/*--

Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου 2014

Ἐν τῷ ἐπικαλεῖσθαι με

Αἱρετώτερόν ἐστι τόν ἥλιον σβεσθῆναι, ἤ τά ῥήματα τοῦ Δαυίδ λήθῃ παραδοθῆναι», ἔλεγε ὁ ἱερός Χρυσόστομος, τονίζοντας τήν σπουδαιοτάτη θέση πού ἔχουν οἱ ψαλμοί τοῦ Δαυίδ μέσα στήν Ἐκκλησία. Ἀποτελοῦν φῶς γιά τούς πιστούς, εἶναι πλήρεις θείας χάριτος, περιέχουν ἄφθονες προφητεῖες καί διδάγματα καί κατέχουν ἐξέχουσα θέση τόσο στήν κοινή λατρεία τῆς Ἐκκλησίας, ὅσο καί στίς κατ᾽ οἴκους προσευχές τῶν πιστῶν.


Ὡς ἕνα μικρό δεῖγμα τοῦ βάθους τῶν νοημάτων καί πνευματικῶν βιωμάτων πού κρύβουν οἱ ψαλμοί, ἄς πάρουμε ἀπό τόν πρῶτο στίχο τοῦ 4ου ψαλμοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει: «Ἐν τῷ ἐπικαλεῖσθαι με εἰσήκουσάς μου ὁ Θεός τῆς δικαιοσύνης μου, ἐν θλίψει ἐπλάτυνάς με». Τά λόγια αὐτά ὁ προφητάναξ Δαυίδ δέν τά λέει ἁπλῶς, γιά νά μάθουμε ὅτι εἰσακούσθηκε ἡ προσευχή του, ἀλλά γιά νά διδαχθοῦμε πῶς καί ἐμεῖς ὅταν προσευχόμαστε πρός τόν Θεό, θά μπορέσουμε νά εἰσακουσθοῦμε γρήγορα διότι ὁ προφήτης δέν εἶπε ὅτι εἰσακούσθηκε μετά τήν προσευχή του, ἀλλά «ἐν τῷ ἐπικαλεῖσθαι», δηλαδή τήν ὥρα πού ἐπικαλοῦνταν τόν Κύριο.

Αὐτό τό ὑποσχέθηκε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος διά μέσου τοῦ προφήτου του Ἠσαΐου, λέγοντας: «Ἔτι λαλοῦντός σου ἐρῶ ἰδού πάρειμι» δηλαδή, ἐνῶ ἀκόμη θά ὁμιλεῖς σέ μένα, θά σοῦ πῶ: Ἰδού, εἶμαι παρών. Αὐτό συμβαίνει, διότι συνήθως δέν πείθουν τόν Θεό τά πολλά λόγια, ἀλλά ἡ καθαρή καρδιά καί ἡ ἐπίδειξη καλῶν ἔργων. Γι᾽ αὐτό σ᾽ αὐτούς πού ζοῦν μέσα στήν ἁμαρτία καί περιμένουν μέ τό πλῆθος τῶν λόγων τους νά πείσουν τόν Θεό, ὁ Θεός λέγει τά ἑξῆς διά μέσου τοῦ ἴδιου προφήτου: «Ὅταν πληθύνητε τήν δέησιν, οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν. Ἐάν ἐκτείνητε τάς χεῖρας, ἀποστρέψω τούς ὀφθαλμούς μου ἀφ᾽ ὑμῶν».

Ἑπομένως, πάνω ἀπό ὅλα, ὅποιος προσεύχεται, ὀφείλει νά ἔχει παρρησία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καί τότε σίγουρα ὁ Θεός θά εἰσακούσει τήν δέησή του. Τήν ἀλήθεια αὐτή πολύ ὡραῖα τήν ἐκφράζει καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος λέγοντας ὅτι ἐάν ἡ καρδιά μας δέν μᾶς κατηγορεῖ, τότε ἔχουμε παρρησία πρός τόν Θεό καί ὅ,τι τοῦ ζητοῦμε τό λαμβάνουμε ἀπό Αὐτόν, διότι τηροῦμε τίς ἐντολές Του καί πράττουμε τά ἀρεστά ἐνώπιόν Του..

Γι᾽ αὐτό καί ὁ προφήτης Δαυίδ δέν εἶπε «εἰσήκουσάς μου», ἀλλά «τῆς δικαιοσύνης μου», δείχνοντας τήν παρρησία του πρός τόν Θεό καί ὅτι μέ αὐτήν προσερχόταν πάντοτε στόν Κύριο, γιά νά προσευχηθεῖ. Ἐδῶ θά πρέπει νά προσέξουμε νά μήν προσάψει κανείς στόν Δαυίδ τήν μομφή τοῦ μεγαλορρήμονος ἐξ αἰτίας τῶν λόγων αὐτῶν. Ὁ ἅγιος ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ δέν γράφει αὐτά γιά νά καυχηθεῖ, ἀλλά μέ πολλή ἁπλότητα καί ταπείνωση ἐμφορούμενος ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα διατυπώνει αὐτήν τήν πραγματικότητα, προκειμένου νά μᾶς προσφέρει κοινή διδασκαλία καί παραίνεση, ἡ ὁποία φέρει σέ ὅλους μας πολύ κέρδος. Ἐπίσης, ἐδῶ τήν λέξη δικαιοσύνη δέν θά πρέπει νά τήν ἐκλάβουμε μέ τήν στενή ἔννοια τῆς ἀρετῆς πού εἶναι ἀντίθετη πρός τήν ἀδικία. Στόν στίχο αὐτό, ὅπως καί σέ πλῆθος ἄλλων χωρίων τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἡ λέξη δικαιοσύνη δηλώνει τό σύνολο τῶν ἀρετῶν. Ἔτσι, ὅπως χαρακτηριστικά σημειώνει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, καί ὁ Ἰώβ χαρακτηρίζεται δίκαιος ἀπό τήν Γραφή, «πᾶσαν ἔχων ἀρετήν ἀνθρωπίνην», ἐπειδή δηλαδή εἶχε ὅλες τίς ἀρετές πού μπορεῖ νά ἔχει ὁ ἄνθρωπος. Ἄρα ἄν εἰσακούσθηκε ἡ προσευχή τοῦ Δαυίδ ἀπό τόν Θεό, αὐτό ὀφείλεται, ὅπως ὁ ἴδιος τό ὁμολογεῖ, στό ὅτι προσῆλθε στόν Θεό ἔχοντας ὡς συνήγορό του τήν δικαιοσύνη, δηλαδή τήν σύνολο ἀρετή. Ὅποιος λοιπόν θέλει ὁ Θεός νά εἰσακούει τίς προσευχές του ὀφείλει νά τηρεῖ τίς ἐντολές Του καί νά ἐφαρμόζει στήν ζωή του τό θεῖο θέλημα. Τότε, ἐνῶ ἀκόμη δέν θά προφταίνει νά τελειώσει τήν μέ συντριβή καί ταπείνωση καρδίας προσευχή του πρός τόν Κύριο, ὁ Θεός θά σπεύδει νά τόν βοηθήσει.

Στήν συνέχεια ὁ ἅγιος βασιλιάς μέ τήν φράση «ἐν θλίψει ἐπλάτυνάς με» μᾶς φανερώνει πῶς ἀκριβῶς τόν βοήθησε ὁ Θεός, καί πῶς βοηθάει κάθε ἐνάρετο ἄνθρωπο, ὅταν ἐκεῖνος ἐν θλίψει εὑρισκόμενος προσεύχεται πρός Αὐτόν. Δέν λέγει ὁ Δαυίδ ὅτι ὁ Θεός ἀπομάκρυνε τίς θλίψεις καί ἐξαφάνισε τούς πειρασμούς, ἀλλά ὅτι ἀφήνοντάς τον μέσα στίς θλίψεις, τοῦ δημιούργησε ἐκεῖ εὐρυχωρία καί παρηγόρησε τήν ψυχή του. Μέ αὐτόν λοιπόν τόν τρόπο συνηθίζει ὁ Θεός νά διασώζει τούς ἀνθρώπους του, πού εὑρισκόμενοι σέ θλίψεις, ἐπικαλοῦνται τήν βοήθειά Του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εἶναι οἱ τρεῖς παῖδες ἐν καμίνῳ, τούς ὁποίους δέν ἔβγαλε ἀπό τήν φοβερή κάμινο, ἀλλά μέσα στήν φωτιά δημιούργησε θαυμαστή δρόσο. Ἐπίσης, ὁ προφήτης Δανιήλ θαυμαστώθηκε ἀπό τόν Θεό μέσα στόν λάκκο τῶν λεόντων, τά ὁποῖα ἐνῶ ἦταν πεινασμένα, δέν τόν πείραξαν καθόλου. Ἀλλά καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος διά μέσου τῆς ἀσθενείας τῶν ἀπείρων θλίψεων ἀναδείχθηκε μέγας καί μολονότι «τρίς», δηλαδή πολλές φορές, παρεκάλεσε τόν Κύριο νά ἄρει τίς θλίψεις αὐτές, ὥστε νά κηρύττει τό Εὐαγγέλιο ἀπροσκόπτως, ἔλαβε σταθερή τήν ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ: «ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γάρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται». Γι᾽ αὐτό κατανοῶντας τήν μεγάλη σπουδαιότητα τοῦ λόγου τούτου τοῦ Κυρίου διεκήρυττε ὅτι ἀναπαύεται πλέον περισσότερο στίς ἀσθένειες, στίς προσβολές, στίς στερήσεις, στούς διωγμούς καί τίς στενοχώριες γιά χάρη τοῦ Χριστοῦ· διότι, ὅταν ἀνθρωπίνως ἀσθενεῖ, τότε εἶναι ὄντως δυνατός.

Ἀπό τά λόγια αὐτά τοῦ ἀποστόλου Παύλου καταδεικνύεται ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖο ὁ Θεός ἀρκετές φορές δέν μᾶς βγάζει ἀπό τίς θλίψεις, ἀλλά μέσα σέ αὐτές μᾶς ἀναψύχει. Τό κάνει αὐτό, γιά νά φανεῖ ξεκάθαρα ἡ παντοδυναμία Του καί ἔτσι νά ὠφεληθεῖ πολύ ὡς πρός τήν πίστη καί ὁ θλιβόμενος καί αὐτοί πού τόν βλέπουν νά λάμπει θαυμαστῶς μέσα στίς θλίψεις. Ἐπίσης, ἔτσι γίνεται πιό φιλόσοφος ὁ πιστός κατανοῶντας τήν ματαιότητα τῶν ἐπιγείων καί μαθαίνοντας νά ἐπιδιώκει τά πνευματικά. Γίνεται ἐπίσης πιό καρτερικός, μαθαίνει νά ὑπομένει καί νά ἐπιμένει στόν ἀγῶνα τῆς εὐσεβείας, καί ἡ ἐλεύθερη βούλησή του καί ὁρμή πρός τόν Θεό ἀτσαλώνεται καί ἀποκτᾶ βαθύτατες ρίζες, ὥστε νά καταστεῖ ἱκανή καί ἄξια νά συγκρατήσει πάνω της εἰς τόν αἰῶνα ἄφθονη τήν θεία χάρη. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος παρατηρεῖ ὅτι ὁ πλατυσμός - ἡ εὐρυχωρία μέσα στίς θλίψεις νοεῖται καί κατά ἕναν ἄλλον ἐπίσης τρόπο. Τόν καιρό τῶν δοκιμασιῶν, ἡ ψυχή ἐξ αἰτίας τῶν θλίψεων ἀπαλλάσσεται ἀπό τά πάθη καί τίς πολλές ἁμαρτωλές καταστάσεις.

Διότι πολλοί, ὅταν εὐημεροῦν, ἔχουν πολλούς ἄτοπους ἔρωτες, πού θλίβουν τήν ψυχή τους, εἴτε χρημάτων, εἴτε σωμάτων, εἴτε ἄλλων παρομοίων ἀπαραδέκτων καταστάσεων. Μόλις ὅμως βρεθοῦν σέ κάποια θλίψη, ἐλευθερώνονται ἀπό ὅλα αὐτά καί βρίσκουν πλατυσμό - εὐρυχωρία.

Ἑπομένως, ὅταν βρισκόμαστε σέ κάποια δοκιμασία στήν ζωή μας καί ἐπικαλούμαστε τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ καί αἰσθητῶς δέν τήν βλέπουμε, ἄς προσέξουμε μήπως ἡ θεία ἀντίληψη εἶναι κρυμμένη μέσα σέ αὐτή τήν ἴδια τήν θλίψη, ἀπεργαζόμενη τήν ἀπαλλαγή μας ἀπό τά πάθη πού μᾶς στενοχωροῦν, αὐξάνοντας μέσα μας τήν μνήμη τοῦ Θεοῦ καί τήν αἴσθηση τῆς θείας χάριτος καί γεννῶντας τήν ἐλπίδα τῆς Αἰωνίου Ζωῆς, ἀπό τήν Ὁποία δέν ὑπάρχει τίποτε τό πλέον ἐπιπόθητο.

Ἄς καταπαύσουμε ὅμως ἐδῶ τόν λόγο μας, γιά νά μήν κουράσουμε τόν ἀναγνώστη, πιστεύοντας ὅτι σέ πολύ ἁδρές γραμμές μέ τήν βοήθεια του ἱεροῦ Χρυσοστόμου καταδείχθηκε κάπως τό νόημα τοῦ πρώτου στίχου τοῦ ψαλμοῦ αὐτοῦ τοῦ Δαυίδ.

Σχόλια στόν 1ο στίχο τοῦ 4ου ψαλμοῦ τοῦ Δαυίδ
(βασισμένα σέ σχετική ὁμιλία τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου)

τοῦ Ἀρχιμ. Παντελεήμονος Καραλάζου,
Ἱεροκήρυκα Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας

πηγή : ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ, Περιοδική ἔκδοση Ἱ.Ν. Ἁγ. Γεωργίου Γιαννιτσῶν
τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...