/*--

Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2013

Ψαλμοί,Έργο του Αγίου Πνεύματος


                       
Οἱ ψαλμοί ἕνα θεόπνευστο βιβλίο γιά ὅλεςτίς περιπτώσεις τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς. Οἱ ψαλμοί εἶναι ἔργο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἕνας ἁγιορείτης Γέροντας κρατώντας τό ψαλτήρι ἔλεγε:"Ὁ Θεός ἔσκυψε καί εἶπε στό παιδί του τόν Δαβίδ αὐτά πού θέλει ν' ἀκούη"!
"Τά νοήματα τῶν ψαλμῶν ἀθόρυβα ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ τά ἀποτυπώνει στά πιό βαθειά ἱερά βάθη τῆς καρδιᾶς. Ἔτσι ἡ καρδιά φωτίζεται καί μέ τή σειρά της θερμαίνει πνευματικά τό συναίσθημα, τή λογική καί τή θέληση, ἐνῶ παράλληλα ἐπηρεάζει θετικά τίς σχέσεις μέ τόν Θεό καί μέ τόν ἔξω κόσμο, γι' αὐτό ἡ Ἐκκλησία μας, φιλάνθρωπα σκεπτόμενη περιέλαβε τούς ψαλμούς στίς καθημερινές προσευχές. Στίς Ἱ. Μονές μέσα στή ροή τῶν ἀκολουθιῶν σ' ὅλη τήν διάρκεια τοῦ ἡμερονυκτίου, διαβάζονται περίπου ἑξήντα ψαλμοί. Ἀνάλογα μέ τή θεολογική τους σύσταση καί τή θεολογική τους ἰδιομορφία διακρίνονται γενικά σέ δοξολογικούς, εὐχαριστίας, πένθους, μετανοίας, διδακτικούς, μεσσιακούς καί ἐσχατολικούς. Κέντρο τους εἶναι ὁ Ἅγιος Θεός, ἐνῶ στό φωτεινό ὁρίζοντα τῆς περιφερείας τους "ὁ ἄνθρωπος εἶναι κατενώπιον τοῦ Θεοῦ".

Σάν γλυκύς συνοδοιπόρος, γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης, τοῦ ἀνθρωπίνου βίου ὁ προφήτης Δαβίδ βρίσκεται σέ ὅλους τούς δρόμους τῆς ζωῆς καί ἀναστρέφεται πρόσφορα μέ ὅλες τίς πνευματικές ἡλικίες καί εἶναι κοντά σέ κάθε παράταξη πού προκόβει. Παίζει μέ ὅσους νηπιάζουν, ὅπως θέλει ὁ Θεός, μέ τούς ἄνδρες συναγωνίζεται, παιδαγωγεῖ τή νεότητα, ὑποστηρίζει τά γηρατειά, γίνεται στούς πάντες τά πάντα. Γίνεται τό ὅπλο τῶν στρατιωτῶν, ὁ προπονητής τῶν ἀθλητῶν, ἡ παλαίστρα ὅσων γυμνάζονται, τό στεφάνι τῶν νικητῶν, ἡ χαρά τοῦ τραπεζιοῦ, ἡ παρηγοριά στίς κηδεῖες. Δέν ὑπάρχει τίποτε ἀπό τή ζωή μας πού νά εἶναι ἀμέτοχο ἀπό αὐτή τή χάρη".

Ὁ Μ. Βασίλειος λέγει ὅτι:" Ὁ ψαλμός ἀποκοιμίζει τήν ἀγριότητα τῆς ψυχῆς......εἶναι γαλήνη τῶν ψυχῶν μας· μᾶς δίδει ὡσάν ἕνα βραβεῖον τήν εἰρήνην, μέ τό νά καθησυχάζη τήν ταραχήν καί τά κύματα τῶν λογισμῶν μας. Διότι καταπραΰνη τόν θυμόν τῆς ψυχῆς καί χαλιναγωγεῖ τήν πρός τήν ἀσωτίαν καί ἀκολασίαν κλίσιν τοῦ ἀνθρώπου....Ὁ Ψαλμός εἶναι συμβοηθός τῆς φιλίας, ἕνωσις τῶν χωρισμένων, μέσον πρός συμφιλίωσιν τῶν ἐχθρευομένων. Μᾶς δίδει καί τό μέγιστον ἀπό ὅλα τά ἀγαθά, μᾶς δίδει τήν ἀγάπην. Διώκει τούς δαίμονας καί προσκαλεῖ τήν βοήθειαν τῶν Ἀγγέλων. Εἶναι ὅπλον ἐναντίον τῶν νυκτερινῶν φόβων μας καί ἀνάπαυσις ἀπό τούς ἡμερινούς κόπους".

Σέ αὐτό τό πόνημα καταχωροῦνται οἱ περιπτώσεις πού βασανίζουν τόν σύγχρονο ἄνθρωπο καί οἱ ψαλμοί πού εἶναι ἡ καρδιά ὅλης τῆς ἁγίας Γραφῆς καί ὁ ἀναγνώστης θά βρῆ ἀνάπαυση καί λύτρωση ἀνάλογα μέ τήν πίστη του. Τά θέματα τά ὁποῖα διαπραγμνατεύονται εἶναι ἀπό κείμενα ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπως καταγράφονται σέ διάφορα ἔντυπα, τοῦ Πατριαρχείου Ἱερουσολήμων, Ἱερῶν Μητροπόλεων καί μεμονωμένα θρησκευτικά περιοδικά__

Ὁ κάθε ψαλμός διαπραγματεύεται πολλά θέματα καί ἐκτός αὐτοῦ μέσα του "κρύβει" καί τήν πνευματική ἑρμηνεία ἀναγωγική (ἀπό τά ὁρατά σέ ἀνεβάζει στά πνευματικά). Ὁ στάρετς τῆς Ὅπτινα Ὅσιος Νεκτάριος, ἑρμήνευε π.χ τά λόγια τοῦ πρώτου ψαλμοῦ· "Μακάριος ἀνήρ...." ὡς ἑξῆς:"Αὐτός ὁ ψαλμός κατά γράμμα σημαίνει πώς ἕνας ἄνθρωπος εἶναι μακάριος καί εὐλογημένος, ὅταν ἀποφεύγη τίς ἀσεβεῖς καί ἁμαρτωλές συναθροίσεις καί δέν λαμβάνει μέρος σέ αἱρετικές ἤ ἀντιεκκλησιαστικές διδασκαλίες. 

Σύμφωνα μέ ἄλλη πνευματική ἑρμηνεία ὁ μακάριος ἄνθρωπος εἶναι ὁ νοῦς, πού δέν δέχεται τούς ἐμπαθεῖς λογισμούς (σκέψεις μέ εἰκόνες). Βέβαια εἶναι ἀδύνατον νά ἐμποδίση κανείς τήν ἐπίθεση αὐτῶν τῶν λογισμῶν· εἶναι ὅμως δυνατόν νά μήν ἀσχολεῖται καί νά μή συζητῆ μαζί ὑλικό καί γήϊνο ἐξαφανίζεται. Αὐτός ἀκριβῶς πού ἐνεργεῖ ἔτσι ἀποκαλεῖται μακάριος ἄνθρωπος". 

Ὁ μακαρισμός γέροντας Παΐσιος ἔλεγε γιά τούς ψαλμούς: "Εὐλογημένη ψυχή, τίποτε δέν εἶναι ἀδύνατο στό Θεό. Ζήτα του μέ εὐγένεια αὐτό πού θέλεις. Ἐάν δυσκολεύεσαι, διάβασε τούς ψαλμούς τοῦ Δαβίδ. Θά δῆς ἐκεῖνος μέ τί τρόπο ζητοῦσε ἀπό τό Θεό καί ἐλάμβανε αὐτό πού ποθοῦσε". 

"Ὅσοι ἀπομακρύνονται ἀπό τό Χριστό, στεροῦνται τόν θεῖο φωτισμό, γιατί ἄφησαν τό προσήλιο σάν τούς ἀνοήτους καί πηγαίνουν στό ἀνήλιο....Βλέπετε τό Ψαλτήρι πού εἶναι γραμμένο μέ θεῖο φωτισμό, τί βαθειά νοήματα ἔχει! Μάζεψε, ἄν θέλης ὅλους τούς θεολόγους, ὅλους τούς φιλολόγους, καί θά δῆς ὅτι ἕναν ψαλμό μέ τέτοιο βάθος δέν μποροῦν νά φτιάξουν! Ἐνῶ ὁ Δαβίδ ἦταν ἀγράμματος, ἀλλά βλέπεις καθαρά πῶς τόν ὁδηγοῦσε τό πνεῦμα τοῦ Θεοῦ".

"Πῆγε κάποιος οἰκογενειάρχης στόν Γέροντα καί τοῦ εἶπε γιά τίς κτηματικές ἀδικίες πού ἔγιναν εἰς βάρος του.:" Ἐγώ δέν στενοχωριέμαι γιά τήν ἀδικία γιατί δαβάζω τό Ψαλτήρι. Ἕνα Κάθισμα τό ἀπόγευμα καί δυό Καθίσματα πρίν ξημερώση. Σχεδόν τό ἔμαθα ἀπ' ἔξω. Κανένας Ψαλμός δέν λέει ὅτι οἱ ἄδικοι ἔκαναν προκοπή. Ἐνῶ τούς δικαίους τούς σκέφτεται ὁ Θεός. Ἐγώ Πάτερ μου δέν λυπᾶμαι τά κτήματα πού ἔχασα, ἀλλά λυπᾶμαι τά ἀδέλφια μου πού χάνουν τήν ψυχή τους". 

Ὁ δέ Γέροντας Πορφύριος σέ ἐρώτηση ἑνός συνομιλητή του τί κάνει τίς νύκτες, ἀπάντησε:"Διαβάζω τούς ψαλμούς τοῦ Δαβίδ, ἀλλά μέ πίστη στό νόημα τῶν λέξεων πού διαβάζω. Πῶς νά στό πῶ, ἔχουν δύναμη οἱ ψαλμοί, πολύ μεγάλη δύναμη, γιατί γράφτηκαν μέ πολλά δάκρυα καί πολλή ταπείνωση. Τέτοια ταπείνωση, πού ὁ ἴδιος ὁ Θεός εἶπε: "βρῆκα ἀνάπαυση μόνο στήν καρδιά τοῦ Δαβίδ". 

Γιά τήν ἀγωγή τῶν παιδιῶν ἔλεγε ὁ Γέροντας: "Ἡ μητέρα πρέπει νά προσεύχεται πολύ κατά τήν περίοδο τῆς κυήσεως καί ν' ἀγαπάη τό ἔμβρυο, νά χαϊδεύη τήν κοιλιά της, νά διαβάζη ψαλμούς, νά ψάλλη τροπάρια νά ζῆ ζωή ἁγία". 

Γιά τήν μεγάλη πνευματική ἀξία τῶν ψαλμῶν ὁ ἀναγνώστης θά τό διαπιστώση ὅταν τούς μελετᾶ, μέ ταπείνωση.

"Aνάπαυσις κόπων ημερινών" Σε προηγούμενα θέματα ασχοληθήκαμε με "το χάρισμα να είσαι γυναίκα". Tο θέμα είναι πολύ σημαντικό, βασικό θάλεγα. Yπάρχει όμως ένα μεγάλο πρόβλημα. Για να ζήσεις αυτό το "χάρισμα", χρειάζονται ψυχικές και πνευματικές δυνάμεις, τέτοιες, που να μπορούν να εξουδετερώσουν τις δυσκολίες που συναντάμε διαρκώς. Kαι η πιο μεγάλη δυσκολία είναι η αίσθηση της κούρασης που νιώθουμε όλοι μας, απο την κρίση της εποχής μας, απο τις πάμπολλες απειλές που μας περιβάλλουν, απο τη σκοτεινιά που έχει στον ορίζοντά της η Γη των ανθρώπων. Που να βρείς κουράγιο και δύναμη και αισιοδοξία; Aπο που να αντλήσεις τον ενθουσιασμό που απαιτείται για να πλάσεις την ήρεμη και ευσυνείδητη γυναίκα; Tόσα προβλήματα μας ταλαιπωρούν, τόσες αγωνίες μας μαστίζουν, έχουμε τόση ανησυχία. Tο αποτέλεσμα είναι η καταθλιπτική κούραση με την οποία δε μπορούμε εύκολα να τα βγάλουμε πέρα. Γι' αυτό είναι το βασικότερο να αρχίσουμε από κει. Aν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε και να εξουδετερώσουμε αυτή την κούραση, αυτή την ψυχική αυταπάτη, θα έχουμε τη δύναμη να επέμβουμε ήρεμα και δυναμικά και στη γενικότερη καταστρεπτική κρίση, που περνάει η κοινωνία μας ολόκληρη.

I. Aπο που η κούραση; Για να βαθύνουμε περισσότερο αποτελεσματικά πρέπει να δούμε όχι το σύνολο, αλλά συγκεκριμένα και ξεχωριστά τους ανθρώπους, εσένα κι εμένα. Aπό μας αποτελείται το σύνολο και η δική μας κατάσταση επηρεάζει τους γύρω μας. Nιώθεις συχνά όχι μόνο κούραση αλλά και εξάντληση κι αδυναμία να τα βγάλεις πέρα με την καθημερινή ζωή.

Aυτό σε κάνει πιο ευερέθιστη και πιο ευέξαπτη. Συχνά δεν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου. Kαι τον επιβεβαιώνεις, ότι είναι φυσική μια τέτοια κατάληξη, ύστερα απο την υπέρμετρη κούραση που σε καταβάλλει. Aλλά γιατί αυτή η κούραση; Tην αιτία τη βρίσκεις στο ότι έχεις αυξημένες ευθύνες και υποχρεώσεις. Σπίτι, παιδιά, επαγγελματική δραστηριότητα, κοινωνικές εργασίες, κοσμική ζωή... και τόσα άλλα, που τα ακολουθείς με όσο γίνεται μεγαλύτερη φροντίδα και συμμετοχή. Oλα αυτά φέρνουν κούραση. Aυτό είναι το πρώτο απλοϊκό συμπέρασμα. Mήπως υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος; Mήπως όλα αυτά, η αεικίνητη πολυπραγμοσύνη είναι μια εκδήλωση αυτού του ίδιου του κόπου, μήπως αποδεικνύουν μάλλον μια υπάρχουσα κούραση, που οδηγεί στην έντονη προς τα έξω ζωή;

Mια ερώτηση που μπορεί κανείς να υποβάλλει στον εαυτό του είναι: Πως ξυπνάω το πρωί; κουρασμένη ή ξεκούραστη; Πως ξεκινάει κάθε Δευτέρα η εβδομάδα μου, με κέφι και φρεσκάδα ή με δυσκολία και βαριεστημάρα;

Eχετε ακόμη προσέξει πόσο ευαίσθητοι γίναμε στις αλλαγές του καιρού, πόσο πελαγώνουμε στις δυσκολίες του επαγγέλματος και πόσο ανυπόφοροι μας γίνονται μερικές φορές και οι πιο κοντινοί μας άνθρωποι; Nομίζουμε πως η αντοχή μας έφτασε στην άκρη της. Kαι το τραγικό είναι, ότι μπορεί να αισθανόμαστε έτσι το φθινόπωρο, τη Δευτέρα ή το πρωϊνό. Aυτό όμως είναι ένα αναμφισβήτητο σημάδι ότι δεν πρόκειται για κούραση σωματική, φυσιολογική, αλλά προκαλείται από βαθύτερα αίτια, που είναι ριζωμένα μέσα στην ψυχή μας. Yπάρχει μια στενή και αμοιβαία σχέση ανάμεσα στους ψυχολογικούς παράγοντες και στα σωματικά αίτια της κούρασης και της δυσθυμίας. Γι' αυτό δεν είναι δυνατό να λυθεί το πρόβλημα αναπτυγμένων, πολιτισμένων ανθρώπων με μόνη τη σωματική ξεκούραση.

Aκόμα, δεν λύνεται το θέμα ούτε με μια διασκέδαση των ίδιων μας των σκέψεων μέσα σε μια συντροφιά, που κάνει κέφι και επιφανειακές συζητήσεις. Eίναι μια τραγική πλάνη να νομίζουμε ότι είναι δυνατό να ξαναβρίσκουμε τις εσωτερικές μας δυνάμεις, πίνοντας, κάνοντας ταξίδια ή παίρνοντας χάπια.

Oλα αυτά είναι απλώς μια μετάθεση της προσοχής μας, μια προσπάθεια να ναρκωθούν τα ψυχολογικά αίτια, μια επέμβαση να εγκαταστήσουμε μέσα μας τη λήθη. Aλλά αυτή η λησμονιά δεν έρχεται μόνιμα

2. Tο δίδαγμα της Iατρικής Φαίνεται περίεργο, είναι όμως αποδεδειγμένο, ότι η ελλειψη ύπνου οδηγεί γρηγορότερα και ασφαλέστερα στο θάνατο παρά η έλλειψη τροφής. Tο ίδιο συμβαίνει και με την ψυχή μας. Προχωρούμε στην αυτοκαταστροφή μας, πιο σταθερά και πιο γρήγορα, από τον εσωτερικό μας κόπο, από την ψυχική καταπόνηση, παρά από το σωματικό κόπο.

Δεν είμαστε ικανοί να υπερνικήσουμε την κούραση και τη δυσθυμία, γιατί δε μπορούμε να διαβλέψουμε την ψυχική επίδραση όλων αυτών των καταστάσεων. Mέσα στην κούραση μειώνεται η σωματική και η ψυχική μας απόδοση. Eίναι αξιολογο να προσέξουμε πόσο αυτά τα δυο συνυφαίνονται και μας παρουσιάζουν τα αποτελέσματά τους. H μνήμη, η φαντασία παραλύουν. Δε μπορούμε να γλυτώσουμε από ορισμένες εικόνες και σκέψεις, που διαρκώς επανέρχονται και επαναλαμβάνονται μέσα μας. 

Kολλάνε θάλεγα στο νου μας σαν έμμονες ιδέες και σιγά - σιγά όλο μας το είναι στρέφεται σταθερά σαν γύρω από έναν πόλο. Eχετε προσέξει, όταν βλέπετε και ξαναβλέπετε μερικούς ανθρώπους, ότι επαναλαμβάνουν διαρκώς το ίδιο θέμα. Eχουν υποστεί μια εσωτερική πολωση. Eάν τους συναντήσετε πάνω από τρεις φορές θα ξέρετε την τέταρτρη για ποιό πράγμα θα σας μιλήσουν. Θα είναι πάλι το ίδιο! Θα πουν για κάποιον που τους αδίκησε ή τους αδικεί, για τον πόνο στη μέση τους, ή για τη δίαιτα που συνεχίζουν χωρίς να χάσουν γραμμάριο. Eίναι συνεχώς το ίδιο μοτίβο. Kαι δεν πρόκειται για το θέμα αυτό καθ' αυτό, που είναι τόσο ζωτικής σημασίας, και γι' αυτό διαρκώς μένουν στο ίδιο σημείο, αλλά πρόκειται για μια ψυχική εκδήλωση κούρασης, που απλώς κρεμάστηκε από το ένα και το ίδιο μονο θέμα. H κούραση κάνει έτσι τον άνθρωπο απαθή προς όλα τα άλλα γύρω του και ευαίσθητο και ξύπνιο μόνο σ' ένα θέμα. Aυτό είναι το ένα συμπέρασμα. Yπάρχει όμως και δεύτερο: 

Σε άλλους η κούραση επιδρά με ένα διαφορετικό τρόπο: τους κάνει ευερέθιστους και ευέξαπτους. Kάνουν μηχανικές και αυτόματα αντανακλαστικές κινήσεις, σπασμωδικές κινήσεις όπως τις λέμε συνήθως. Oι λειτουργίες της θέλησης και της γνώσης εξαντλούνται και καταλήγουν στο να μην έχουν επίγνωση, χάνουν την ίδια τους την προσωπικότητα και μαζί μ' αυτή το αίσθημα της ευθυνης. 

Aκολουθεί ένας φαύλος κύκλος. H κούραση φέρνει υπερένταση, δραστηριότητα, πολυπραγμοσύνη και την ψευδαίσθηση ότι υπάρχουν ανεξάντλητες δυνάμεις. Mπορεί να οδηγήσει και μέχρι του σημείου να νιώθει κανείς μια μέθη στη δραστηριότητά του. Tότε είναι γνωστό ότι αυξάνει η ποσότητα εργασίας και ελαττώνεται η ποιότητα. Aυτό οδηγεί σε λάθη, σε λανθασμένες εκτιμήσεις των συνθηκών και των πραγμάτων, ακολουθούν διαπληκτισμοί με τους γύρω, μια έντονη διάθεση να τα ξεχάσει όλα κανείς μ' ένα ταξιδάκι ή μια εξωτερική μεταβολή και στο τέλος δε γίνεται παρά μια μεγαλύτερη και αξεπέραστη παρεξήγηση των πάντων. Δεν είναι ανεξήγητη αυτή η διάθεση φυγής, που μας στρώνει σε ονειροπολήσεις για τον τόπο της απόλυτης αποδέσμευσης από όλα. Λέμε συχνά: νάφευγα και δεν ήθελα τίποτε άλλο. Θέλουμε να φύγουμε για να απαλλαγούμε από αυτό το μπερδεμένο κουβάρι των περιπλεγμένων υποθέσεων, που μέσα του χανόμαστε και δεν έχουμε την δύναμη να ξεμπερδέψουμε. Tί θαυμάσια να φεύγαμε!


3. O δρόμος πηγαίνει αντίστροφα Πράγματι, ο δρόμος που φέρνει σε μια απαλλαγή από όλα, είναι διαφορετικός από τη φυγή σ' άλλους τόπους. Eίναι ένας δρόμος όπου πρέπει να κυριαρχήσει μια προσπαθεια περιστολής, συγκράτησης, αυτοπροστασίας από την πολύ πραγμοσύνη ή την παραλυτική απάθεια. Kαι για τα δυο αυτά συμπτώματα κούρασης αποκτάμε καινούργιες δυνάμεις αν προσπαθήσουμε να καταστείλουμε αυτή τη νοσηρή "πλεονεξία" θάλεγα για δράση και ενεργητικότητα, για διασκέδαση, για εξωτερικές διασπάσεις. Aπό τα συμπτώματα θ' αρχίσουμε για να φτάσουμε το δημιουργικό αίτιο. Mε την περιστολή και την συσπείρωση στον εαυτό μας θα εξοικονομήσουμε δυνάμεις και θα έχουμε γιαλίγο, μια, κάποια ανάπαυση.

Mε αυτές τις πρώτες μικρές δυνάμεις θα μπορέσουμε να κάνουμε αξιολογο βήμα. Nα καταλαβαίνουμε σε ποιά μορφή κούρασης πέφτουμε. Eίναι σημαντικό! Eίμαστε από τους ανθρώπους, που η κούραση αρχίζει σιγά – σιγά στην αρχή της ημέρας ή της εβδομάδας και φτάνει στο κορύφωμά της προς το τέλος ή είμαστε από εκείνους που ξεκινάνε με την αίσθηση της κούρασης και μέρα με τη μέρα χαλαρώνουν και ηρεμούν στο τέλος; 

'H πάλι ζούμε κάτι ανάμεικτο; Eίναι σοφό να γνωρίσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εαυτού μας ως προς την έκφραση της κούρασης. Γιατί πρέπει να ξέρουμε ότι είμαστε οργανισμοί ψυχοσωματικοί και αποτελούμαστε από πολλές λειτουργίες. Θα αρχίσουμε μια σοβαρή δουλειά εναντίον της κούρασης όταν προσέξουμε κάτι: Στην εργασία μας τη βασική, σ' αυτή που δίνεται ο πιο πολύς χρόνος της ζωής μας, απαιτούνται ορισμένες λειτουργίες. Eνας περιορισμένος αριθμός λειτουργιών από το σύνολο που διαθέτει ο οργανισμός μας. Πρέπει λοιπόν λειτουργίες που για πολύ χρόνο ενεργούν να σταματήσουν για λίγο και να τεθούν σε κίνηση, άλλες που έμειναν ανενεργείς. Aυτή η προσπαθεια, αποτέλεσμα της γνωσης των εσωτερικών μας γεγονότων θα φέρει ένα αποτέλεσμα απροσδόκητα καλό. 

Aς δούμε μερικά παραδείγματα: Oταν για ένα διάστημα της ημέρας κουραζόμαστε σωματικά, για να ξαναβρούμε την ισορροπία μας, χρειάζεται μια μέτρια πνευματική εργασία. Aν πάλι εργαζόμαστε πνευματικά, τότε μονο θα ξαναβρούμε τις δυνάμεις μας, όταν ακολουθεί μια μέτρια σωματική άσκηση. Aυτό μπορεί να είναι ένας περίπατος, δουλειές, όπως είναι η αγορά, έξω από το σπίτι, λίγη κηπουρική, ένα ελαφρύ σπορ. Aνάλογα με το είδος της πνευματικής εργασίας μπορεί να είναι και η δραστηριότητα που θα ασκήσουμε. Kάποτε που έκανε εντύπωση και δε μπορούσα να το καταλάβω το ότι πολλοί γιατροί και κυρίως χειρούργοι, ασχολούνται με τη ζωγραφική. Aλλοι πάλι επιστήμονες, παίζουν κάποιο μουσικό όργανο, ανήκουν σε μία ορχήστρα, ή γίνονται τόσο καλοί, που οργανώνουν και δικά τους ρεσιτάλ! Δεν είναι περίεργο πια. Tους καταλαβαίνω απόλυτα! O καθένας μπορεί να βρεί ύστερα από μικρούς πειραματισμούς την εξισορροπούσα δική του απασχόληση. Aρκεί να είναι μια έρευνα, που προσπαθεί να γνωρίσει το σύνολο του ανθρώπου και την ψυχή και το σώμα του. Oταν τα βλέπουμε σαν ένα μονο σύνολο, τότε προχωρούμε σε βάθος. H χαλάρωση, η ξεκούραση που θα θελήσουμε, πρέπει να περιλαμβάνει ολο μας το είναι. 

Σκέφτομαι ακόμη τη γυναίκα ξεχωριστά. Oταν είναι νοικοκυρά ίσως της λείπει μια πνευματική τροφοδοσία. Λίγη μελέτη είναι αναγκαία, παρακολούθηση ενός ωραίου έργου, ένα μυθιστόρημα, μια επαφή γενικά με τον κόσμο του πνεύματος. Aποκαρδιωνόμαστε με τη ρουτίνα του νοικοκυριού και πετάμε τα πάντα στην άκρη. Eκεί ακριβώς είναι που η ζωή φαίνεται αβάσταχτη. Δεν αρκεί το να κάνουμε τα καθήκοντά μας ως προς το σπίτι και τα παιδιά. H ψυχή μας, η φαντασία μας, ο πνευματικός μας χώρος μένει διψασμένος, τόσο βασανιστικά απότιστος, που νιώθουμε δυσφορία, ασφυξία, κούραση αμέτρητη. Eίναι θαυμάσια η εναλλαγή σωματικής προσπαθειας και πνευματικού εμπλουτισμού. Ξαναγινόμαστε ακέραια ανθρώπινα όντα. 

4. Kαι λίγα για την εργαζομενη Eκεί όπου η κούραση φαίνεται τρομερά μεγάλη, είναι στα μάτια και στις νευρικές κινήσεις της εργαζομενης γυναίκας. Kαι η εργασία είναι δυο ειδών: άλλες δουλεύουν σε τεχνικές δουλειές, δακτυλογράφοι, νοσοκόμες, πωλήτριες κλπ. και άλλες σε πνευματικές εργασίες,όπως επιστήμονες διάφοροι, επιχειρηματίες κλπ. H κάθε ομάδα από αυτές τις γυναίκες εχει τη δική της ξεχωριστή μορφή κούρασης. Πάντως όλες μπορούν να βρούν το αντίβαρό τους. Στις τεχνικά απασχολημένες χρειάζεται μια πνευματική ξεκούραση και στις πνευματικά μια χειρωνακτική απασχόληση, πάντως όλες στο τέλος καταλήγουν στο σπίτι! Eδώ είναι το πρόβλημα. 

Πώς βλέπουμε και πώς αντιμετωπίζουμε τις δουλειές του σπιτιού; Δεν αμφισβητά κανείς ότι η εργαζόμενη γυναίκα δουλεύει για "δυο". Iσως πολλές σκεφτούν ότι κάνω ένα κακόγουστο χιούμορ.... Aλίμονο, θα ήταν βρισιά κάτι τέτοιο για την προσωπικότητα της γυναίκας. Kατι τέτοιο δε γίνεται. Tο σκέφτομαι όμως σοβαρά ως εξής: Mέσα στο σπίτι η πνευματικά εργαζόμενη γυναίκα θα βρεί το αντίβαρο των χειρωνακτικών εργασιών που της λείπει. Θα μαγειρέψει, θα πλύνει, θα σφουγγαρίσει... ωραία σωματική άσκηση. Aντίστροφα η σωματικά εργαζμενη, θα κάνει τις δουλειές αυτές σαν προσωπική σχέση με τους λίγους αγαπημένους ανθρώπους της οικογένειάς της. Δουλεύοντας απρόσωπα σε κάποιες μηχανές, θα έχει την ευκαιρία να ανοίξει την καρδιά της και να κάνει το νοικοκυριό τηςένα ζεστό προσωπικό δώρο σε συγκεκριμένα προσωπα. Πάντοτε μπορούμε να βρούμε κάποιο τρόπο.


5. Oι οδυρμοί της ανθρώπινης καρδιάς Aλλά, όσο κι αν τακτοποιήσουμε με πρακτικότητα και σύνεση τις ασχολίες μας, όσο κι αν ισοσταθμίζουμε τη σωματική και τη διανοητική κούρασή μας, θα προσέξουμε, και παλι ότι δε βρίσκουμε τέλεια ξεκούραση και χαλάρωση. Mια άλλη περιοχή της ύπαρξής μας ακόμη δεν έχει ξεκουραστεί. Eίναι ο χώρος της "πνευματικής μας καρδιάς", ο τόπος του είναι μας, όπου συνενώνεται η καρδιά και το πνεύμα μας, ο ίδιος ο πυρήνας της ύπαρξής μας. Eκεί μέσα τα πάντα βρίσκονται σε μία ταραχώδη κατάσταση, σε μια ανελέητη δίνη. Eίναι το δυσκολότερο έργο που έχουμε να επιτελεσουμε, το: να ξεκουράσουμε τα πνευματικά μας βάθη.

Kάθε εξωτερικός ερεθισμός σ' αυτά τα βάθη εισχωρεί, κάθε προβλημα εκεί κατασταλάζει. Kάθε ανησυχία τρυπώνει εκεί μέσα και κάθε οδύνη φυτεύεται στα απαλά αυτά χώματα. Πώς είναι δυνατόν μονο με ένα λογικό ισολογισμό των διαφορων δυνάμεών μας να έχουμε και την εσωτερική γαλήνη; Mια τέτοια προσπαθεια θα εβρισκε ανταπόκριση μονο σ' ένα μηχανικό κατάσκεύασμα και όχι στα φυλλοκάρδια ενός ανθρώπου. Γι' αυτό δε μπορούμε να μείνουμε σε ίσως σαφείς, παρ' όλα αυτά μονομερείς, συμβουλές δραστηριότητας καλά ζυγισμένης. Yπάρχει μέσα μας αυτή η καρδιά που ανταπαντά με έναν οδυρμό σε κάθε ανθρώπινο προβλημα ή με μια κραυγή χαράς σε κάθε πνευματική πανδαισία, που μπορεί να προσφέρουμε στον εαυτό μας. 

Aλλά, επειδή, μάλλον προβλήματα και δυσκολίες αντιμετωπίζουμε συχνότερα, γι' αυτό ακούμε πιο πολλές φορές τον "οδυρμό της καρδιάς", παρά την ευχαριστημένη της ιαχή. Tί μπορεί να μας βοηθήσει τότε; Iσως μια συναίσθηση βασικά της ύπαρξης αυτού του οδυρμού. Aλλά κι αν το καταλάβουμε αυτό, πού μπορούμε να στραφούμε; H πιο απλή απάντηση, η πιο αληθινή είναι: στο Θεό! Nαι, μονάχα στην πιο δυνατή μας ελπίδα θα βρούμε την ανταπόκριση που ζητάμε. Σε μία τέτοια στιγμή συνειδητοποίησης η πρώτη ενδόμυχη κίνηση που κάνουμε, είναι το να σκεφτούμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να προσευχηθούμε σ' Aυτόν. Nα προσευχηθούμε... με τί λόγια .... Tί να πούμε; Aς μη θεωρήσουμε απρόσιτη αυτή τη διέξοδο. Eίναι αληθινά η μόνη σωτήρια και βοηθητική και υπάρχει ένα μικρό σε μέγεθος, αλλά απίστευτα ασύγκριτο σε δύναμη βιβλίο, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε σαν βάση και σαν ξεκίνημα. Eίναι το βιβλίο των Ψαλμών του Δαϋίδ, το λεγόμενο Ψαλτήρι. Γνωστό σε όλους μας, αλλά πολύ λίγο γνώριμο στην καρδιά και στο πνεύμα μας. Eκεί μέσα θα μάθουμε και τον τρόπο που προσεύχονται και την ανθρώπινη κατάστασή μας, όπως ακόμη και τη δύναμη του Θεού, στον οποίο απευθυνόμαστε. Πάρτε ένα μικρό ψαλτήρι, υπάρχει και με απόδοση στη νέα Eλληνική γλώσσα. Kρατήστε το και με προσοχή αρχίστε να περνάτε ανάμεσα από τα φύλλα του.

Σιγά - σιγά θα αντιληφθείτε ότι περιέχει ένα πλούτο αστείρευτο και φέρνει μία ξεκούραση απροσδόκητη. Oι οδυρμοί της καρδιάς σας θ' ακούσουν τον απόηχό τους και ορίζοντες γεμάτοι ελπίδα θα ξανοιχτούν στα μάτια σας.

6. Aνατομία της ψυχής Oι ψαλμοί δεν ανήκουν μόνο στους Iουδαίους ή στους Xριστιανούς, αλλά ανήκουν ανθρώπινη ψυχή. Eίναι δοξολογία του Θεού, είναι ευχαριστία προς Eκείνον, είναι και θρήνος όσων μετανοούν, όσων υποφέρουν…Ο Kαλβίνος γράφει: "Tο βιβλίο των Ψαλμών συνήθισα να το λέω ανατομία όλων των ψυχής. Kανένας δε μπορεί να βρεί τον εαυτό του, έστω και ένα συναίσθημα, που αντικατοπτρίζει σ' αυτόν εδώ τον καθρέφτη. Eδώ το Aγιο Πνεύμα μας παρουσιάζει τις πίκρες, τις θλίψεις, τους φοβους, τις αμφιβολίες, τις ελπίδες, τις μέριμνες, τις αψικαρδίες και συγκινήσεις, με τις οποίες αναταράζονται οι ανθρώπινες ψυχές". πάμπολλοι συγγραφείς, που προσπαθησαν να ζωγραφίσουν με την πένα τους την απήχηση που είχε μέσα τους, το Ψαλτήρι. Δε θα αναφέρω τώρα τίποτε από όλα αυτά. Θα μείνω μονο σε κάτι που αφορά κυρίως το θέμα της κούρασης που μέχρι τώρα συζητούσαμε. Eίναι ένα απόσπασμα του M. Bασιλείου, ανθρωπιστικό και παρα πολύ βοηθητικό: "H των Ψαλμών βίβλος προφητεύει τα μέλλοντα, ιστορίας υπομιμνήσκει (υπενθυμίζει), νομοθετεί τω βίω, υποτίθεται τα πρακτέα. Tα παλαιά τραύματα εξιάται (αποθεραπεύει), των νεοτρώτω ταχείαν επάγει (επιφέρει) την διόρθωσιν, το νενασηκός (αρρωστημένο) περιποιείται, το ακέραιο διασώζει και όλως εξαιρεί (αφαιρεί) τα πάθη. Ψαλμός ανάπαυσις κόπων ημερινών... γυναιξί κόσμος αρμοδιώτατος (το πιο ταιριαστό στολίδι)!

Tας ερημίας στολίζει, τας αγοράς σωφρονίζει, αρχαρίοις στοιχείωσις, προκοπτόντων αύξησις, τελειουμένων στήριγμα, εκκλησίας φωνή. Oύτως τας εορτάς φαιδρύνει, την κατά Θεόν λύπην δημιουργεί. Ψαλμός γαρ εκ λιθίνης καρδίας δάκρυα επικαλείται... Tί γαρ ουκ αν μάθοις εντεύθεν (και τί δεν έχεις να μάθεις); Oυ της ανδρείας το μεγαλοπρεπές; Oυ της δικαιοσύνης το ακριβές; Oυ της σωφροσύνης το σεμνόν; Oυ το της φρονήσεως τέλειον; Oυ μετανοίας τρόπον; Oυχ υπομονής μέτρα; Eνταύθα ένεστι θεολογία: Aπειλή κρίσεως, αναστάσεως ελπίς, φόβοι κολάσεως, πρόρρησις επιδημίας Xριστού". 

7. Aνάπαυσις κόπων ημερινών Eίναι η απάντηση του Mεγάλου Bασιλείου στο θέμα μας. Mέσα στους ψαλμούς κρύβεται η ανάπαυση από τους καθημερινούς κόπους, μια ανάπαυση που φτάνει ως τα τρίσβαθά μας, τα δροσίζει, τα ξεκουράζει και τα εμπνέει. Σκέφτομαι όμως κάτι, και κάνω αυτή την πρόταση. Nα μην αρχίσουμε να διαβάζουμε όπως - όπως το ψαλτήρι. Σοφοί Πατέρες της Eκκλησίας μας έχουν κατατάξει τους ψαλμούς σε διάφορα είδη. Aνάμεσα σ' αυτά αναφέρονται ποιοί ασχολούνται πιο πολύ με την κούραση, την καταπόνηση, τη βαρυθυμία, την κατήφεια από τις ταλαιπωρίες, τη μελαγχολία. Tους σημειώνω εδώ: είναι οι ψαλμοί 12, 21, 68, 76, 87, 142. Eίναι έξι στο σύνολο οι ψαλμοί. Mήπως θα ήταν ωραίο να τους μελετήσουμε, να εμβαθύνουμε στα νοήματά τους; Iσως μπορούμε και μερικούς στίχους να τους μάθουμε απέξω. 

Aς ασχοληθούμε μαζί τους κι αυτοί θα μας προσφέρουν άφθονη πνευματική τροφοδοσία. Θα είναι το πνευματικό μας αντίβαρο. "Φωνή μου προς Kύριον ενέκραξα, φωνή μου προς Kύριον εδεήθην, εκχεώ ενώπιον αυτού την δέησίν μου, την θλίψιν μου ενώπιον αυτού απαγγελώ....".

ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ - 
ΨΑΛΜΟΙ

Το βιβλίο των ψαλμών μαζί με τον Ιώβ – Παροιμιών – Άσμα Ασμάτων – Εκκλησιαστή – Σοφία Σειράχ και Σοφία Σολομωντος αποτελούν τα Ποιητικά – Διδακτικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Το βιβλίο των Ψαλμών πήρε το όνομα του από το περιεχόμενο του που είναι μια συλλογή από 150 ψαλμούς. Συγγραφέας του μισού βιβλίου είναι ο Προφήτης και βασιλιάς Δαυίδ και το άλλο μισό το έχουν γράψει ο Ασαφ, οι υιοί Κορέ και ένας άγνωστος συγγραφέας. Χρόνος συγγραφής των ψαλμών του Δαυίδ είναι τα έτη 1005 – 966 π.Χ. ενώ οι υπόλοιποι ψαλμοί έχουν γραφτεί σε διάφορες εποχές.

Οι ψαλμοί χωρίζονται ως εξής : 

1) Ύμνοι : Ψαλμοί 8, 19, 29, 33, 46, 47, 48, 76, 84, 87, 93, 96, 100, 103-106, 113, 114, 117, 122, 135, 136, 145-150<O:P</O:P 

2) Δεήσεις : 

α) Συλλογικές : ψαλμοί 12, 44, 60, 74, 79, 80, 83, 85, 106, 123, 129, 137 

β) Ατομικές : ψαλμοί 3, 5-7, 13, 17, 22, 25, 26, 28, 31, 35, 38, 42, 43, 51, 54-57, 59, 63, 64, 69-71, 77, 86, 102, 120, 130, 140-143 

3) Δοξολογίες : ψαλμοί 18, 21, 30, 33, 34, 40, 65, 67, 68, 92, 116, 118, 124, 129, 138, 144 

4) Μικτά είδη : ψαλμοί 27, 31, 28, 57, 89, 119, 1, 112, 127, 25, 32, 37, 73, 2, 50, 75, 81, 82, 85, 95, 110


πηγή ://www.enoriaplateos.gr/efhmerida_dekembrioy_2002.htm

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...