί κεντρικό σημείο της ευαγγελικής παραδόσεως, πάνω στην οποία η Εκκλησία διατύπωσε την ολιστική αντίληψή της περί σωτηρίας.

(γ) Οι περικοπές ιάσεων και θεραπείας ατόμων, που σημειωτέο δεν περιορίζονται στον περιούσιο εβραϊκό λαό (πρβλ. περικοπή της Συροφοινίκισσας Mκ 7:24–30; Mτ 15:21–28), απαιτούν την εκδήλωση πίστεως (Mκ 2:4–12). (Mκ 5:23 (Mκ 5:27–34). (Mκ 6:53–56, Μτ 14:34–36). (Mκ 9:14–27, Μτ 17:14–18, Λκ 9:37–43). (Mκ 10:52). Εδώ θα πρέπει να υπογραμμίσουμε, ότι στο πρώτο κήρυγμα του Ιησού στη Ναζαρέτ ο Λουκάς συγκρίνει την θεραπευτική αποστολή του Χριστού προς τους εθνικούς με εκείνη των Ηλία και Ελισαίου (Λουκ 4:25–27).

Είναι, μάλιστα, πολύ ενδεικτικό ότι στην αρχαιότερη ευαγγελική παράδοση, στην Πηγή των Λογίων, η πίστη του εκατόνταρχου είναι αυτή που ουσιαστικά επιφέρει την αποκατάσταση της υγείας του «παιδός» ή «δούλου» του (κατά το Ματθαίο), κι’ αυτό μάλιστα σε αντίθεση με την έλλειψη πίστεως στον Ισραήλ: «καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἑκατόνταρχος ἔφη· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς· ἀλλὰ μόνον εἰπὲ λόγῳ, καὶ ἰαθήσεται ὁ παῖς μου. ..ἀκούσας δὲ ὁ ᾿Ιησοῦς ἐθαύμασε καὶ εἶπε τοῖς ἀκολουθοῦσιν· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐδὲ ἐν τῷ ᾿Ισραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον … καὶ εἶπεν ὁ ᾿Ιησοῦς τῷ ἑκατοντάρχῳ· ὕπαγε, καὶ ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι. καὶ ἰάθη ὁ παῖς αὐτοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ» (Λκ 7:9εξ=Μτ 8:7εξ). Προς το τέλος του α΄ μ.Χ. αι. οι διηγήσεις ιάσεως και θεραπείας προσλαμβάνουν, ιδίως στο κατά Ιωάννην ευαγγέλιο, συμβολικό χαρακτήρα, χαρακτηριζόμενες ως επί το πλείστον «σημεία» και συνδεόμενες με την αιώνιο ζωή. «Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστι γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ· ταῦτα δὲ γέγραπται ἵνα πιστεύ[σ]ητε ὅτι ᾿Ιησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ» (Ιω 20.30-31).

Ο Χριστός στο πνευματικό αυτό ευαγγέλιο δεν επιτελεί απλώς την ύψιστη θεραπεία στην διήγηση της ανάστασης του Λαζάρου, επικρατώντας έτσι σημειολογικά και επί του εσχάτου εχθρού, δηλ. του θανάτου, αλλά επί πλέον διακηρύσσει ότι είναι η «ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή» (Ιω 11.25-26). Σε όλη την ευαγγελική παράδοση ο Χριστός παρουσιάζεται να δίνει – σε σύγκριση με το Μωσαϊκό Νόμο – προτεραιότητα στην ανθρώπινη υγεία, και γενικά στην αποκατάσταση της ακεραιότητας της δημιουργίας του Θεού, μη διστάζοντας ακόμη και να τον παραβιάζει. (βλ. π.χ. «καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς σάββασι θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. καὶ λέγει αὐτοῖς· ἔξεστι τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων» Μκ 3.1εξ παρ. επίσης Λκ 13.14, και 14:1–6).

Από τα αρχαιότερα ακόμη στρώματα της ευαγγελικής παραδόσεως πηγή της θεραπευτικής δυνάμεως του Χριστού είναι ο ίδιος ο Θεός. Κι’ αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στο Λκ 5:17. Ιδιαίτερα στην Πηγή των Λογίων ο ίδιος ο Ιησούς ομολογεί ότι οι θαυματουργικές ιάσεις και οι διάφοροι εξορκισμοί με τους οποίους εκδιώκει τα δαιμόνια επιτελούνται «ἐν δακτύλῳ Θεοῦ», (Mθ 12.28=Λκ 11.20), κάτι που σαφώς παραπέμπει στην Έξοδο των Εβραίων από τη δουλεία της Αιγύπτου: «εἶπαν οὖν οἱ ἐπαοιδοί τῷ Φαραώ: δάκτυλος θεοῦ ἐστιν» (Eξ 8:15). Το ίδιο θα συμβεί αργότερα και με τους μαθητές του, οι περικοπές ιάσεων των οποίων στις Πράξεις των Αποστόλων επιτελούνται στο όνομά του (τόσο από τον Πέτρο έξω από την πύλη του Ναού στα Ιεροσόλυμα, Πραξ 3:1εξ, όσο και από τον Παύλο στα Λύστρα, Πραξ 14.8εξ. Στη θεραπεία του Αινέα η ίαση επιτελείται από τον ίδιο το Χριστό: «Αἰνέα, ἰᾶταί σε ᾿Ιησοῦς ὁ Χριστός», Πραξ 9.34, ενώ στην περίπτωση του πατέρα του Ποπλίου στην Μελίτη (Κεφαλλονιά;) από τον Παύλο: «ὁ Παῦλος εἰσελθὼν καὶ προσευξάμενος καὶ ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτῷ ἰάσατο αὐτόν», Πραξ 28.8.

Για να κατανοήσουμε σωστά τη σημασία το ρόλο του Ιησού ως θεραπευτού δεν έχουμε παρά να δούμε την απάντηση που ο ίδιος δίνει στους απεσταλμένους του Βαπτιστή Ιωάννη: «ἐν αὐτῇ δὲ τῇ ὥρᾳ ἐθεράπευσε πολλοὺς ἀπὸ νόσων καὶ μαστίγων καὶ πνευμάτων πονηρῶν, καὶ τυφλοῖς πολλοῖς ἐχαρίσατο τὸ βλέπειν. καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· πορευθέντες ἀπαγγείλατε ᾿Ιωάννῃ ἃ εἴδετε καὶ ἠκούσατε· τυφλοὶ ἀναβλέπουσι καὶ χωλοὶ περιπατοῦσι, λεπροὶ καθαρίζονται, κωφοὶ ἀκούουσι, νεκροὶ ἐγείρονται, πτωχοὶ εὐαγγελίζονται» (Λουκ 7.21εξ). Αυτή ακριβώς η σημειολογική ίαση και θεραπεία σύμπασας της ανθρωπότητας προέρχεται από την περιγραφή της μεσσιανικής εποχής στο βιβλίο του προφήτη Ησαΐα.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πεμπτουσία της αποστολής του Χριστού ως θεράποντος και ιατρού. Όχι στην ικανότητά του να επιτελεί θαύματα και ιάσεις, ως ένας άλλος «θείος ανήρ» των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, αλλ’ ως η προσωποποίηση του αναμενόμενου ελευθερωτή μεσσία. Στο εναρκτήριο και ταυτόχρονα προγραμματικό κήρυγμα του Ιησού στην πατρίδα του Ναζαρέτ, χρησιμοποιώντας στο μεσσιανικό χωρίο του Ησαΐα που είδαμε πιο πάνω, χαρακτηρίζει την αποστολή του ως εκπλήρωση της αναμενόμενης εσχατολογικής περιόδου του Ιωβηλαίου έτους: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, κηρῦξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, κηρῦξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν» (Λκ 4.16εξ).

Η ίαση επομένως άμεσα συνδέεται με την αποκατάσταση της ελευθερίας των ανθρώπων, της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της κατάργησης των άδικων δομών, οικονομικών, πολιτικών κλπ. της κοινωνίας. Δεν έχει με άλλα λόγια μόνον ατομικό, αλλά και συλλογικό, εκκλησιολογικό, και κατ’ επέκταση κοινωνικό χαρακτήρα. Ως θεράπων ιατρός, ως εκ τούτου, ο Ιησούς Χριστός επιτελεί το γενικότερο έργο της ολιστικής σωτηρίας, που στην Π.Δ. επιτελούσε ο Θεός. Κατ’ επέκταση, λοιπόν, η βαθύτερη σημασία των μυστηρίων της Εκκλησίας, με τα οποία συμβολικά συνεχίζεται το έργο της ιάσεως και θεραπείας, της σωτηρίας δηλαδή του κόσμου, δεν είναι η ατομική ίαση και σωτηρία μεμονωμένων ατόμων (η όποια ατομική ίαση και σωτηρία επιτελείται στα εκκλησιολογικά αυτά πλαίσια, αλλά και φιλανθρώπως εκτός των κανονικών της ορίων, αφού το Πνεύμα όπου θέλει πνεί), αλλά η φανέρωση – ταυτόχρονα όμως και υπενθύμιση – της νέας μεσσιανικής/εσχατολογικής εποχής της Βασιλείας του Θεού. Σ’ αυτήν κατατείνουν τα μυστήρια της Εκκλησίας, και αυτή οφείλει να είναι ο στόχος της μαρτυρίας της στον κόσμο.

Είναι εξάλλου χαρακτηριστική η κατάληξη της καθολικής επιστολής του Ιακώβου, που στην παράδοση της Εκκλησίας σε Ανατολή και Δύση θεωρήθηκε ως η βιβλική τεκμηρίωση των μυστηρίων της μετανοίας και του ελαίου (πρβλ. Ιακ 5.14): «ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα, καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε» (Ιακ 5.16). Το ίδιο, άλλωστε, εκκλησιολογικό υπόβαθρο πιστοποιείται και στην πνευματολογική – και ταυτόχρονα εκκλησιολογική – ενότητα των κεφ 12-14 της Α΄ Κορ επιστολής του αποστόλου Παύλου, στην οποία γίνεται ως γνωστόν λόγος για «χαρίσματα ἰαμάτων» (Α΄ Κορ 12.9-10 και 12.19-20) 

Πέτρος Βασιλειάδης 

από (Ο ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ. ΒΙΒΛΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ )


+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...