/*--

Δευτέρα, 25 Νοεμβρίου 2013

Ο όρος πίστη και η σημασία του

 
από τη Γ΄ Συνδιάσκεψη Γυναικών Εκπροσώπων των Ιερών Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος.

1. Ο όρος πίστη και η σημασία του

Για την Αγία Γραφή, η πίστη είναι η πηγή και το κέντρο όλης της θρησκευτικής ζωής. Στο σχέδιο της Θείας Οικονομίας που πραγματοποιείται στα πλαίσια του χρόνου, ο άνθρωπος οφείλει να απαντήσει με πίστη. Βαδίζοντας στα ίχνη του Αβραάμ, που σύμφωνα με τον Παύλο είναι ο «πατέρας πάντων των πιστευόντων» (Ρωμ. 4,11), οι μαθητές του Ιησού οφείλουν να ακολουθούν το δρόμο του δασκάλου τους (Πραξ. 2,44 και 1 Θες.1,7).

Η ποικιλία του εβραϊκού λεξιλογίου για την πίστη αντανακλά τον πολυσύνθετο χαρακτήρα της πνευματικής διαθέσεως του πιστού. Δύο ρίζες κυριαρχούν στα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης: η ρίζα aman, που αναφέρεται στη σταθερότητα και τη βεβαιότητα και η ρίζα bajah που αναφέρεται στην ασφάλεια και στην εμπιστοσύνη. Το ελληνικό λεξιλόγιο για την πίστη είναι ακόμη πιο ποικίλο. Η ελληνική θρησκεία δεν έδινε την ίδια πρακτική σημασία στην πίστη με αυτήν της ιουδαϊκής παράδοσης. Οι Ο΄ λοιπόν στην προσπάθειά τους να μεταφράσουν τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης στα ελληνικά με επιτυχία, απέδωσαν τον όρο bajah με τις λέξεις ελπίς, ελπίζω, πέποιθα, και τη λέξη aman με το πίστη, πιστεύω, αλήθεια. Η γενικότερη μελέτη του λεξιλογίου της Αγίας Γραφής φανερώνει ότι η σημασία της πίστης έχει δύο πόλους: από τη μια δηλώνει την εμπιστοσύνη που απευθύνεται σ’ ένα πρόσωπο και δεσμεύει ολόκληρο τον άνθρωπο, και, από την άλλη, ένα διάβημα της διανοίας που ένας λόγος ή ορισμένα σημεία της επιτρέπουν να προσεγγίσει πραγματικότητες που δε φαίνονται (Εβρ. 11,1).2[2]

Ολόκληρη η Καινή Διαθήκη αποτελεί ένα μάθημα πίστης. Ο πιστός Δούλος είναι ο Ιησούς Χριστός, Υιός και Λόγος του Θεού, ο αληθινός πιστός που έρχεται να εκπληρώσει τη Γραφή και το έργο του Πατέρα του (Μκ. 10,45. Λκ. 24,44 κ.α.). Στο πρόσωπό του τηρούνται όλες οι υποσχέσεις του Θεού, σ’ αυτόν βρίσκεται η σωτηρία και η δόξα των εκλεκτών, με αυτόν οι άνθρωποι καλούνται από τον Πατέρα να καταστούν κοινωνοί του και δι’ αυτού οι πιστοί να ενδυναμώνονται και να μένουν πιστοί στην κλίση τους μέχρι τέλους.

Στην Καινή Διαθήκη ο όρος «πιστός» δηλώνει τους μαθητές του Ιησού που πιστεύουν σε αυτόν (Πραξ. 10,45. 2 Κορ. 6,15. εφ. 1,1). Αυτός ο όρος προϋποθέτει και περιλαμβάνει τις αρετές της ειλικρίνειας, της μετανοίας, της συγχώρησης και κυρίως της αγάπης (Φιλ. 4,8).

Τα θαύματα του Ιησού και των μαθητών του επιτελούνται εκεί που υπάρχει πίστη. Είναι ολοφάνερο στην Καινή Διαθήκη ότι τα θαύματα δεν οδηγούν τον άνθρωπο στην πίστη, «αλλ’ ότι την προϋποθέτουν. Ο Ιησούς δεν ενεργεί θαύματα για να προσκαλέσει την πίστη, αλλά ενεργεί εκεί όπου τη διαπιστώνει…ενώ οι θρησκευτικοί ηγέτες του λαού προκαλούν τον Ιησού να προβεί σε κάποιο θαυματουργικό γεγονός για να πιστέψουν, θέλοντας προφανώς να στηρίξουν την πίστη στο θαύμα, ο Ιησούς οριοθετεί αντίστροφα τη σχέση πίστης και θαύματος, θεωρώντας το δεύτερο ως αποτέλεσμα της πρώτης».3[3]

Επιπλέον, ο Λόγος και τα θαύματα του Ιησού έθεταν εξ’ αρχής το βασικό ερώτημα: «τις άρα ούτος εστίν;» (Μκ.4,41. 6, 1-6). Ο Πέτρος και η Μάρθα, η αδελφή του Λαζάρου είναι σύμφωνα με τα ευαγγέλια αυτοί που δίνουν τη σωστή απάντηση στο ερώτημα αυτό «συ ει ο Χριστός» (Μτ. 16, 13-16). Γύρω από τον Ιησού σχηματίζεται λοιπόν μια κοινότητα, που ο πολυτιμότερος συνδετικός της κρίκος είναι η πίστη σ’ Εκείνον και στο λόγο του και στη συνέχεια η πίστη αυτή εκφράζεται με τα έργα αγάπης. Ο Ιησούς επιμένει στο σημείο αυτό όταν λέει: «μείνατε εν τη αγάπη τη εμή. Εάν τας εντολάς μου τηρήσητε, μενείτε εν τη αγάπη μου, καθώς εγώ τας εντολάς του πατρός μου τετήρηκα και μένω αυτού εν τη αγάπη» (Ιω. 15,9 εξ. 14,15.21.23 εξ).

Μπροστά στους επερχόμενους αγώνες και διωγμούς, η Αποκάλυψη παροτρύνει τους πιστούς στη μέχρι «θανάτου υπομονήν και πίστιν των αγίων» (13,10). Στη ρίζα αυτού του λόγου υπάρχει πάντα η πασχαλινή πίστη σ΄ Εκείνον που μπορεί να πει: «εγενόμην νεκρός και ιδού ζων ειμί εις τους αιώνας των αιώνων» (1,18) στο Λόγο του Θεού που εγκαθιστά ακατανίκητα τη βασιλεία του.

Εάν τώρα θέλουμε να δώσουμε παραδείγματα από την Καινή Διαθήκη για τη σχέση Ιησού, γυναικών και πίστης αυτά είναι πολλά. Θα αναφέρουμε μόνο ενδεικτικά ότι οι γυναίκες βρίσκονται από την αρχή κοντά του διακονώντας και ενισχύοντας το ιεραποστολικό του έργο : «και γυναίκες τινές αι ήσαν τεθεραπευμέναι από πνευμάτων πονηρών και ασθενειών, Μαρία η καλουμένη Μαγδαληνή, αφ’ η δαιμόνια επτά εξεληλύθει και Ιωάννα γυνή Χουζα επιτρόπου Ηρώδου και Σουσάνα και έτεραι πολλαί, αίτινες διηκόνουν αυτοίς των υπαρχόντων αυταίς» (8,3) και παραμένουν πιστές μέχρι το τέλος της επίγειας δράσης του δηλ. μέχρι το Σταυρό: «ήσαν δε εκεί γυναίκες πολλαί από μακρόθεν θεωρούσαι» (Ματ.27,55).

Ο Ιησούς γεύεται τη βαθιά και ειλικρινή πίστη των γυναικών, το γεγονός δηλ. ότι τον αναγνωρίζουν ως Μεσσία και Σωτήρα τους και γίνεται ο θεραπευτής και το πρόσωπο που αλλάζει σύνολη την ύπαρξή τους. Ας θυμηθούμε την αιμορροούσα γυναίκα, που ταπεινά εκλιπαρεί για τη θεραπεία της και πιστεύει ότι «εάν μόνον άψωμαι του ιματίου αυτού σωθήσομαι». Ο Ιησούς απαντά και θεραπεύει: «θάρσει θύγατερ, η πίστις σέσωκεν σε» (Μτ. 9, 20-22). Παράδειγμα σημαντικό, επίσης, είναι η ανώνυμη γυναίκα κατά το Ματθαίο και Μάρκο (αμαρτωλή κατά το Λουκά και η Μαρία η αδελφή του Λαζάρου κατά τον Ιωάννη) που τολμά να παραβεί τις συνήθειες των δείπνων και κυριολεκτικά εισβάλλει στον οίκο του Σίμωνα, αλείφοντας με μύρο την κεφαλή και τα πόδια του Ιησού, δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο την πίστη της στο πρόσωπό του και την αποστολή του, αναγνωρίζοντας και αυτή, εν ολίγοις την Μεσσιανική του ιδιότητα. Και αυτή η γυναίκα, αγκαλιάζεται και πάλι με την ίδια αγάπη από τον Ιησού, ο οποίος δηλώνει: «η πίστις σου σέσωκεν σε. πορεύου εν ειρήνη» (Λκ. 7, 36-50).

Και αν αυτά είναι κάποια από τα πολλά παραδείγματα της Καινής Διαθήκης, ο ενδιαφερόμενος/η μπορεί να ανατρέξει σε βίους αγίων γυναικών, οσίων και μαρτύρων, που καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορικής διαδρομής της Εκκλησίας διακόνησαν, ομολόγησαν και πέθαναν με μαρτυρικό θάνατο εξαιτίας της βαθιάς πίστης τους στο πρόσωπο του Ιησού και της Εκκλησίας του. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του χριστιανικού μαρτυρίου εξάλλου δεν είναι απλώς ο θάνατος, αλλά και η πρόθεση του μάρτυρα να τον υπομείνει θεληματικά, προκειμένου, συμμετέχοντας έτσι στο πάθος του Χριστού, να διακηρύξει την πίστη και την αγάπη του στον Χριστό και να βιώσει τη χαρά της αναστάσεως στη Βασιλεία των Ουρανών.4[4] Εξάλλου ο ίδιος ο Κύριος αναφέρει ότι ο δρόμος στον οποίο μας προσκαλεί δεν είναι δρόμος εύκολος αλλά « και ος ου λαμβάνει τον σταυρόν αυτού και ακολουθεί οπίσω μου, ουκ εστίν μου άξιος. Ο ευρών την ψυχήν αυτού απολέσει αυτήν και ο απολέσας την ψυχήν αυτού ένεκεν εμού ευρήσειν αυτήν».(Μτ.10,38) 

Σημειώσεις 

2[2] Βλ. «Πίστη», Λεξικό Βιβλικής Θεολογίας, Αθήνα: Βιβλικό Κέντρο «Άρτος Ζωής», σελ. 804- 812.
3[3] Ιω. Καραβιδόπουλου, Το κατά Μάρκον Ευαγγέλιον, Θεσσαλονίκη 1988, σελ. 89-91. Για το ‘θαύμα’ και τη σημασία του στην αρχαία ελληνική γραμματεία, στον ελληνιστικό Ιουδαϊσμό, την Αγία Γραφή και στον αρχέγονο χριστιανισμό βλ. Theological Dictionary of the New Testament, εκδ. G. Kittel, τομ. 3, Michigan 8 1978, σ. 27-42.
4[4] Για αναλυτική παρουσίαση βίων γυναικών μαρτύρων αγίων και οσίων της Ορθοδόξου Εκκλησίας βλ. Δημητρίου Τσάμη, Μητερικόν. Όπως αναφέρει στον πρόλογο του 6ου τόμου ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Ξενοφώντος, Αρχιμανδρίτης Αλέξιος: «εις την ζοφώδη νύκτα των παθών αι οσίαι Μητέραι γίνονται, ως η Κυρία Θεοτόκος, φωτοδόχοι λαμπάδες εμφαίνουσαι εις πάντα φιλόθεον αγωνιστήν της ευσεβείας την ουρανοδρόμον πορεία της θείας επιφανείας. Δια της καταθέσεως της πνευματικής εμπειρίας τούτων των σκηνωμάτων της θείας δόξης, οι εν αγνοία έρχονται εις φωτισμόν θεογνωσίας, οι καθεύδοντες εγείρονται προς άσκησιν οσιακών παλαισμάτων και οι αθλούμενοι εις τον στίβον της Εκκλησίας διδάσκονται την υπέρβασιν των μεθοδειών του αντικειμένου».

απόσπασμα από  (ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ)

Δρ. Ελένη Κασσελούρη-Χ’’βασιλειάδη
Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...