/*--

Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2013

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ναύκληρος – Κῶος

 
Τά χρόνια πού ἔζησε ὁ νεομάρτυρας θαλασσινός Κῶος ἦταν μαῦρα καί σκοτεινά γιά τά Δωδεκάνησα, ἀφοῦ ὑφίστατο καταπίεση ἀπό τούς Τούρκους. Τόν πιό μεγάλο κατατρεγμό τόν ἐξασκοῦσαν κυρίως στά νησιά Ρόδος καί Κῶς. Τά ὑπόλοιπα, Ἀστυπάλαια, Κάλυμνος, Πάτμος, Λέρος, Κάρπαθος, Κάσος, Νίσυρος Χάλκη καί Σύμη λόγω τοῦ ὅτι ἦταν ἄγονα δέν προσέλκυαν τό βλέμμα τοῦ κατακτητῆ.

Δέν ξεχνοῦμε ἐπίσης ὅτι ὁ 17ος αἰώνας ἦταν αἰώνας τοῦ ἐξισλαμισμοῦ τῶν ὑποδούλων μέ κάθε τρόπο1. Στήν Ἀλβανία π.χ. ἐξισλαμίσθηκαν μέ τή βία 300.000 χριστιανοί σέ τριάντα χρόνια, ἀπό τό 1620 ἕως τό 1650· στήν Κρήτη σέ μία μέρα 15.000, τό ἴδιο καί στή Μικρά Ἀσία. Στό «Νέο Μαρτυρολόγιο» τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὁ Ἰωάννης ἀναφέρεται ὡς ἥρωας τῆς πίστης2. Ἀπ' ἐκεῖ ἀντλοῦμε πληροφορίες γιά μιά ἐποχή δύσκολη, πού χριστιανοί ὀρθόδοξοι δέν ἦταν σπάνιο ν' ἀρνηθοῦν τήν πίστη τους ἐξαιτίας τῶν συστηματικῶν μέτρων ἐξισλαμισμοῦ. Ὁ Ἰωάννης ὑπέκυψε στήν πίεση καί ἐξισλαμίσθηκε. «Οἱ Ἀγαρηνοί ἐμάγευσαν αὐτόν κι ἔγινε ἔξω φρενῶν, ἔπειτα τόν ἔκαμαν Τοῦρκον»3, δηλαδή τόν ὑπέβαλαν σέ περιτομή καί τοῦ φόρεσαν λευκό σαρίκι4.
Μ᾽ αὐτό καταλαβαίνουμε ὅτι ὁ Κῶος πλοίαρχος δέν ἄφησε θεληματικά καί ἀπό δική του πρωτοβουλία τόν χριστιανισμό, ἀλλά ἦταν κι αὐτός θύμα τῶν μεθόδων τῆς ἐποχῆς. «Ἔξω φρενῶν», δηλαδή ἔγινε ἀρνητής τοῦ Χριστοῦ χωρίς νά τό καταλάβει, ἀφοῦ δέν ἀποκλείεται καί νά τόν μεθύσανε, ὅπως τόν Κωνσταντῖνο τόν Ὑδραῖο. Λίγες μέρες μετά καί μόλις εἶδε νά φορᾶ σαρίκι, «ἐλυπήθη διά τό κακόν ὅπου ἔπαθε!» καί «ρίπτων τό σαρίκι διῆγε πάλιν χριστιανικά»5, ἀφοῦ ἀποφάσισε νά ἀποκατασταθεῖ δημόσια, ἔνδοξα, διδακτικά καί χωρίς χρονοτριβή. Οὕτως ἤ ἄλλως, ἀπ' τή στιγμή πού κάποιος γινόταν μουσουλμάνος, ἦταν ἀδύνατο νά ἀποσκιρτήσει. Αὐτός πού μετάνοιωνε εἶχε δυό ἐπιλογές: α) τήν παραμονή στόν ἰσλαμισμό καί β) τόν θάνατο.Αὐτός πού βιογράφησε τόν Ἰωάννη ἀναφέρει:
«Οἱ Ἀγαρηνοί βλέποντες πώς μετενόησε καί εἶναι πάλι χριστιανός, ἔδραμον μέ ὁρμήν κατ᾽ ἐπάνω του» καί τοῦ ἔκαναν συστάσεις νά παραμείνει πιστός στό Ἰσλάμ, ἄν θέλει νά ζήσει. Ὅταν τελικά κατάλαβαν ὅτι ἀπειλές καί συστάσεις δέν ἔπιαναν τόπο, ἄρχισε τό ὀδυνηρό μαρτύριο, «τόν ἔδειραν ἀνηλεῶς»6. Καί πάλι ὅμως δέν τόν κλόνισαν, γι᾽ αὐτό τόν φυλάκισαν7. Οὔτε στή φυλακή τόν λύγισαν οἱ ἀπειλές καί οἱ στερήσεις. Οἱ Τοῦρκοι ἀρκετές φορές τοῦ ἐπανέλαβαν «ἤ θάνατος ἤ μουσουλμάνος». Ἡ ἀπάντηση τοῦ ναύκληρου ἦταν σταθερή: «ἐγώ πιστεύω εἰς τόν Χριστόν καί θά πιστεύω εἰς τόν Χριστόν, τόν Κύριόν μου Ἰησοῦν, εἰς Ἐκεῖνον πιστεύω καί θά πιστεύω. Τόν Χριστόν ὁμολογῶ Θεόν ἀληθινόν ἐξ ὅλης μου τῆς ψυχῆς, ἐξ ὅλης μου τῆς καρδίας. Αὐτός εἶναι ἐκεῖνος πού θά κρίνει μίαν ἡμέραν ὅλους, ζωντανούς καί νεκρούς»8. Καί καθώς προχωρεῖ τό μαρτύριό του καί δυναμώνουν τά χτυπήματα, ὁμολογεῖ: «Ἀποστρέφομαι τή θρησκεία σας. Εἶμαι ἕτοιμος νά ὑπομείνω ὅσα βασανιστήρια καί ἄν μοῦ κάμετε. Εἶμαι χριστιανός, ὁ χριστιανός ναύκληρος Ἰωάννης. Μένω ἀχώριστος ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μου»9.
Στίς 8 Ἀπριλίου 1669 σειρά ἔχει τό δικαστήριο κι ἐφαρμόζει τούς ἰσλαμικούς νόμους10. Ἀπέναντι στήν ἐμμονή τοῦ ναύκληρου στή χριστιανική πίστη, οἱ Ἀγαρηνοί, ἄθελά τους τοῦ ἔπλεξαν ἀμαράντινο στεφάνι δόξας. Ὕστερα ἀπό ἄγριο ξυλοκόπημα, προσήχθη στόν «Καδή» τῆς Κώου μέ τήν κατηγορία ὅτι: «ἐνῶ ἔγινε Τοῦρκος, τώρα ἐπέστρεψε στόν χριστιανισμό!»11. Μετά τήν ἄρνηση ἀπό τόν μάρτυρα τῶν συστάσεων τοῦ δικαστηρίου, ἀκολουθεῖ καί πάλι ξυλοδαρμός, πού ἀποδεικνύεται ἀνίσχυρος μπροστά στή γενναία του ψυχή. Τελικά ἀποφασίζεται ὁ θάνατος διά τῆς πυρᾶς: «Νά καεῖ ζωντανός!»12. ΤΙΜΗ Πολλοί ἦταν οἱ παράγοντες πού συνετέλεσαν στό νά ἐπέλθει «λήθη» καί νά καλυφθεῖ τό ὄνομα καί τό μαρτύριο τοῦ Κώου ναυτικοῦ, ἀπ᾽ τίς μετέπειτα γενεές. Ὅμως γιά ἄλλη μιά φορά, ἡ πίστη καί τό δίκαιο ἀποδείχθηκαν ἰσχυρότερα ἀπό τόν χρόνο, ἀφοῦ ἀρκετά χρόνια μετά ἀποκαταστάθηκε ἡ μνήμη τοῦ νεομάρτυρα καί ἔλαβε τή θέση πού τοῦ ἁρμόζει στό «Νέο Μαρτυρολόγιο», ἔστω μέ ἐλλειπῆ βιογραφικά στοιχεῖα13.
Τό 1918 ἀναδημοσιεύτηκε τό μικροσκοπικό «Κωακόν Ἡμερολόγιον», ἀπ' τόν Κῶο πρωτοσύγγελο Φιλήμονα Φωτόπουλο. Γιά πρώτη φορά, σ' αὐτό γίνεται γνωστό στούς Κώους τό ὄνομα τοῦ νεομάρτυρα καί γίνεται ἡ σύσταση «νά θεωρηθῆ τοῦ λοιποῦ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ναύκληρος ὡς πολιοῦχος τῆς ὅλης νήσου Κώου», πράγμα πού δέν ἔγινε14. Εἶναι εὐτύχημα τό γεγονός ὅτι κάποιος μοναχός ἀπό τήν Κῶ, ἔστειλε ἀπ' τό Ἅγιον Ὄρος μιά μικρή εἰκόνα τοῦ νεομάρτυρα σέ κάποια οἰκογένεια στήν Κῶ. Μᾶς εἶναι ἄγνωστο τό πῶς διασώθηκαν τά χα( ρακτηριστικά τῆς προσωπογραφίας του.
Τό 1947 ἡ μητρόπολη Κώου φροντίζει, κάτω ἀπ' τήν καθοδήγηση τοῦ Μητροπολίτη Ἐμμανουήλ νά τιμηθεῖ ὁ νεομάρτυρας μέ ἵδρυση στήν πόλη εὐκτήριου οἴκου. Ἐπειδή δέν ὑπῆρχαν τά μέσα γιά τήν ἵδρυση τοῦ ναοῦ, στίς 24 Ἰουνίου 1947 μετονο( μάστηκε τό να+δριο τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου, σέ ἱερό τοῦ νεομάρτυρα. Ἡ Δημαρχία Κώου ὀνόμασε ὁδό «Ἰωάννου τοῦ Ναυκλήρου», τό δρόμο πού ὁδηγεῖ στό να+δριο. Ἀργότερα ἱδρύεται ἡ «Ἀγαθοεργός Ἀδελφότης Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ναύκληρος», μέ κλάδους ἀνδρῶν καί γυναικῶν. Ἀπό τότε ὁ λαός τῆς Κώου συνειδητοποιεῖ ὅτι τό αἷμα τοῦ νεομάρτυρα εἶναι ἀνεκτίμητος θησαυρός γιά τήν πνευματική καί ἠθική του τόνωση καί ἑορτάζει τή μνήμη του στίς 24 Ἰουνίου15.

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ
Στό Ἅγιο Ὄρος συντάχθηκε ἀπ' τόν μοναχό Γεράσιμο Μικραγιαννανίτη ἡ Ἱερή ἀκολουθία τοῦ νεομάρτυρα. 

Ὑποσημειώσεις
1. Ἐμμανουήλ μητρ/τη Κῶ, Ἰωάννης Ναύκληρος ὁ ἐν Κῷ μαρτυρήσας, σ. 12.
2. Νέο Μαρτυρολόγιο (2), σ. 80.
3. Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Συναξαριστής Β΄, σ. 271.
4. Μ. Εὐχολόγιον, σ. 471.
5. Β. Ματθαίου, Μέγας Συναξαριστής Δ΄, σ. 144.
6. Νικοδήμου Ἁγιορείτου, ὅ.π., σ. 272.
7. Χρ. Παπαδοπούλου, Οἱ Νεομάρτυρες, σ. 37.
8. Νικοδήμου Ἁγιορείτου, ὅ.π., σ. 273.
9. Νικοδήμου Ἁγιορείτου, ὅ.π., σ. 273.
10. Τοπική Ἁγιολογία Ἱερ. Μητροπόλεως Κῶ, ἐν Ἡμερολόγιον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, σ. 373.
11. Κ. Σάθα, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη, Γ΄, σ. 607.
12. Σ. Κυστρατιάδου, Ἁγιολόγιον, σ. 239.
13. Κ. Δουκάκη, Νέο Μαρτυρολόγιο (3), Δ΄, σ. 106.
14. Φιλημ. Φωτόπουλου, Πρωτοσυγγέλου, Κωακόν Ἡμερολόγιον, σ. 48.
15. Θ.Η.Ε., τ. 7, σ. 42.

τοῦ Κωνσταντίνου Κώττη, θεολόγου

πηγή : H OΔOΣ􀀀

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...