/*--

Σάββατο, 11 Ιανουαρίου 2014

Η αγνωσία της ουσίας του Θεού


     
1. Η αγνωσία της ουσίας του Θεού 

Ο Απόστολος Πέτρος γράφει στη δεύτερη επιστολή του, ότι «η θεία δύναμις του Θεού μας δώρησε όσα συντελούν στη ζωή και στην ευσέβεια για να αποκτήσουμε πλήρη γνώση Εκείνου που μας κάλεσε με τη δική Του δόξα και δύναμη. Με αυτές, μας δώρησε τις πολύτιμες και μέγιστες υποσχέσεις, ώστε να αποφεύγουμε με αυτές τη διαφθορά, που υπάρχει μέσα στον κόσμο, ἐξ αιτίας των κακών επιθυμιών, και να γίνουμε κοινωνοί της θείας φύσης» (Β΄ Πέτ. 1:3-4).

Η τελευταία αυτή φράση του Αποστόλου δεν σημαίνει, ασφαλώς, ότι ο άνθρωπος είναι δυνατόν να γνωρίση την ουσία του Θεού, εκείνο, δηλαδή, το οποίον χαρακτηρίζει τη θεία ύπαρξη και την ξεχωρίζει από τα κτιστά δημιουργήματα. Τούτο διότι, εάν ήτο ικανός ο άνθρωπος να εισχώρησει στη θεία φύση, τότε θα γινόταν και ο ίδιος Θεός. Τότε δεν θα είχαμε ένα, αλλά πολλούς θεούς. «Δεν θα μπορέσεις να δείς το πρόσωπόν μου», λέγει ο Θεός στο Μωυσή, «διότι δεν θα μπορέσει να ζήσει άνθρωπος που θ ᾽αντικρύση το πρόσωπό μου» (Έξ. 33:20, και Α’ Τιμ. 6,16). 

2. Η γνώση των θείων ενεργειών 

Παρ’ όλα αυτά, οι λόγοι της Αγίας Γραφής είναι σαφείς. Η υπόσχεση του Θεού είναι να καταστήσει τους ανθρώπους «κοινωνούς τῆς θείας φύσης», συμμέτοχους της θείας ζωής. Πώς όμως είναι τούτο δυνατόν, εάν η φύση του Θεού είναι απρόσιτη για τον άνθρωπο; 

Την απάντηση τη δίνουν οι πατέρες της Εκκλησίας, όταν κάνουν διάκριση μεταξύ θείας ουσίας και θείων ενεργειών. Ο άνθρωπος λένε, δεν είναι δυνατόν να γνωρίσει την ουσία του Θεού. Όμως, είναι δυνατόν να γνωρίσει τις θείες ἐνέργειες, οι οποίες είναι αχώριστες από την ουσία Του. Εδώ οι πατέρες χρησιμοποιούν το παράδειγμα των ακτίνων του ήλιου και λένε, ότι παρ’ όλον ότι οι ακτίνες είναι αχώριστες από τον ήλιο, γίνονται αισθητές και ενεργούν έξω απ᾽ αυτόν. 

«Οι θείες ενέργειες του Θεού», λέγει ο Μ. Βασίλειος, «κατεβαίνουν σ᾽ εμάς. Η ουσία Του, όμως, μένει απλησίαστη». Μ ᾽αυτό τον τρόπο, ο Θεός είναι παρών στις θείες ενέργειές Του, οι οποίες αποτελούν τη φανέρωση της θείας φύσης. Ο Θεός, λοιπόν, αποκαλύπτεται στους ανθρώπους μέσω των άκτιστων θείων ενεργειών και τους καλεί να γίνουν «κοινωνοί της θείας Του φύσης». Όχι συμμέτοχοι της θείας ουσίας, αλλά των ακτίστων θείων ενεργειών, οι οποίες είναι αχώριστες από τη θεία ουσία. 

Η δόξα του Τριαδικού Θεού, η οποία φανερώνεται με το Άκτιστο θείο φως μέσα στη δημιουργία και στην ζωή των ανθρώπων καθιστά τους Αγίους της Εκκλησίας μας μέτοχους της θείας δόξας. Θα δοθεί η ευκαιρία να αναφερθούμε διεξοδικά στο θέμα αυτό όταν θα μιλήσουμε για τη θεία δόξα, η οποία πληροί τη νέα δημιουργία του Θεού, τη ζωή, δηλαδή, της Εκκλησίας και των Αγίων της Εκκλησίας, και ενεργεί μέσω του τιμίου σταυρού, των ιερών εικόνων, των τιμίων λειψάνων, του αγιασμού και, γενικά, μέσω όλων των αγιασμένων πραγμάτων της Εκκλησίας μας. Για το λόγο αυτό περιοριζόμεθα εδώ μόνον σ᾽ αυτά τα λίγα που είπαμε, χωρίς να τα κατοχυρώσουμε περισσότερο με αναφορές στην Αγία Γραφή. 

3. Η αιωνιότητα των θείων ενεργειών 

Είναι φανερό ότι η έκφραση της θείας ουσίας μέσω των θείων δυνάμεων και ενεργειών, δεν εξαρτάται καθόλου από την ύπαρξη η την μή-ύπαρξη του κόσμου. Είναι τελείως άσχετη προς το γεγονός αυτό. Γι’ αυτό το λόγο λέμε, ότι οι θείες ενέργειες είναι άκτιστες και αιώνιες, όπως ακριβώς άκτιστη και αιώνια είναι η δόξα του Τριαδικού Θεού.

Έτσι λοιπόν κατανοούμε ότι το γεγονός της δημιουργίας του κόσμου, που είναι αποτέλεσμα των θείων ενεργειών, όπως και όλα τα γεγονότα της παρουσίας του Θεού μέσα στον κόσμο, δεν επιφέρουν καμμιά αλλαγή στη ζωή του Θεού. Είναι αποτέλεσμα της αγάπης του Θεού, η οποία, όπως και όλες οι θείες δυνάμεις, αποτελούν τη φανέρωση της ουσίας του Θεού. Ο Θεός μένει αναλλοίωτος, χωρίς δηλαδή, «παραλλαγή η τροπής αποσκίασμα» (Ιάκ. 1:17, και Ψαλ. 101:28). Όμως, η δόξα Του πληροί και ζωογονεί τον άνθρωπο και ολόκληρη τη δημιουργία. 

4. Τα ίχνη του Θεού στη δημιουργία 

Με τις άκτιστες ενέργειες, οι οποίες δρουν μέσα στον κόσμον και αφήνουν τα ίχνη τους στη δημιουργία, μπορεί ο άνθρωπος που ερευνάει τα κτίσματα να αισθανθεί την παρουσία του Θεού. Μπορεί, δηλαδή, να ανακαλύπτει τη δόξαν του Θεού μέσα στη δημιουργία. 

Ο Απόστολος Παύλος λέγει ότι «εκείνο το οποίο είναι δυνατόν να γίνη γνωστό περί του Θεού από τους ανθρώπους, είναι φανερό σ᾽ αυτούς, επειδή ο Θεός τους το εφανέρωσε. Διότι «τα αόρατα του Θεού», δηλαδή η αιώνια δύναμή Του και η Θεότητά Του, βλέπονται καθαρά από τότε που δημιουργήθηκε ο κόσμος, καθώς γίνονται κατανοητά μέσω των δημιουργημάτων Του, ώστε οι άνθρωποι να είναι αναπολόγητοι… » (Ρωμαίους 1,19-20). 

Ο προφήτης Αββακούμ αναφωνεί: «Εκάλυψε τους ουρανούς η αρετή Του, και η γη είναι γεμάτη από τη δόξα Του. Η λάμψη Του είναι σαν τό φως, και η δύναμή Του βρίσκεται στα χέρια Του. Την αγάπην την εναρμόνισε με την άπειρή Του δύναμη» (Αββ. 3:3-4, και Αριθμ. 14:21). 

Την ίδια αλήθεια υπογραμμίζει και ο Ψαλμωδός: «Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, και το στερέωμα διακηρύττει ότι είναι έργο των χειρών Του. Κάθε ημέρα μεταδίδει λόγο στην άλλη, και κάθε νύκτα ἀναγγέλλει γνώση στην επόμενη. Δεν είναι σιωπηλές λαλιές, ούτε λόγοι των οποίων δεν ακούγονται οι φωνές. Σ᾽ ολόκληρη τη γή εξήλθαν οι λόγοι τους και η φωνή τους έφθασε στα πέρατα της οικουμένης… Άμεμπτος είναι ο νόμος του Κυρίου και επιστρέφει ψυχές, η μαρτυρία του Κυρίου είναι πιστή και αναδεικνύει τα νήπια σοφά. Οι εντολές του Κυρίου είναι ευθείες και ευφραίνουν την καρδιά. Η εντολή του Κυρίου είναι ακτινοβόλα, και φωτίζει τους οφθαλμούς…» (Ψαλμ. 18:2-9, και Σοφ. Σολ. 13:3-9, Σοφ. Σειρ. 43:11-33). 

Εδώ δεν πρόκειται μόνον για εξωτερικές μαρτυρίες της παρουσίας του Θεού μέσα στον κόσμο, αλλά κυρίως για την συνάντηση των θείων ενεργειών του Θεού στην καρδιά του ανθρώπου, για την ένωση του ανθρώπου με τις ἀκτιστες θείες ενέργειες, οι οποίες είναι αποτέλεσμα της παρουσίας της θείας χάριτος μέσα στον άνθρωπο.Εκείνο λοιπόν το οποίο αποκαλύπτεται στο άνθρωπο, μέσω της δημιουργίας, είναι η δόξα του Θεού, η αγάπη Του και η σοφία Του, οι ακτίνες της θείας δόξας, που εκπέμπονται και ζωογονούν ολόκληρη τη δημιουργία. 

Όταν ο άνθρωπος αισθανθεί τις ζωογόνες αυτές ακτίνες της θείας αγάπης, αισθάνεται την παρουσία του Θεού, ο οποίος εκπέμπει τις θείες δυνάμεις, ενώνεται με τις θείες ενέργειες του Θεού, γίνεται, δηλαδή, δοχείο της χάριτος του Θεού, κοινωνός της θείας φύσης και «μέτοχος της αγιότητας» του Θεού (Εβρ. 12:10. Β΄ Πέτρου 1,4).

ΕΦΟΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ Βασική Δογματική Διδασκαλία

Πρωτοπρεσβυτέρου Αντωνίου Γ. Αλεβιζόπουλου δθ, δφ
Διασκευή π. Γεωργίου Διον. Δράγα, δθ

πηγή : “THE FORERUNNER”
A quarterly publication of  Saint John the Baptist  Hellenic Orthodox Church

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...