/*--

Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου 2013

Μιά Εἰρωνική Ματιά... (Ὁ Μοναχός Παρθένιος τοῦ Κουδουμᾶ)

Tό ν’ ἀναπνέεις δέν σημαίνει ἀπόλυτα ὅτι ζεῖς. Τό νά πεθαίνεις δέν εἶναι πάντα θάνατος. Ἔτσι καί τό νά βρίσκεσαι στόν χῶρο τῆς Ἐκκλησίας ὡς κληρικός ἤ λαϊκός, δέν προεξοφλεῖ τό γεγονός τῆς σωτηρίας σου ἤ τῆς ἐσωτερικῆς πληρότητας γιά τήν ὕπαρξη. Θά πρέπει νά ὑπάρξει «κλίση» πού θά σέ ὁδηγήσει στή δυνατότητα νά ἀνακαλύψεις τήν οὐσία ζωῆς πού προτάσσει τό συγκεκριμένο σχῆμα καί ἐπιλογή. Μιά ἀνακάλυψη πού στό βάθος τῶν πραγμάτων, οὐσιαστικά εἶναι χάρισμα. Καλλιεργεῖται καί αὐξάνεται. Δέν πωλεῖται καί δέν ἐξαγοράζεται. Πολύ δέ μᾶλλον δέν κατασκευάζεται στή «θρησκευτική» βιομηχανία κλωνοποιημένων προσωπικοτήτων.

Ὁ μοναχός Παρθένιος Κοκολινάκης ἦταν κάτοχος αὐτοῦ τοῦ ἰδιαίτερου χαρίσματος, πού μυστηριωδῶς καί ἀνεξιχνιάστως σπέρνει στίς ὑπάρξεις ὁ Θεός. «Ἕνα ἀπό τά πλέον δυσπρόσιτα στήν καθημερινή λογική μυστήρια εἶναι τό γεγονός ὅτι Αὐτός πού θέλουμε νά ἐκφράσουμε ἤ νά περιγράψουμε ἤ ἐν πάση περιπτώσει νά ἐννοήσουμε μέ τή λέξη Θεός, ἔχει τό ἰδίωμα νά προκαλεῖ ἐρωτικά σκιρτήματα στίς καρδιές τῶν ἀνθρώπων. Ὄχι ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά σέ μερικῶν. Εἶναι κάτι πού μᾶς τό βεβαιώνουν τά βιώματα πολλῶν ἀνθρώπων...».

Ἡ κλίση αὐτή, ἡ ἐσωτερική πληροφόρηση, ὁδήγησε τά βήματά του, τό ἔτος 1976 στά νότια παράλια τῆς Κρήτης καί συγκεκριμένα στήν Ἱερά Μονή Παναγίας Κουδουμᾶ.

Στό κείμενο αὐτό, πού εἶναι ἀφιέρωμα στήν ὁσιακή μνήμη του, δέν θά μᾶς ἀπασχολήσουν τά βιογραφικά του στοιχεῖα. Διότι ἁπλά δέν μᾶς ἐνδιαφέρουν. Ὅπως ἄλλωστε καί τόν ἴδιο, ἀπό τήν ἡμέρα ἐκείνη ὅπου ἡ Παναγία Μητέρα τόν εἰσόδευσε σέ μέρος μετανοίας καί ἀναγεννήσεως ἐσωτερικῆς.

Ἔζησε σάν νά μήν ἦρθε ποτέ σ’ αὐτόν τόν κόσμο. Φίλος τῆς ἡσυχίας, τῆς ἀνωνυμίας, τῆς ἑκούσιας «ἀνυποληψίας». Βίωσε τήν ἀλήθεια τῶν λόγων τοῦ Ἁγίου Ἰσαάκ τοῦ Σύρου «ἀληθινά ταπεινός εἶναι αὐτός πού ἔζησε σάν νά μήν γεννήθηκε ποτέ…». Ἀσύλληπτες ἐκφράσεις γεμάτες ὑπαρξιακή ἀλήθεια, λόγος μετρημένος καί ἀρτυμένος στή σήψη τῶν ἐφήμερων καί ματαίων λογισμῶν.

Βίωσε τήν ἐλευθερία τοῦ νά μήν ἔχεις τίποτε νά πεῖς καί νά μή θέλεις κανένα νά πείσεις. Νά ἡσυχάζεις μές στήν ἀνωνυμία σου. Νά ἀναπτύσσεσαι στή βαθιά προσευχή σου. Νά σιωπᾶς μές στήν παρουσία σου, μά κυρίως στήν παρουσία τοῦ Θεοῦ ὡς μυστήριο καί ἀνερμήνευτη γνώση. Ὁ Θεός, εἶπε κάποτε ἕνας Γέρων, εἶναι ὁ «ἐκπρόσωπος» τοῦ ἀνεξήγητου καί ἀνερμήνευτου μέσα στόν πολυσήμαντο κόσμο μας.

Ὁ μοναχός Παρθένιος δέν πῆρε ποτέ τή ζωή στά σοβαρά. Γι’ αὐτό καί δέν ἐπεδίωξε ποτέ τήν κατά κόσμο σοβαρότητα καί «κοσμιότητα». Οἱ περισσότεροι ἀπό ἐμᾶς παίρνουμε τόσο πολύ στά σοβαρά τήν ὑπόθεση ζωή πού στό τέλος χάνουμε τήν οὐσία της.

Χειμωνιάζουμε γοργά - γοργά τήν ἄνοιξη μέσα μας καί πνιγόμαστε στά πελάγη τῶν δικῶν μας κυμάτων, πού δέν εἶναι ἄλλα ἀπό τίς παλίρροιες τοῦ «Ἐγώ».

Ὁ Ἰησοῦς μᾶς ζήτησε νά μείνουμε παιδιά, μέ ὅ,τι αὐτό συνεπάγεται καί ἐμεῖς βίαια καί πρόωρα ἐνηλικιωνόμαστε, γιά νά κατάστοῦμε ὑπολήψιμες μονάδες σέ ἕνα παιχνίδι κοσμικῶν ἐντυπώσεων καί ἐπιδιώξεων. Ἀναζητοῦμε τήν ἐπιτυχία, τήν προβολή, τό χρῆμα καί τήν ἐξουσία, μέ βαρύ τίμημα τήν εἰρήνη καί τήν ἡσυχία τῆς καρδιᾶς μας. Χάνουμε τά καλύτερά μας χρόνια στίς μάχες καί τά ναρκοπέδια τοῦ νάρκισσου ἀνταγωνισμοῦ πού τρώει τίς σάρκες τῶν ἁγνῶν ὀνείρων μας.

Ὁ Γέροντας Παρθένιος διέγνωσε πρόωρα τήν τραγικότητα τῆς ζωῆς. Τήν εἰρωνεία καί τή μάταιη ματιά της. Γι’ αὐτό καί τῆς τό ἔσκασε γρήγορα καί οὐσιαστικά. Ὅταν τόν πρωτοσυναντοῦσες δέν τόν ἔπαιρνες καί τόσο πολύ στά σοβαρά. Ἡ τραγική «εἰρωνική» ματιά του, ὁ αὐτοσαρκασμός, ἡ «σαλότητα» πού προσποιοῦταν, γιά νά κρύβει τήν ὄντως σοφία καί ἀρετή του, ἀπαιτοῦσε ἤ νά εἶχες γνώση τῆς μοναχικῆς αὐτῆς παραδόσεως καί ἀσκήσεως, πού ἀκούει στό ὄνομα «διά Χριστόν σαλότητα*» ἤ νά διέθετες ἐσωτερικούς ὀφθαλμούς μέ ὑπερευαίσθητα πνευματικά κριτήρια.

Τό ντύσιμο του, ὁ τρόπος ὁμιλίας του, ἡ συμπεριφορά του, σοῦ ὑπαγόρευε τήν «ἀπαξίωση» τοῦ προσώπου του. Ἦταν αὐτό πού ὁ ἴδιος ζητοῦσε, νά μήν τόν παίρνει κανείς στά σοβαρά, ἔτσι ὥστε νά κερδίζει σέ ἐσωτερική ἁπλότητα καί ἐλευθερία.

Ὅταν ἔχεις κερδίσει τή μάχη μέ τό Ἐγώ καί τό Ὑπερεγώ, τήν εἰκόνα καί τά εἴδωλα τῶν ἐσώτερων ψυχικῶν κινήσεων καί παθῶν, ἐλευθερώνεσαι.

Στίς μέρες μας, οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι ὑποφέρουν, ἀγωνιοῦν καί πάσχουν γιά τήν εἰκόνα τους. Γιά τό ποιά γνώμη θά σχηματίσει γιά μᾶς ἡ συλλογική κρίση τῆς κοινωνίας. Διαμορφωνόμαστε ἀπό τή συλλογική συνείδηση καί ὄχι ἀπό τήν ἀτομική καί προσωπική. Ἑτεροπροσδιοριζόμαστε καί δέν αὐτοπροσδιοριζόμαστε. Κουράζουμε καί κουραζόμαστε, στήν κρίση καί τήν κριτική, πού καταργεῖ τίς μοναδικότητες καί ἰδιαιτερότητες. Ὁ νέος κόσμος πού ἀνοίγεται μπροστά μας, θά ἀποτελεῖται ἀπό κοινωνίες, πού θά προασπίζουν καί θά σέβονται τήν ἰδιαιτερότητα καί μοναδικότητα τῶν προσώπων. 

Γεγονός πού ὅσο καί ἄν δέν θέλουμε νά παραδεχτοῦμε, εἶναι πραγματικότητα ἐδῶ καί ἀρκετές δεκαετίες στίς δυτικές κοινωνίες. Θυμᾶμαι ἀξέχαστα ὅτι ὁ μοναχός Παρθένιος πέρα ἀπό τή «σαλή» γενικότερα ζωή του, δέν ἀρεσκόταν σέ κρίσεις καί κατακρίσεις. Χαρακτηριστικά ὅταν ἄκουγε νά κατακρίνουν κάποιον συνάνθρωπό του καί ἐπίμονα τοῦ ζητοῦσαν νά πάρει θέση καί νά ἐκφέρει γνώμη, ἔλεγε, μέ αὐτό τό ἀπαράμιλλο παιδικό του γέλιο, «λοιπόν, πᾶμε παρακάτω...» ἐννοώντας βέβαια νά ἀλλάξει προσανατολισμό καί θέμα ἡ κουβέντα, νά σταματήσει ἡ κατάκριση.

Ἔζησε σέ κελί ἁπλό καί ταπεινό. Ἔσκυβες γιά νά μπεῖς καί δέν χωροῦσες νά βγεῖς. Ράσα τριμμένα καί σκισμένα. Ἀνεμίζοντα κουρέλια διαμαρτυρίας στήν πτώση καί τήν ὀδύνη τῆς ὕπαρξης. Ἄρνηση κάθε μορφῆς καλλωπισμοῦ καί καθημερινά κοιτάγματα σέ σπασμένους καθρέπτες κοσμικῶν καί θρησκευτικῶν καθωσπρεπισμῶν. Πόδια ἀνυπόδητα χειμῶνα καλοκαίρι, βαριά σέ κάθε βηματισμό τους, ὅπως καί ἡ ἀμάσητη λαλιά του πού δέν ἤξερε περιστροφές καί ἱερές διπλωματίες. Μάτια καθάρια, παιδικά καί ἀθῶα ἔλεγχαν κάθε ἀσύδοτη ἐξουσία κοσμικῆς καί «πνευματικῆς» ὑπεροψίας.

Ἄτομο ἄκρα ἀντισυμβατικό. «Ἀπροσάρμοστο» καί «περιθωριακό». Ἄφηνε μέ χαρά τούς πρωταγωνιστικούς ρόλους σέ ὅλους ἐμᾶς πού κοιτᾶμε στήν ταμπέλα τῆς παράστασης σέ ποιά σειρά εἶναι τό ὄνομά μας.

Ὁ μοναχός Παρθένιος ἦταν ἀληθινός μοναχός μέ ὅ,τι αὐτό σημαίνει γιά τή δισχιλιετῆ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας. Δέν ἔφαγε ποτέ κρέας, δέν κοιμήθηκε ποτέ σέ κρεβάτι, δέν ἐπεζήτησε καμία δόξα καί τιμή. Ἤθελε νά εἶναι τελευταῖος τῶν ἐνθάδε, ὥστε νά καταστεῖ πρῶτος τοῦ ἐπέκεινα, σέ χώρους ἀνερμήνευτους καί ἀνέκφραστους.

Ὁ Θεός δέν ὑπῆρξε ποτέ ἀντικείμενο ἔρευνας γιά τόν Παρθένιο. Οὔτε θέμα πρός συζήτηση ἰδεολογικῆς κατάθεσης καί προτάσεως. Ὑπῆρξε πραγματικότητα ἐσωτερικῆς πληροφορίας, ἄλλης ποιότητας καί κατάστασης ζωῆς. Μίας πληροφορίας πού βιώνεται ἐμπειρικά ὡς χάρισμα. Ὡς γεύσης τοῦ Ἄλλου ἤ τοῦ Ἀλλιῶς στή συμπαντική πολυσήμαντη πραγματικότητα. Μίας Ἄλλης παρουσίας πού στέκει δίπλα σου, ἁπλά, ἄμορφα, ἥσυχα, εἰρηνικά καί ἐκστατικά ἡδονικά στόν χῶρο τῆς ἐσώτερης ἐμπειρίας τῆς ὕπαρξης. Αὐτός ἤ αὐτή ἡ πληροφορία ἦταν ἡ ἀνάπαυση καί συγχρόνως ἡ ἔμπνευσή του, γι’ αὐτή τή ζωή τῆς κατά κόσμον νεκρότητας.

Χωρίς αὐτή τήν ἐμπειρία, ὁ Μοναχισμός παίρνει ἄλλες μορφές καί ἀφορμές κλήσεων. Παύει νά εἶναι χάρισμα καί καταντᾶ ἰδιορρυθμία ἤ ἀπροθυμία τῆς ζωῆς. Παραμορφώνεται σέ θεσμικό νέκρωμα χωρίς ζωή. Σέ ἠθικισμό, πουριτανισμό, στεῖρο νομικισμό πού ἀναζητᾶ ψυχολογικά καί νοσηρά «θρησκευτικά» δεκανίκια γιά νά στηρίξει ἤ καλύτερα νά καλύψει τήν ἀπουσία κλήσης, καλέσματος, σέ ἕναν τρόπο ζωῆς πού προϋποθέτει ἐσωτερική πληροφορία.

Ὁ μοναχός Παρθένιος δέν στεροῦταν αὐτῆς τῆς μυστικῆς κλήσεως. Ἡ ἐσωτερική φωνή τόν καλοῦσε σέ βίο ἀσκήσεως καί ἔνθεης συγκινήσεως. Ζωῆς χαριτωμένης, ἀφοῦ ἦταν πεπληρωμένη, γεμάτη νόημα καί οὐσία. Δηλαδή μιά ζωή πού τόν ὁλοκλήρωσε ὡς προσωπικότητα στίς χαρισματικές δυνατότητες καί διαστάσεις της. Γιατί τότε μόνο μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ἡ ζωή ὁλοκληρώνεται, ὅταν ἀφυπνίζεται ἡ ἀτομικότητα καί ἡ μοναδικότητα τῆς ὑπάρξεως σέ πληρότητα ζωῆς καί παρουσίας.

Αἰωνία ἡ μνήμη αὐτοῦ!
«Ἀνάπαυσον, Κύριε, ψυχήν σοῦ δούλου Παρθενίου μοναχοῦ, τοῦ ἁπλοῦ τρόποις».

Σημείωση 

* Μια μορφή πνευματικῆς ἄσκησης ὑπῆρξε καί ἡ «σαλότης» ἤ ἡ «διά Χριστόν μωρία», ἡ ὁποία ἐμφανίζεται τόν 4ο μ.Χ. αἰ. Ἀφετηρία της πρέπει νά ὑπῆρξε ἡ Αἴγυπτος, στή Συρία ὅμως βρίσκει, ἴσως, τό πιό κατάλληλο ἔδαφος γιά νά ἀναπτυχθῇ. Ἔχει τή βιβλική της θεμελίωση (Α' Κορ. 3, 18) καί ὁ Ἀπ. Παῦλος θεωρεῖται ὁ «πνευματικός δάσκαλος» τῶν «διά Χριστῶν Σαλῶν».
Πρῶτος «σαλός», πού μεταφέρει τή μορφή αὐτή ἄσκησης ἀπό τήν ἔρημο στόν κόσμο, εἶναι ὁ Ἁγ. Συμεών (6ος αἰ.), πού καταγόταν ἀπό τήν Ἔδεσσα τῆς Συρίας.
Οἱ «διά Χριστόν σαλοί» ἦταν ἀσκητές, οἱ ὁποῖοι προσποιοῦνταν τούς τρελούς γιά νά φέρουν τά θεῖα μηνύματα στόν κόσμο. Ἡ «διά Χριστόν σαλότης» ἦταν μιά προσποιητή «μωρία» καί γι’ αὐτό ἡ πιό δύσκολη καί ἐπικίνδυνη πνευματική ἄσκηση. Εἶναι ἕνα ἐπικίνδυνο «παιχνίδι» γι’ αὐτούς τούς ἀσκητές, οἱ ὁποῖοι, φαινομενικά, ἀρνοῦνται τά μοναχικά τους ἰδεώδη. Τό βασικό τους ἔργο εἶναι ἡ ἀνακάλυψη καί ἡ ἀποκάλυψη τῆς ἁμαρτίας. Γι’ αὐτό κυκλοφοροῦν ἐλεύθερα στήν ἀγορά, στίς πλατεῖες, στίς ταβέρνες, στά δημόσια λουτρά, ἀκόμη καί στά κακόφημα σπίτια, ἐκεῖ καί ὅπου μέ τό διορατικό τους χάρισμα «βλέπουν» νά φωλιάζῃ ἡ ἁμαρτία. Μέ τη στάση τους «τρέλαιναν» ἀκόμα καί τον διάβολο, πού δεν ἤξερε πώς νά τούς ἀντιμετωπίσει καί τελικά τούς ἄφηνε ἥσυχους.
Τέλος ὁ «σαλός» γίνεται ὁ «ἀλήτης τοῦ Θεοῦ», πού διαρκῶς φεύγει καί παντοῦ εἶναι ξένος.
Καί ὁ Ἁγ. Ἀνδρέας ὁ «σαλός» αὐτό τό δύσκολο καί ἐπικίνδυνο «παιχνίδι», τήν προσποιητή τρέλα, ἀναλαμβάνει, ὕστερα ἀπό θεία κλήση, νά «παίξῃ» στήν Κωνσταντινούπολη τοῦ 9ου μ.Χ. αἰ. Τό δύσκολο ρόλο του, μαζί μέ ἄλλα προβλήματα, ὅπως εἶναι ὁ πραγματικός χρόνος τῆς συγγραφῆς τοῦ «βίου» του, ἡ ἱστορικότητά του, προσπαθεῖ νά ἐρευνήσει αὐτή ἡ μελέτη, πού ἔγινε καί τό ἀντικείμενο διδακτορικῆς διατριβῆς στό Pont. Institute Orientale τῆς Ρώμης. Βασίζεται στά κείμενα: Acta S.S. (Maii, tvi, p.p. 4-111) καί στήν Patrologia Greca τοῦ Z. P. Migne ( t. 111, 621-888).
Ὁ Ἁγ. Ἀνδρέας ὁ «σαλός», «Σκύθης τῷ γένει» γίνεται ὁ εἰσηγητής τῆς «σαλότητος» στήν πατρίδα του τή Ρωσία. Οἱ «yurodivi», οἱ Ρῶσοι «διά Χριστόν σαλοί», εἶναι πολύ γνωστοί καί ἀγαπητοί Ἅγιοι στό Ρωσικό λαό.
Σαλοί ὑπῆρξαν καί μέσα στό Ἅγιο Ὄρος, ὅπως χαρακτηριστικά τούς ἀναφέρει, ὀνομαστικά μάλιστα, στά βιβλία του γιά τό Ὄρος ὁ Ἐπίσκοπος Ροδοστόλου κ. Χρυσόστομος.
Πρόσφατη χαρακτηριστική περίπτωση εἶναι καί αὐτή τῆς γερόντισσας Ταρσῶς (ἤ Ταρασίας) πού ἔζησε στήν Ἀττική. Βλ. σχετικό ἔργο τοῦ Καθηγητῆ Ἰωαν. Κορναράκη.
Ἄλλη σύγχρονη μορφή εἶναι ὁ Γέροντας Λεόντιος ἀπό τή Σάμο.
Στά Μηναῖα της Ἐκκλησίας ἀναφέρεται ἡ μνήμη τῶν: Ἀνδρέου, Συμεών, Παύλου, Μαξίμου καί Θεοδώρου τῶν διά Χριστόν σαλῶν._

Τοῦ π. Χαραλάμπους Παπαδόπουλου

πηγή : εν Εσόπτρω Τριμηνιαία Ἔκδοση τοῦ Ἐπικοινωνιακοῦ καί Μορφωτικοῦ Ἱδρύματος Ἱ. Μ. Γορτύνης καί Ἀρκαδίας

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...