/*--

Τρίτη, 17 Δεκεμβρίου 2013

Ο χριστιανικός διάλογος καί τά ὅριά του

  
Αφορμή γιά τό σημείωμα αὐτό μοῦ ἔδωσε τό ἑξῆς ἐρώτημα ἑνός σοβαροῦ ἐπιστήμονα καί καλοῦ χριστιανοῦ, σέ συζήτηση πού εἶχα μαζί του·

   «Πάτερ, ὡς μέλος τῆς ᾿Εκκλησίας, παρακολουθῶ μέ ἐνδιαφέρον ὅσα συμβαίνουν στή Μητρόπολή μας. Τόν τελευταῖο καιρό βλέπω μία ὁμάδα χριστιανῶν νά ἀντιδρᾶ στή λειτουργία τῆς ᾿Ακαδημίας Θεολογικῶν Σπουδῶν τῆς Μητρόπολης καί νά διαμαρτύρεται ἔντονα καί μέ ἀκραίους τρόπους, ἰσχυριζόμενη ὅτι δέν ἐκφράζει τήν ὀρθόδοξη πίστη καί θεολογία. ᾿Από τήν ἄλλη πλευρά, ἡ ᾿Ακαδημία ἀπορρίπτει τίς κατηγορίες, ὡς ἀβάσιμες, καί ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι ἕνας χῶρος διαλόγου, ὁ ὁποῖος κινεῖται στά πλαίσια τῶν ἀρχῶν καί κριτηρίων τῆς ὀρθόδοξης χριστιανικῆς πίστης καί Θεολογίας, καθώς καί τῶν ἀναγκῶν τῆς σύγχρονης πολυπολιτισμικῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀπαραίτητη ἀνάγκη ἀπό τό μοναδικό φῶς τῆς ᾿Ορθοδοξίας, προκειμένου νά βρεῖ «τήν ὁδό» καί «τό φῶς τῆς ζωῆς», ὥστε νά βγεῖ ἀπό τό σκοτάδι καί τό χάος στό ὁποῖο ἔχει ἐγκλωβιστεῖ. ᾿Επίσης, ἡ ᾿Ακαδημία ὑποστηρίζει, σταθερά, ὅτι μέ τούς διαλόγους ὑπηρετεῖ αὐτό τό σπουδαῖο ἔργο μέ ὀρθόδοξα πατερικά κριτήρια καί εἶναι βέβαιη ὅτι ἡ προσφορά της εἶναι ἰδιαίτερα σημαντική καί κοινωνικά ἐπωφελής. Στή θέση αὐτή τῆς ᾿Ακαδημίας, ἡ ὁμάδα ἀπαντᾶ ὅτι δέν πρέπει νά γίνεται διάλογος, ἀφοῦ εἶναι γνωστή ἡ ἀλήθεια τῆς ᾿Ορθοδοξίας καί ὅποιος θέλει μπορεῖ νά τήν ἀναζητήσει, νά τή γνωρίσει, νά τήν δεχτεῖ καί νά ὠφεληθεῖ. ᾿Επίσης, θεωρεῖ τούς διαλόγους ὡς παγίδα τῶν ἑτεροδόξων καί ἑτεροθρήσκων γιά ἀλλοίωση τῆς ᾿Ορθόδοξης πίστης καί δούρειο ἵππο τοῦ ἀντίχριστου κινήματος τῆς παγκοσμιοποίησης. Τό ἐρώτημά μου, πάτερ, ἔχει σχέση μέ τό διάλογο καί εἶναι τό ἑξῆς· ὑπάρχουν ὅρια στό διάλογο; Δηλαδή, καθορισμένα ἔσχατα σημεῖα, στά ὁποῖα μπορεῖ νά φθάσει καί μετά νά σταματήσει; ῎Αν ὑπάρχουν τέτοια ὅρια, ποιά εἶναι αὐτά; Ποιά εἶναι ἡ ἀλήθεια, σύμφωνα μέ τήν ῾Αγία Γραφή καί τήν ᾿Ορθόδοξη πίστη καί παράδοσή μας;»
Καταγράφω, στή συνέχεια, ἀναλυτικά, τήν ἀπάντηση πού ἔδωσα στό ἐρώτημα μέ λίγα λόγια.

 Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ,
ΘΕΙΟ ΔΩΡΟ ΚΑΙ ΧΑΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ


•    ῾Η λέξη διάλογος προέρχεται ἀπό τό ρῆμα διαλέγομαι, πού σημαίνει συνομιλῶ, συζητῶ μέ κάποιον ἄλλο ἤ ἄλλους, σχετικά μέ ἕνα θέμα. Καταθέτω τήν ἄποψή μου. ᾿Ακούω τήν ἄλλη ἄποψη καί ἐπιδιώκω τή συνεννόηση καί τή λύση τοῦ θέματος, μέ εὐθύνη, εἰλικρίνεια, καλοπιστία καί εὐπρέπεια. Διάλογος σημαίνει συνομιλία, συζήτηση, ἐπικοινωνία με λόγο. ῾Ο διάλογος εἶναι ἕνα ἀπό τά χαρίσματα τοῦ Προσωπικοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ-τοῦ Πατέρα, τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος. Μέ τό χάρισμα Του αὐτό, μαζί μέ τά χαρίσματα τοῦ νοῦ, τῆς συνείδησης τῆς ἀρχῆς καί τῆς ἐλευθερίας, ὁ πάνσοφος Θεός καταστόλισε τόν ἄνθρωπο, καθ’ ὅσον τόν δημιούργησε «κατ’ εἰκόνα» Του, πνευματικά (Γεν. 1, 25 ἑξ.). Μέ τό χάρισμα τοῦ διαλόγου ἐπικοινωνοῦν μεταξύ τους τά τρία, πανάγια πρόσωπα τῆς Θεότητας, καθώς καί μέ τούς ᾿Αγγέλους καί τούς ἀνθρώπους πού δημιουργοῦν, μέσα στόν Παράδεισο. ῾Η Παλαιά Διαθήκη, στό βιβλίο τῆς Γένεσης, μᾶς ὁμιλεῖ καί μᾶς βεβαιώνει παραστατικά γι’ αὐτό.

•    ῾Ο Υἱός καί Λόγος τοῦ Πατέρα Θεοῦ, ὡς ἄσαρκο Πνεῦμα, κάνει διάλογο καί συνομιλεῖ μέ τούς Πατριάρχες τῶν ῾Εβραίων (᾿Αβραάμ. ᾿Ισαάκ, ᾿Ιακώβ,) μέ τόν Μωυσῆ καί τούς προφῆτες, στήν Παλαιά Διαθήκη. ῾Ο ῎Ιδιος στήν Καινή Διαθήκη, ἔρχεται στόν κόσμο καί γίνεται ἄνθρωπος στό πρόσωπο τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, «ἐκ Πνεύματος ῾Αγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου». ῾Ως Θεάνθρωπος κάνει διάλογο καί συνομιλεῖ μέ τούς οἰκείους καί φίλους Του, μέ τούς ᾿Αποστόλους, μέ τούς ἁμαρτωλούς, μέ κάθε ἄνθρωπο, μέ τούς ἐχθρούς Του Γραμματεῖς καί Φαρισαίους καί μέ τή θρησκευτική καί πολιτική ἐξουσία. Δημιουργεῖ τήν ᾿Εκκλησία Του μέ τούς ᾿Αποστόλους καί ὅσους πίστεψαν στό λόγο Του. Δίνει ἐντολή στούς ᾿Αποστόλους νά συνεχίσουν τό ἔργο του σέ ὅλα τά ἔθνη, κάνοντας διάλογο -«μαθητεύοντες»- καί προσφέροντες παντοῦ τό λυτρωτικό καί σωτήριο φῶς τῆς διδασκαλίας Του. ῾Η Καινή Διαθήκη καταγράφει μέ λεπτομέρειες αὐτή τήν ἀλήθεια. Διάλογο, οὐσιαστικό καί ζωηρό, κάνει καί τό Πανάγιο Πνεῦμα μέ τούς ᾿Αποστόλους καί τά μέλη τῆς ᾿Εκκλησίας, στά ὁποῖα δίνει χαρίσματα, ὅπως ἀναφέρεται στό βιβλίο «Πράξεις τῶν ᾿Αποστόλων» καί στίς ᾿Επιστολές τῶν ᾿Αποστόλων (Α´ Κορινθ. 12, 4-11 πρλ).

•    Οἱ ἅγιοι Πατέρες καί Θεολόγοι τῆς ᾿Εκκλησίας, οἱ ὁποῖοι συνέχισαν, σέ κάθε ἐποχή, τό ἔργο τῶν ᾿Αποστόλων, ἀκολούθησαν πιστά τά βήματά τους, ἔγιναν ἄξιοι «μιμηταί τους» (Α´ Κορ. 4, 6). Πρόσφεραν μέ ἐλεύθερο διαλόγο παντοῦ καί σέ καθέναν τήν αὐτόπιστη ἀλήθεια τοῦ Θεανθρώπου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, τῶν ᾿Αποστόλων καί τῆς ᾿Εκκλησίας, ὅπως ἀποδεικνύεται περίτρανα στά συγράμματά τους. ᾿Αντιμετώπιζαν χωρίς πάθος ἀλλά «μέ ἠπιότητα, διδακτικότητα καί ἀνεξικακία» κάθε ἀντίθετη ἄποψη καί αἱρετική πλάνη (Β´ Τιμ. 4, 2). ᾿Ενεργοῦσαν, πάντοτε, μέσα στά πλαίσια καί τό εὖρος τοῦ ὑποδείγματος τοῦ Χριστοῦ καί τῆς «καινούργιας ἐντολῆς Του» γιά ἀγάπη χωρίς ὅρια (᾿Ιωάν. 13. 34, Ματθ. 5, 44-48 πρλ).῏Ηταν βέβαιοι, ὅτι ὁ λόγος τοῦ Θεανθρώπου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ μοναδική αὐτόπιστη ἀλήθεια καί τό μοναδικό σωτήριο φῶς τοῦ κόσμου, γιατί ἦταν λόγος τοῦ μόνου Θεανθρώπου, «μέσῳ τοῦ ὁποίου μίλησε ὁ Πατέρας Θεός στόν κόσμο», καί ὄχι ἑνός ἀνθρώπου (῾Εβρ. 1, 1 ἑξ). Καί ὅπως τό φῶς δέν φοβᾶται τό σκοτάδι, ἀλλά μέ τήν παρουσία του τό σκοτάδι ἐξαφανίζεται, ἔτσι καί τό φῶς τῆς ἀλήθειας τοῦ Χριστοῦ -τῆς ᾿Ορθοδοξίας- παρουσιάζεται μέ τό διάλογο σέ κάθε καλόπιστο καί καλοπροαίρετο, διώχνει τό σκοτάδι τῆς πλάνης, φωτίζει, λαμπρύνει, ἀναγεννᾶ καί σώζει. ῾Η ἄρνηση τοῦ διαλόγου ἀπό τήν πλευρά τῆς ᾿Ορθοδοξίας δείχνει ἀδυναμία λόγου, ἔλλειψη βεβαιότητας ἐπιχειρημάτων καί ἀμφισβήτηση ἀλήθειας, προδοσία Χριστοῦ.

•    ᾿Ο ᾿Απόστολος Παῦλος διδάσκει ὅτι ὁ διάλογος αὐτός πρέπει νά γίνεται «ἐν Πνεύματι ῾Αγίῳ». Δηλαδή μέσα στή Χάρη, τό φωτισμό καί τόν πλοῦτο τῶν χαρισμάτων τοῦ Θεοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, τό ὁποῖο συγκροτεῖ τήν ᾿Εκκλησία καί εἶναι ὁ ἀσφαλής Κυβερνήτης καί ῾Οδηγός της, μετά τήν Πεντηκοστή καί τόν ἐρχομό Του σ’ αὐτήν (Πράξ. 2, 1, 4 πρλ. Α´ Θεσ. 1, 5. ᾿Ιωάν, 16, 13). Σχετικά μέ τόν τρόπο τοῦ διαλόγου, ὁ μέγας ᾿Απόστολος λέγει, ὅτι πρέπει νά γίνεται «μέ  ἐπιμονή, σέ κάθε περίπτωση, μέ καρτερικότητα, μέ ἀνεξικακία καί ἐπιείκεια (ἠπιότητα), μέ πολλή ὑπομονή» (Β´ Τιμ. 4, 2), ἐπειδή ἡ βάση τοῦ διαλόγου εἶναι ἡ «καινή ἐντολή» τῆς ᾿Αγάπης τοῦ Χριστοῦ καί ὁ σκοπός εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἄλλου. (Α´ Κορ. 9, 24, Β´ Τιμ. 2, 24-25). ῾Ο διάλογος αὐτός ἐκφράζει τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι «ἡ σωτηρία ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί ἡ βαθειά γνώση τῆς ἀλήθειάς Του ἀπό ὅλους (Α´ Τιμ. 2, 40). Γι´αὐτό ὁ διάλογος πρέπει πάντοτε νά ἐμπεριέχει αὐτή τήν εὐθύνη καί τήν ἐλπίδα, ὥστε ὅλος ὁ κόσμος νά γίνει ἕνα Ποίμνιο μέ ἕνα ποιμένα, τόν Θεάνθρωπο Κύριο ᾿Ιησοῦ Χριστό -τόν μοναδικό Σωτήρα καί Λυτρωτή τοῦ κόσμου- ὅπως ὁ ἴδιος τό ἐπιθυμεῖ (᾿Ιωάν. 10, 16 πρλ).

•    ῾Ο «ἐν Χριστῷ» καί «ἐν ῾Αγίῳ Πνεύματι» διάλογος εἶναι τό ἱερό «ὄχημα» μέ τό ὁποῖο γίνεται ὁ εὐαγγελισμός, ὁ φωτισμός καί ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου (Ρωμ. 10, 14 Α´ Κορ. 1, 23 πρλ). ῞Οταν «ἀνοίγεται» δρόμος διαλόγου καί δίδεται εὐκαιρία προσφορᾶς καί ἀκοῆς τῆς ἀλήθειας τῆς ᾿Ορθοδοξίας, «ὁ διάλογος δέν ἔχει ὅρια, εἶναι ἀπεριόριστος. ῞Ορια καί περιορισμούς στό διάλογο βάζουν ἡ ἄγνοια, ὁ ἐγωισμός, ὁ θρησκευτικός φανατισμός τῶν αἱρετικῶν καί τῶν θρησκόληπτων, καθώς καί ἐν γένει ἡ κακία τῶν ἀνθρώπων, πού ἐμποδίζουν τό ζωντανό Θεό «νά ἀνοίξει θύραν τοῦ λόγου Του» στίς καρδιές τους (Κολ. 4, 3). Στίς περιπτώσεις αὐτές ἰσχύει ὁ λόγος καί ἡ συμβουλή τοῦ ᾿Αποστόλου Παύλου στόν μαθητή του ᾿Απόστολο Τίτο· «Τόν ἄνθρωπο, πού ἀκολουθεῖ πλανεμένες διδασκαλίες συμβούλεψέ τον μία καί δύο φορές καί ἄν δέν ἀκούσει ἄφησέ τον, μέ τή βεβαιότητα ὅτι αὐτός ἔχει πλέον διαστραφεῖ καί ἁμαρτάνει -εἶναι πωρωμένος, σέ μεγάλη πλάνη- καί ἔτσι καταδικάζει ὁ ἴδιος τόν ἑαυτό του» (Τιτ. 3, 10-11). ῾Ο ἀληθινός καί γνήσιος «ὑπηρέτης τοῦ Χριστοῦ καί οἰκονόμος τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ» (Α´ Κορ. 4, 1) ποτέ δέν ἀρνεῖται οὔτε σταματᾶ τό διάλογο. Γιατί πάντοτε ἰσχύει καί γι’ αὐτόν ἡ ἐντολή τοῦ Κυρίου στόν ᾿Απόστολο Παῦλο· «Λάλει καί μή σιωπήσῃς... ᾿Εγώ εἰμι μετά σοῦ....» (Πραξ. 18, 9-10).

Ο ΙΕΡΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ
ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ


•    ῎Εντονα καί αὐτάρεσκα προβάλλεται ἀπό τήν πλευρά τῶν ἐπικριτῶν τῆς ᾿Ακαδημίας ὁ ἰσχυρισμός ὅτι οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας θέτουν ὅρια στό διάλογο καί γιά τό λόγο αὐτό θεωροῦν ὅτι ἡ ἄποψή τους αὐτή τούς καλύπτει καί ὡς δῆθεν ἀκλόνητο ἐπιχείρημα ἐνισχύει καί δικαιώνει τίς ἐνέργειες, τίς ἀήθεις διαμαρτυρίες καί τίς ἀκραῖες ἀντιδράσεις τους, πού φθάνουν σέ ἐπίπεδα ὕβρεων, ἀπειλῶν, συκοφαντιῶν καί ἀθλιοτήτων , ἀναρχικοῦ τύπου (φέιγ βολάν στούς δρόμους, συνθήματα στούς τοίχους κ.ἄ.). ῞Ομως ὁ ἰσχυρισμός τους εἶναι ἀνεδαφικός καί ἀστήρικτος. Στρέφεται ἐναντίον τους. Οἱ ἅγιοι Πατέρες τόν ἀποῤῥίπτουν καί τούς διαψεύδουν, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπό τό ἔργο καί τά συγγράμματά τους. ῾Ως «θεῖοι Ποιμένες καί ἄξιοι θεράποντες Χριστοῦ» καί τῶν ᾿Αποστόλων, ἐνεργοῦσαν πάντοτε «ἐν Πνεύματι «῾Αγίῳ» μέ σύνεση, ἀγάπη καί διάκριση. Δέν ἔθεταν ὅρια στό διάλογο, προκειμένου νά φωτίσουν καί νά σώσουν. Δέν «ἔπαυαν ποτέ νά νουθετοῦν» (Πράξ. 20,  31).

•    Γιά τοῦ λόγου τό ἀληθές θά καταγράψω τήν ἰδιαίτερα ἀποκαλυπτική καί διαφωτιστική διδασκαλία περί διαλόγου καί τῶν ὁρίων του τοῦ μεγαλύτερου μελετητῆ καί θεόσοφου ἑρμηνευτῆ τῆς ῾Αγίας Γραφῆς καί διδασκάλου τῆς ᾿Εκκλησίας ἁγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ᾿Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Στά σοφά συγγράμματά του ὁ μέγας Πατέρας τῆς ᾿Εκκλησίας σχολιάζει καί ἐκτιμᾶ τόν τρόπο συμπεριφορᾶς στό διάλογο τοῦ Θεοῦ στήν Παλαιά Διαθήκη, καθώς καί τοῦ Θεανθρώπου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καί τῶν ῾Αγίων ᾿Αποστόλων στήν Καινή Διαθήκη. Τά συμπεράσματά του εἶναι σοφά, θαυμαστά καί ἀξιόπιστα. ᾿Αποτελοῦν γνήσια καί ἔγκυρα διδάγματα, ἀσφαλῆ κριτήρια ἀλήθειας καί τέλειον «ὑπογραμμόν» ζωῆς μέσα στήν ᾿Εκκλησία.

Μελετώντας ὁ ἱερός Χρυσόστομος τήν Παλαιά Διαθήκη, συμπεραίνει ὅτι «τό βιβλίο τῆς Γένεσης εἶναι ἕνας διάλογος τοῦ Θεοῦ μέ τόν ἄνθρωπο» (Ρ.G. 54, 582). ᾿Αναφερόμενος στό διάλογο τοῦ Θεοῦ μέ τόν Κάιν, ὁ ὁποῖος σκότωσε τόν δίκαιο ἀδελφό του ῎Αβελ, λέγει· ἁμάρτησες, ἠρέμησε....» (Ρ.ὒ. 53, 231). ᾿Ενῶ, ἐκτιμώντας τό λόγο τοῦ Θεοῦ στούς ῾Εβραίους, μέσῳ τοῦ προφήτη ᾿Ησαΐα, «δεῦτε καί διαλεχθῶμεν» (ἐλᾶτε νά κάνουμε διάλογο, νά συζητήσουμε) (᾿Ησ. 1, 18 ἑξ.), ἐπισημαίνει ὅτι ὁ Θεός διαλέγεται μέ τόν ἄνθρωπο μέ πολλή ἀγάπη γιά αὐτόν (Ρ.G. 49, 344). Πραγματικά εἶναι συγκινητικός, τρυφερός καί ἀποκαλυπτικός αὐτός ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. ῞Οπως παρατηρεῖ, πολύ εὔστοχα, ὁ ἱερός Χρυσόστομος, ὁ Θεός ἔκανε διάλογο, πάντοτε κατανοώντας τήν ἀδυναμία ὅσων τόν ἄκουαν, μέ σκοπό, σιγά-σιγά νά τούς ἀνεβάσει πνευματικά καί νά τούς συνετίσει· «πρός τήν ἀσθένειαν, λέγει, τῶν ἀκουόντων διελέγετο, κατά μικρόν αὐτοῖς ἀναβιβάζων ἐπί τοῦτον»  (Ρ.G. 55, 389).᾿Επίσης, τονίζει ὅτι «ὁ Θεός διαλέγεται μέ ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους καί δέν σταματᾶ νά κάνει διάλογο, ἄν καί ἐμεῖς κάνουμε πολλές παρακοές στίς ἐντολές του (ἁμαρτίες)» (Ρ.G. 58, 581).

•    Γιά τήν ποιότητα τοῦ διαλόγου τοῦ Θεανθρώπου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, ὅπως καταγράφεται στήν Καινή Διαθήκη, ὁ ἱερός Χρυσόστομος παρατηρεῖ ὅτι ὁ Κύριος μιλοῦσε μέ τόν ᾿Ιούδα, πού γνώριζε ὅτι θά τόν προδώσει, μέ πραότητα· «ὅρα-παρατήρησε-πῶς πραέως αὐτῷ προσφέρεται» (Ρ.G. 58, 732). ᾿Επίσης, ἐπισημαίνει, ἰδιαίτερα, ὅτι ὁ Κύριος ἔκανε διάλογο μέ τήν ἁμαρτωλή Σαμαρείτιδα καί μιλοῦσε μαζί της, χωρίς ἐγωισμό καί μέ μεγάλη ταπείνωση (Ρ.G. 59, 191). Γι’ αὐτό ὁ ἱερός πατέρας διδάσκει ὅτι σύμφωνα μέ τό παράδειγμα τοῦ Χριστοῦ, «ὅταν κάνουμε διάλογο μέ κάποιον, πρέπει ὁ διάλογος νά γίνεται μέ ἐπιείκεια καί πραότητα (Ρ.G. 48, 708. 60, 236).

•    Γενικά, ὡς πρός τό χρόνο τοῦ διαλόγου ὁ μέγας πατέρας καί Διδάσκαλος τῆς ᾿Εκκλησίας καί σοφός καθηγητής τῶν Πατέρων καί τῶν πιστῶν λέγει ὅτι ὁ διάλογος δέν ἔχει ὅρια (περιορισμούς). Στό διάλογο χρειάζεται ὑπομονή, ἐπιμονή καί ἐλπίδα προσδοκίας γιά ἐπιτυχία, μέχρι νά καταλήξει σέ θετικό ἀποτέλεσμα, ὅπως κάνει ὁ Θεός μέ ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους· «᾿Αλλ’ εἶπας, λέγει, ἅπαξ καί οὐκ ἤκουσεν· οὐκοῦν εἰπέ καί δίς καί τρίς καί τοσαυτάκις, ἕως ἄν πείσῃς. Καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ὁ Θεός ἡμῖν διαλέγεται καί οὐκ ἀφίσταται διαλεγόμενος... κἄν μή σήμερον πείσῃς, αὔριον πείσεις· κἄν μηδέποτε πείσῃς, σύ τόν μισθόν ἕξεις ἀπηρτισμένον. Οὐ γάρ πρός τό τέλος τῶν κατορθωμάτων, ἀλλά πρός τήν γνώμην τῶν κατορθούντων ὁ Θεός τούς στεφάνους ὁρίζειν εἴωθεν» (Ρ.ὒ. 49, 17. 61 ,30). Δηλαδή, «῎Εκανες διάλογο μέ κάποιον, μίλησες μιά φορά καί δέν σέ ἄκουσε. Λοιπόν, μίλησε καί δεύτερη καί τρίτη καί πολλές φορές, μέχρι νά πείσεις-νά συμφωνήσει. Κάθε μέρα ὁ Θεός κάνει διάλογο μ’ ἐμᾶς καί δέν σταματᾶ νά μᾶς μιλάει... Τό ἴδιο νά κάνουμε καί ἐμεῖς. Καί ἄν τελικά, ποτέ δέν μπορέσεις νά πείσεις, ἐσύ δέν θά ζημιωθεῖς, ἀλλά θά ἔχεις ὁλόκληρο τό μισθό σου ἀπό τό Θεό. Γιατί ὁ Θεός συνηθίζει νά δίνει τά βραβεῖα σύμφωνα μέ τήν καλή διάθεση ἐκείνων πού προσπαθοῦν καί ὄχι ἀνάλογα μέ τήν ἐπιτυχία τῶν προσπαθειῶν. Βραβεύει τήν προαίρεση».

•    Σχετικά μέ τόν τρόπο τοῦ διαλόγου ὁ ἱερός Χρυσόστομος λέγει τά ἑξῆς·
    α. Νά γίνεται ὁ διάλογος μέ ταπείνωση καί ὄχι ἐγωιστικά (Ρ.G. 61, 407).
 
   β. ῾Η γλώσσα νά προφέρει τά λόγια μέ ἡσυχία καί ἐπιείκεια «῾Η γλῶττα μετά τῆς ἡσυχίας καί ἐπιεικείας-καλοσύνης-τά ῥήματα-Τά λόγια-προφερέτω» (Ε.Π.Ε. 30, 420).
 
   γ. Νά μήν «ἐνάγουμε» - κατηγοροῦμε - ἐκεῖνον, μέ τόν ὁποῖο μιλᾶμε (Ρ.G. 49, 167).
 
   δ. Νά κρατᾶμε τήν ψυχραιμία μας, νά μήν ἀγανακτοῦμε, νά μή γινόμαστε θηρία μέ ἄγρια αἰσθήματα καί συμπεριφορές μέ ἐκείνους πού κάνουμε διάλογο καί δέν καταφέρουμε νά τούς πείσουμε νά συμφωνήσουν μαζί μας· «῞Οταν πρός τινας διαλεγώμεθα καί μή πείθωμεν, μη δυσχεραίνειν, μηδέ ἐκθηριοῦσθαι» (Ρ.G. 59, 156).

    ε. Νά γίνεται ὁ διάλογος μέ καλοσύνη γιά νά ἔχει ἐπιτυχημένο ἀποτέλεσμα· «Τό μετά ἐπιεικείας διαλέγεσθαι πόσον ἐστι κέρδος! (Ρ.G. 60, 108).
Λόγια θείας σοφίας, σύνεσης καί διάκρισης, πού ἀποτελοῦν ἀσφαλῆ κανόνα καί δείκτη κατά Χριστόν πορείας καί ζωῆς μέσα στήν ᾿Εκκλησία καί τόν κόσμο γιά κάθε συνειδητό χριστιανό.

•    Συμπερασματικά, ὁ ἱερός Χρυσόστομος διδάσκει ὅτι ποτέ δέν πρέπει νά σταματᾶμε τούς διαλόγους, πρίν νά ἀποδειχθεῖ ὅτι εἶναι ἀδύνατη ἡ συνεννόηση. ῎Ισως, τελικά, νά συμβεῖ σ’ αὐτούς πού μιλᾶμε κάποια διόρθωση· «Μηδέποτε, λέγει, πρό τῆς ἀποδείξεως ἀφίστασθαι τῶν διαλόγων. ῎Ισως ἔσται τις αὐτοῖς διόρθωσις» (Ρ.G. 62, 632). ῾Η σοφή αὐτή θέση τοῦ μεγάλου πατέρα τῆς ᾿Εκκλησίας ἀπηχεῖ τή διδασκαλία τοῦ ᾿Αποστόλου Παύλου, ὅτι «ὁ δοῦλος τοῦ Κυρίου δέν πρέπει νά φιλονικεῖ, ἀλλά νά εἶναι ἤπιος σέ ὅλους, πρόθυμος νά διδάξει, ἀνεκτικός, ἄκακος. Νά παιδαγωγεῖ μέ πραότητα ἐκείνους πού εἶναι ἀντίθετοι, μήπως τούς δώσει ὁ Θεός πνεῦμα μετάνοιας, ὥστε νά καταλάβουν τήν ἀλήθεια καί νά συνέλθουν ξεφεύγοντας ἀπό τήν παγίδα τοῦ Διαβόλου, ὁ ὁποῖος τούς εἶχε αἰχμαλωτίσει γιά νά κάνουν τό θέλημά του» (Β´ Τιμ. 2, 24-26).


Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ


•    ᾿Από ὅσα ἀναφέρθηκαν, φάνηκε καθαρά ὅτι ὁ διάλογος δέν ἔχει ὅρια. Αὐτή τήν ἀλήθεια τήν βεβαιώνει ὁ ἴδιος ὁ Θεός στήν Παλαιά Διαθήκη, ὁ Θεάνθρωπος Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστός καί οἱ ἅγιοι ᾿Απόστολοι στήν Καινή Διαθήκη καί ὁ μέγας πατέρας καί Διδάσκαλος τῆς ᾿Εκκλησίας ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος. ῾Η ὀρθόδοξη χριστιανική πίστη εἶναι ἡ μοναδική αὐτόπιστη, ἀσφαλής καί βέβαιη ἀλήθεια στόν κόσμο· εἶναι « φῶς μέγα» ( Ματθ. 4, 16)· εἶναι «φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν» (Λουκ. 2, 32) Γιατί εἶναι «φῶς Χριστοῦ καί ῾Αγίου Πνεύματος». ῾Η ἀλήθεια δέν φοβᾶται τό διάλογο, ἀλλά τόν ἐπιδιώκει καί τόν ὑπηρετεῖ. Τό διάλογο τόν φοβᾶται καί τόν ἀρνεῖται τό ψέμα, ὅπως τό σκοτάδι τό φῶς. ῞Οποιος ἔχει ἐπίγνωση τῆς ἀλήθειας τῆς ὀρθόδοξης πίστης, οὔτε φοβᾶται τό διάλογο οὔτε κινδυνεύει ἀπό τό διάλογο. ᾿Αντίθετα, ὑπηρετεῖ τό διάλογο μέ θάρρος, ὅπως θέλει καί ἐντέλλεται ὁ Θεός, καί μέ αὐτόν προσφέρει τό ἀληθινό φῶς τῆς ὀρθόδοξης πίστης ὅπου, ὅπως καί σέ ὅποιον μπορεῖ. Συναισθάνεται αὐτό τό καθῆκον καί τήν εὐθύνη, ὅπως ὁ ᾿Απόστολος Παῦλος, πού ἔλεγε «ὅτι τό μόνο πράγμα πού θέλω εἶναι νά ὁλοκληρώσω μέ χαρά τήν ἀποστολή καί τό ἔργο πού μοῦ ἀνέθεσε ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς, δηλαδή νά κηρύξω τό χαρούμενο μήνυμα -τό εὐαγγέλιο- τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ» καί «ἀλοίμονο σέ μένα, ἐάν δέ κηρύττω τό εὐαγγέλιο» (Πράξ. 20, 24, Α´ Κορ. 9, 16).

•    ῞Οποιος βάζει ὅ ρ ι α -πειρασμούς- καί ἀρνεῖται τό διάλογο, στήν πραγματικότητα ἀρνεῖται καί περιφρονεῖ τόν ἴδιο τό Θεό, δέν ἀκολουθεῖ τό παράδειγμα τοῦ Χριστοῦ, τῶν ᾿Αποστόλων καί τῶν ῾Αγίων Πατέρων καί, ἴσως, ἄθελά του, γίνεται πολέμιός τους. ῞Οποιος βάζει ὅρια στό διάλογο δείχνει ἄγνοια τοῦ βάθους τῆς ἀποστολῆς του μέσα στήν ᾿Εκκλησία. ῾Η κατάστασή του εἶναι τραγική. Στό ὄνομα, δῆθεν, τοῦ ἀγώνα γιά τήν ὑπεράσπιση τῆς ἀλήθειας τῆς ᾿Ορθοδοξίας πολεμᾶ τήν ἴδια τήν ὀρθόδοξη ἀλήθεια, ὅπως οἱ θρησκευτικοί ἄρχοντες τῶν ῾Εβραίων, οἱ ὁποῖοι στό ὄνομα τῆς ὑπεράσπισης τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ἐσταύρωσαν τόν ἀπεσταλμένο στόν κόσμο ἀπό Αὐτόν καί σαρκωμένο Υἱό καί Λόγο Του, τό Μεσσία Του, τόν μόνο Θεάνθρωπο ᾿Ιησοῦ Χριστό, τόν μόνο Σωτήρα καί Λυτρωτή τοῦ κόσμου, τόν νικητή τοῦ θανάτου καί χορηγό τῆς ἀνάστασης καί τῆς αἰώνιας ζωῆς.

•    Σέ ἐπιβεβαίωση ὅσων ἀναφέρθηκαν, σημειώνω ὅσα γράφει ὁ Σεβασμιώτατος καί λαμπρός Θεολόγος Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. ῾Ιερόθεος, στόν δεύτερο τόμο τοῦ σπουδαίου συγγράμματος «᾿Εμπειρική Δογματική» σύμφωνα μέ τή διδασκαλία τοῦ Καθηγητῆ τῆς Δογματικῆς μακαριστοῦ πατέρα ᾿Ιωάννη Ρωμανίδη. Στό πέμπτο μέρος τοῦ τόμου καί στό ἕβδομο κεφάλαιο μέ τίτλο «Αἱρέσεις καί Σύνοδοι», ὁμιλεῖ γιά «διαλόγους μεταξύ ᾿Ορθοδόξου ᾿Εκκλησίας καί ἄλλων ῾Ομολογιῶν» καί λέγει· «῾Η ἀπομάκρυνση μερικῶν αἱρετικῶν ὁμάδων ἀπό τήν ᾿Εκκλησία δημιούργησε διάφορα προβλήματα καί ἐπιδιώκεται ἡ ἐπαναφορά τους, πού ὀνομάζεται ἕνωση τῶν ᾿Εκκλησιῶν». Γίνονται διάλογοι γιά νά βρεθοῦν ἐκεῖνα πού χωρίζουν ἤ ἐκεῖνα πού ἑνώνουν, ἐξετάζονται τά κοινά σημεῖα ἤ οἱ διαφορές. Διάλογοι μπορεῖ νά γίνουν, ἀλλά πρέπει νά γίνονται μέ σωστό τρόπο». Στή συνέχεια ὁ Σεβασμιώτατος παραθέτει αὐτούσια τή διδασκαλία περί διαλόγων τοῦ πατέρα ᾿Ιωάννη Ρωμανίδη, ὁ ὁποῖος λέγει τά ἑξῆς·

    «Μέσα σέ αὐτά τά πλαίσια, καλός εἶναι ὁ διάλογος μεταξύ τῶν «᾿Εκκλησιῶν», καθόλου δέν βλάπτει καί μάλιστα θά κάνη καλό καί σέ μᾶς καί στούς ἄλλους χριστιανούς. Σέ μᾶς, διότι θά μᾶς ἀναγκάση νά σκεφτόμαστε πιό σοβαρά καί πιό ἐπιστημονικά καί πιό ἱστορικά, καί στούς ἄλλους θά ὠφελήση πάρα πολύ, διότι μέχρι στιγμῆς καί οἱ Προτεστάντες καί οἱ Παπικοί ἔχουν μίαν καταπληκτική ἄγνοια τῆς ὀρθοδόξου Παραδόσεως. Λοιπόν, ὁ διάλογος πρέπει νά γίνη πρός ὅλες τίς κατευθύνσεις. ᾿Αλλά νομίζω ὅτι ὁ διάλογος μέ τίς θετικές ἐπιστῆμες προέχει, διότι αὐτός ὁ διάλογος μέ τίς θετικές ἐπιστῆμες θά ἐπηρεάση πάρα πολύ καί τό διάλογο μέ τούς ἄλλους χριστιανούς Προτεστάντες καί παπικούς καί Μονοφυσίτες» (σελ. 421-422). Διδασκαλία σοφή καί ἔγκυρη ἑνός κορυφαίου ὀρθοδόξου Θεολόγου.

•    Νά μή ξεχνοῦμε ποτέ τή σοφή συμβουλή, πού λέει ὅτι «ὅποιος ἔχει ἀντίθετη ἄποψη ἀπό τή δική μας δέν εἶναι ἐχθρός, ἀλλά ἱεραποστολικός ἀγρός», εἶναι κι αὐτός παιδί τοῦ Θεοῦ, ὅπως κι ἐμεῖς. Σ’ αὐτόν πρέπει νά «ἐργαστοῦμε» μέ τό διάλογο, μέ ἀγάπη καί διάκριση, μέ σεβασμό στήν προσωπικότητά του καί «ἐν ἐλευθερίᾳ», ὥστε νά «καρποφορήσει καρπόν ἀληθοῦς πίστεως καί δικαιοσύνης» καί νά σωθεῖ μέ τό φῶς τῆς ἀλήθειας τοῦ Χριστοῦ. ῾Ο ᾿Απόστολος Παῦλος γινόταν θυσία γιά ὅλους, μέ σκοπό νά τούς βοηθήσει καί νά τούς σώσει «Γέγονα, ἔλεγε, τοῖς πᾶσι τά πάντα, ἵνα πάντως τινας σώσω» (Κορινθ. 9, 19, 22).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

    Αὐτές εἶναι οἱ θεόσδοτες ὑποθῆκες στούς ὤμους κάθε ἀληθινοῦ ὀρθοδόξου χριστιανοῦ καί οἱ ἀσφαλεῖς δεῖκτες πορείας του. Αὐτή εἶναι ἡ ἀλήθεια γιά τό διάλογο καί τά ὅριά του, σύμφωνα μέ τήν ῾Αγία Γραφή, τήν ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία καί τήν Θεολογική παράδοση τῶν θεοφόρων Πατέρων καί Διδασκάλων, ὅπως ὁ ἱερός Χρυσόστομος. Αὐτή ἡ ἀλήθεια πρέπει νά μᾶς ἐμπνέει, νά μᾶς συνέχει καί νά μᾶς ὁδηγεῖ. Σ’ αὐτήν «κρύβεται» ὁ φιλάνθρωπος καί οἰκτίρμων Θεός. Αὐτή «εὐαρεστεῖ τό Θεό» (῾Εβρ. 13, 9, Λουκ. 6, 36).

ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΟΛΛΑ,
ΙΕΡΟΚΗΡΥΚΟΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ,
τ. ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ


πηγή : http://www.acadimia.gr/templates/ed_education_portal/images_red/logo_red.png

   

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...