/*--

Κυριακή, 24 Νοεμβρίου 2013

Γιά τήν Ἐκκλησία δέν ὑπάρχει ξένος.

 
Σύμφωνα μέ τό λεξικό τῆς νέας ἑλληνικῆς γλώσσας τοῦ Γ. Μπαμπινιώτη, ρατσισμός εἶναι ἡ κοινωνική ἤ πολιτική πρακτική διακρίσεων πού βασίζεται στό δόγμα τῆς ἀνωτερότητας μίας φυλῆς, ἐθνικῆς ἤ κοινωνικῆς ὁμάδας καί στήν καλλιεργημένη ἀντίληψη τῶν μελῶν της ὅτι ὀφείλουν νά περιφρουρήσουν τήν ἀμιγῆ σύσταση, τήν καθαρότητα τῆς ὁμάδας τους καθώς καί τόν κυριαρχικό τους ρόλο ἔναντι τῶν ὑπολοίπων φυλετικῶν, ἐθνικῶν, κοινωνικῶν κ.λπ. ὁμάδων πού θεωροῦνται ἀπό αὐτά κατώτερες.

 Ὁ ὅρος Racism ἔχει μεταφερθεῖ ἀπό τήν ἀγγλική γλώσσα καί κάτι ἀντίστοιχο στήν ἑλληνική δέν φαίνεται νά ἔχει ἀνευρεθεῖ. Ἀντίθετα στήν ἑλληνική συναντᾶμε τόν ὄρο οἰκουμένη πού παράγεται ἀπό τό οἶκος, πού σημαίνει γένος–οἰκογένεια, καί εἶναι γνωστός ἀπό τήν ἐμφάνιση τῶν πρώτων ἑλληνικῶν ἀποικιῶν, πού δέν λειτουρ γοῦσαν ὅπως τά ἐβραικά γκέτο, αὐτοκαταδικασμένες σέ ἀπομονωτισμό καί ἐσωστρέφεια, ἀλλά μέ βάση τήν πλατωνική ἀρχή: «Ὅ, τί περ Ἕλληνες παρά βαρβάρων λάβωσι, κάλλιον τοῦτο εἰς τέλος ἀπεργάζονται (Πλάτωνος, Ἐπίνομις 987 π.Χ.). Ὑπάρχει πάντα ἑλληνικό ἄνοιγμα στήν ἑτερότητα καί προσληπτική τάση, πού σημαίνει κατάφαση τῆς ἑτερότητας ἀλλά καί μετάπλαση καί μεταστοιχείωση τοῦ προσλαμ βανομένου σέ ὁμοούσιο στοιχεῖο τῆς ἑλληνικότητας. Αὐτό εἶναι ἀπό τά κύρια γνωρίσματα τῆς ἑλληνικῆς οἰκουμενικότητας.

Ἡ κίνηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ στή συνάντηση μέ τούς ἄλλους πολιτισμούς εἶναι καταφατική καί ἀλληλοπεριχωρητική. Δέν εἶναι ἐξουσιαστική καί δυναστικά ἀφομιωτική, ἀλλά εὐεργετική1. Ὁ Σωκράτης στό Φαῖδρο λέει «Ὦ Κέβη: Μιλοῦμε γιά σπουδαῖα θέματα περί ψυχῆς, περί ζωῆς, περί ἀθανασίας. Γιά νά δοῦμε ὅμως τί λένε καί οἱ σοφοί τῶν βαρβάρων». Ἀπό τόν 4ο αἰώνα ὁ Ἰσοκράτης ἔλεγε ὅτι μπορεῖ κάποιος νά μετέχει τῆς ἑλληνικότητας ἄν μετέχει τῆς ἑλληνικῆς παιδείας, τοῦ πολιτισμοῦ2 καί ἀνοίγει τό δρόμο γιά μία παγκόσμια κοινωνία πού πραγμα τοποιεῖ ὁ Μ. Ἀλέξανδρος καί οἱ διάδοχοί του.

Οἱ Ρωμαῖοι συνέχισαν αὐτή τήν παράδοση (Pax Romana) καί τό 212 μ. Χ. ἀναγνωρίζουν τό δικαίωμα τοῦ ρωμαίου πολί τη σέ ὅλους τους ἐλεύθερους πολίτες τῆς αὐτο κρατορίας. Μέ τήν Ἐκκλησία ἐνισχύεται καί διευρύνεται ἡ ἑλληνική οἰκουμενική συνείδηση. Ἡ Πεντηκοστή ὁδηγεῖ σέ καθολική ἑνότητα, πνευματική-ὀντολογική καί ὄχι συντεχνιακή-συμβατική3. Συντελεῖται ἡ ὑπέρβαση κάθε ἀνθρώπινης διαίρεσης (φυλετικῆς, ταξικῆς, πολιτικῆς κ.λ.π. ) μέ βάση τήν ἰσοτιμία καί ἰσότητα ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί ὄχι μόνον μίας τάξεως πολιτῶν, ὅπως στήν ἀρχαία Ἀθήνα. Μέ τόν ἅγιο Ἰγνάτιο (107 μ. Χ) ὁ ὅρος Οἰκουμένη γίνεται χριστιανικός («ἡ ἀνά τήν οἰκουμένη καθολική ἐκκλησία»). Ἡ Ἐκλησία θά μιλεῖ στήν συνέχεια γιά Οἰκουμενική Σύνοδο, Οἰκουμενικούς Πατέρες, Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, Οἰκουμενικό Πατριάρχη καί ἀναδεικνύεται σέ φορέα τῆς οἰκουμενικῆς- παγκόσμιας ἰδέας τοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ ἰδεολογική οἰκουμενικότητα τοῦ Βυζαντίου, ἔχει ὡς ἐπακόλουθο τόν πολυεθνικό χαρακτήρα τῶν πολιτῶν. Βυζαντινός πολίτης εἶναι αὐτός πού ὑποτάσσεται στόν βυζαντινό αὐτοκρατορικό νόμο καί στήν ἐπίσημη Ἐκκλησία τοῦ κράτους (πλήν σκλάβων καί δούλων) ἀπό ὅπου καί νά προέρχεται ἐθνικά. «Ὁ Θεός μας ἀποκαλεῖ υἱούς ὅλους ἐμᾶς καί ἐμεῖς τολμᾶμε νά ὑποβιβάζουμε τούς ἀδελφούς μας σέ τάξη δούλων» θά γράψει ὁ Εὐστάθιος Θεσσαλονίκης στόν Μανουήλ Κομνηνό, τόν αὐτοκράτορα πού καταργώντας τή δουλεία, ἐγγυήθηκε τίς προσωπικές ἐλευθερίες τῶν Βυζαντινῶν4.

Ἡ Ἱεραποστολή λειτουργεῖ ὡς κλήση στήν ἑνότητα τῆς πίστεως καί τήν κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ ἐθνικότητα ἐδῶ δέν λειτουργεῖ διασπαστικά ἀλλά ἱεραρχεῖται στήν πίστη. Δέν ἀναπτύσσεται ρατσιστική συνείδηση. Ἀπό τήν Πεντηκοστή φθάνουμε κατ’ εὐθείαν στήν ἀπόφαση τοῦ 1872 (Καταδίκη τοῦ Ἐθνοφυλετισμοῦ στόν χῶρο τῆς Ἐκκλησίας). Οἱ μή Ἕλληνες ἅγιοι (Ἰ. Δαμασκηνός, Ἐφραίμ καί Ἰσαάκ οἱ Σύροι) δέν νοοῦνται ὡς ξένοι. Μέσω τῆς Ὀρθοδοξίας συντελεῖται ἡ μετάβαση ἀπό τό «ἔθνος ἅγιον» τῆς Α΄ Πέτρου (2,9) στό «γένος τῶν Ρωμαίων» δηλαδή τῶν Ὀρθοδόξων πολιτῶν τῆς Ρωμανίας.

Ὅπου βιώνεται ἡ ὀρθόδοξη πίστη, σώζεται ἡ ρωμαϊκή οἰκουμενικότητα καί παναδελφότητα (ὀρθόδοξη λειτουργία). Ὅπου κατισχύει ἡ ἐσχατολογική προοπτική ἐκεῖ κυριαρχεῖ ἡ ἐθνικότητα, δηλαδή ὁ φυλετισμός. Ἡ Ἐκκλησία διασώζει τήν οἰκουμενικότητα τῆς Ρωμανίας μέ ἑνωτικό σύνδεσμο τήν πίστη5. «Πάντες γάρ υἱοί Θεοῦ ἐστέ διά τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ….. οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδέ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καί θῆλυ ...6 Δόξα δέ καί τιμή καί εἰρήνη παντί τῷ ἐργαζομένῳ τό ἀγαθόν, Ἰουδαίῳ τέ πρῶτον καί Ἕλληνι ... οὐ γάρ ἔστι προσωποληψία παρά τῷ Θεῷ»7. Γιά τήν Ἐκκλησία δέν ὑπάρχει ξένος.

Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός ἀπαντᾶ, ὅταν ἐρω τᾶται ἀπό ποιό μέρος κατάγεται: «Ἡ πατρίδα μου ἡ μικρά, ἡ γήινη καί ματαία εἶναι τ’ Ἀπόκουρο τῆς Τριχωνίδος, ἡ πραγματική εἶναι στούς οὐρανούς. «Ἡμῶν γάρ τό πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει»8. Tί γίνεται ὅμως στή σύγχρονη Ἑλλάδα; Εἶναι οἱ Ἕλληνες ρατσιστές; Οἱ διάφορες ἔρευνες πού ἔχουν γίνει τούς δείχνουν μέ μεγάλες ἀποκλίσεις λιγότερο ἤ περισσότερο ρατσιτσές.

Σύμφωνα μέ τήν τελευταία ἔκθεση τοῦ Εὐρω παϊκοῦ Δικτύου κατά τοῦ Ρατσισμοῦ (EΔKP-ENAR) πού δημοσιεύθηκε μόλις πρίν ἀπό λίγες ἡμέρες, ἡ Ἑλλάδα κατέχει μία ἀπό τίς τρεῖς τελευταῖες θέσεις στόν πίνακα τῶν 20 εὐρωπαϊκῶν χω ρῶν ὡς πρός τήν ἐλλιπῆ ἐφαρμογή τῆς κοινοτικῆς νομοθεσίας τῆς σχετικῆς μέ τήν ἰσότιμη μεταχείριση τῶν ἀτόμων ἀνεξάρτητα ἀπό τή φυλετική ἤ ἐθνοτική καταγωγή τους. Σύμφωνα μέ παλαιότερη ἔρευνα τοῦ Εὐρωβαρόμετρου ἡ Ἑλλάδα ἐμφανίζει τό μεγα λύτερο ποσοστό ξενοφοβίας μεταξύ τῶν κοινοτικῶν χωρῶν, πού ἀγγίζει τό 80% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας.

Ὁ ρατσισμός καί ἡ ξενοφοβία στήν ἑλληνική κοινωνία παίρνει πλέον ἀνησυχητικές διαστάσεις! Φαινόμενο παράδοξο ἐφόσον ἡ ἑλληνική γλώσσα, ἡ ἑλληνική ὀρθοδοξία καί ὁ χαρακτήρας τοῦ Ἕλληνα ἔχουν ἀπό τή φύση τους καί τήν ἱστορία τους τό ρεαλισμό τῆς οἰκουμενικότητας9.

Προφανώς κρίνουμε τά πράγματα καί τίς σχέσεις μας μέ μέτρο τούς ἀποορθοδοξοποιουμένους ἑαυτούς μας καί ὄχι τά αὐθεντικά οἰκουμενικά πρότυπα τούς ἁγίους μας10. Στά πρόσωπά μας ὅμως πρέπει νά ἐνεργοῦν οἱ ἅγιοι καί ὄχι ἡ ἀλλοτρίωσή μας. Ὅσο ὑπάρχει ἑλληνική ὀρθόδοξη λατρεία καί θεολογία, ὑπάρχει καί τό μέτρο ἤ κριτήριο τῆς πολιτιστικῆς αὐτοσυνειδησίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὄχι γιά νά διασωθεῖ ἡ φυλή ἤ τό ἔθνος, ἀλλά γιά νά σώζεται ὁ λόγος καί ἡ φανέρωση τῆς καθολικῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, τῆς σωτηρίας πού εὐαγγελίζεται ὁ ἑλληνικός λόγος τῆς Ἐκκλησίας σέ Ἕλληνες καί Σκύθες, Ἰουδαίους καί βαρβάρους, δούλους καί ἀπελεύθερους11.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.3.5.7.10. π. Γεώργιος Μεταλλινός «Συναντήσεις», ἐκδ. Ἁρμός σελ. 233 ἑξ.
2. «Καί μᾶλλον Ἕλληνας καλεῖσθαι τούς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἤ τούς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας».
4. Ἑλένη Γλυκατζῆ-Ἀρβελέρ «Γιατί τό Βυζάντιο» ἐκδ. Ἑλληνικά Γράμματα σελ. 189 καί 250.
6. Γαλ. 3, 23-29.
7. Ρωμ. 2, 10- 12.
8. Φιλ. 3,20-21.
9.11. Χρῆστος Γιανναρᾶς, «Ἡ νεοελληνική ταυτότητα» ἐκδ. Γρηγόρη, σελ. 81 καί 118.

τῆς Δήμητρας Γ. Κουφλῆ , Δικηγόρου

πηγή :  ΟΔΟΣ ΤETΡAΜΗΝΙΑΙΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ
ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΟΔΟΥ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...