/*--

Παρασκευή, 14 Μαρτίου 2014

ΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ

     
α) Η Όγδoη Ημέρα

«Καί είδε ο Θεός όλα όσα δημιούργησε και είδε ότι ήσαν καλά λίαν. Καί έγινε εσπέρα καί έγινε πρωΐ, ημέρα έκτη... και ευλόγησε ο Θεός την ημέρα την εβδόμη και αγίασε αυτήν, διότι κατ᾽αυτήν κατέπαυσε την δημιουργία των έργων του, τα οποία άρχισε να δημιουργεί» (Γεν. 1:31, 2:3).

Με τον τρόπο αυτό καλείται ο άνθρωπος από τον Θεό να αγιάσει και αυτός την ημέρα την εβδόμη και να συμμετάσχει στη χαρά για την ωραιότητα της δημιουργίας. Όμως, ο κόσμος αυτός έπεσε στην αμαρτία και η ωραιότητά του αλλοιώθηκε. Κατά συνέπεια, δεν μπορούσε η εβδόμη ημέρα να παραμείνει ημέρα χαράς για την ωραιότητα της δημιουργίας. Ο άνθρωπος και ολόκληρος ο κόσμος ζούσε πλεόν στο χρόνο της λύπης και της εξορίας (Γεν. 3:16-24).

Εντούτοις, με την Ενσάρκωση και ιδιαίτερα με την Ανάσταση του Χριστού, εισήλθε ο άνθρωπος και ολόκληρος ο κόσμος σε μια νέα περίοδο. Μια νέα ημέρα ανέτειλε, και αυτή είναι η ημέρα της Ανάστασης, η ημέρα του Κυρίου, η Ογδόη Ημέρα (βλ. Εβραίους4:1-11). 23

Η ενσάρκωση, ο θάνατος και η ανάσταση του Χριστού σημαίνουν την κατάλυση του παλαιού ανθρώπου και την έναρξη του νέου, του χρόνου της ανάστασης και της χαράς. «Χαίρε κεχαριτωμένη. Ο Κύριος μετά Σου» (Λουκ. 1:28)!, λέγει ο άγγελος στην Παρθένο και συνδέει τη χαρά με το γεγονός της συμφιλιώσεως του ανθρώπου με τον Θεό. «Χαίρετε!» ήταν ο πρώτος λόγος του Χριστού στις γυναίκες μετά την ανάστασή Του (Ματθ. 28:9), δια του οποίου σύνδεσε τη χαρά με το γεγονός της ανάστασης.

β) Ο Λειτουργικός Χρόνος

Όλα τα γεγονότα τα οποία γιορτάζουμε στην Εκκλησία μας είναι τοποθετημένα στο νέο χρόνο, ο οποίος μορφώθηκε σύμφωνα με το φως της ανάστασης του Χριστού. Μέσα στη Θεία Λειτουργία ζούμε την καθολική ενότητα με τους αδελφούς και με ολόκληρη τη δημιουργία, με κέντρο το Σώμα του Χριστού, την θεανθρώπινη ζωή του Κυρίου. Όμως, σ᾽αυτό το θεανθρώπινο Σώμα ανήκει και η Παρθένος Μαρία και όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας (βλ. Εφ. 1:22, 5:23, Κολ. 1:18, 24, Ιω. 10:16, Α Κορ. 10:16-17, Γαλ. 3:27-28, Εφ. 4:4, 5:30).

Η ζωή των Αγίων είναι η ίδια η ζωή του Χριστού, η οποία συνεχίζεται δια μέσου των αιώνων. Με τους Αγίους είμαστε συνδεδεμένοι με βάση την κοινή ανθρώπινη φύση, την οποία ανόρθωσε ο Χριστός με την ενανθρώπιση, τον θάνατο και την ανάστασή Του. Κατά συνέπεια, μέσα στη λατρεία του Θεού, και προ παντός στη Θεία Λειτουργία, μετέχουμε σε όλα τα γεγονότα της ζωής του Χριστού και της ζωής των Αγίων, διότι όλοι μας, μαζί με τους Αγίους και μαζί με τον Χριστό αποτελούμε ένα Σώμα, είμαστε «Εις εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. 3:28).

Με τις Εορτές της Εκκλησίας μας δεν θυμούμαστε απλώς τον Χριστό και τους Αγίους, δεν «αναγόμαστε» στα γεγονότα της θείας οικονομίας και της ζωής των Αγίων, αλλά ζούμε μυστικά τα γεγονότα αυτά και συμμετέχουμε στη ζωή του Χριστού και στη ζωή των Αγίων. Γι᾽αυτό το λόγο οι ύμνοι της Εκκλησίας μας δεν αναφέρονται στο παρελθόν, αλλά πάντοτε στο παρόν.

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου..!»
«Σήμερον γαρ ο της εορτής επέστη καιρός
και χορός Αγίων Αγγέλων εκκλησιάζεται ημίν».

Αυτό το «Σήμερον» δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά μυστική πραγματικότητα στις καρδιές των πιστών. Όλα τα ιερά πρόσωπα είναι παρόντα. Συναναστρεφόμαστε πνευματικά μαζί τους και ζούμε όλα τα γεγονότα τα οποία γιορτάζουμε, γιατί όλα επαναλαμβάνονται με τρόπο μυστικό στο παρόν.

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, η Γέννηση του Χριστού, η Περιτομή, η Βάπτιση, η Μεταμόρφωση, τα Πάθη, η Ανάσταση, η Ανάληψη, η Πεντηκοστή και οι Εορτές όλων των Αγίων, δεν είναι γεγονότα που συνέβησαν απλά στο παρελθόν και τα οποία ερχόμαστε να θυμηθούμε πάλι και να παραδειγματισθούμε από αυτά. Είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι βιώματα της Εκκλησίας μας. Είναι το ίδιο το πρόσωπο και το έργο του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος, το οποίο δατηρείται ζωντανό στη ζωή της Εκκλησίας μας. Είναι η  εσωτερική εμπειρία της Εκκλησίας και του κάθε πιστού μιας πραγματικότητας η οποία είναι ήδη παρούσα (βλ. Ματθ. 16:28, Μαρκ. 9:1, Λουκ. 9:27, 17:21).

γ) Ο κύκλος των Εορτών της Γεννήσεως του Χριστού

Η Εορτή της Γεννήσεως του Χριστού, η οποία αποτελεί την έκφραση της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο της πτώσης (Ιω. 3:16), προπαρασκευάζεται με την 40ήμερη νηστεία, περιλαμβάνει την Γέννηση, την Περιτομή, και την Βάπτιση του Κυρίου και ολοκληρώνεται την Κυριακή μετά τα Φώτα.

Οι ύμνοι της Εκκλησίας μας είναι η έκφραση της χαράς του ανθρώπου και ολόκληρης της δημιουργίας για το γεγονός της σωτηρίας, μιας χαράς, η οποία μετατρέπεται σε καθολική δοξολογία προς τον Σωτήρα Χριστό:

«Χριστός γεννάται δοξάσατε,
Χριστός εξ ουρανών απαντήσατε,
Χριστός επί γης υψώθητε,
Άσατε τω Κυρίῳ πάσα η γη και εν ευφροσύνη,
Ανυμνήσατε λαοί, ότι δεδόξασται!»

«Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει,
και η γη το σπήλαιον τω απροσύτω προσάγει
Άγγελοι μετά ποιμένων δοξολογούσι
Μάγοι δε μετά αστέρος οδοιπορούσι
Δι ημάς γαρ εγεννήθη παιδίον νέον
Ο προ αιώνων Θεός!»

Οι ύμνοι παρουσιάζουν πάντοτε ολόκληρο τον Θεανθρώπινο γεγονός. Στα μάτια των πιστών το θείο βρέφος δεν είναι απλά «παιδίον,» δηλ. αδύνατο νεογέννητο παιδάκι, αλλά είναι και μένει ταυτόχρονα ο «υπερούσιος» και «απρόσιτος» Κύριος ο οποίος γεννιέται και «προσάγεται» για την σωτηρία του ανθρώπου. Στο ίδιο επίπεδο κινούνται και οι ύμνοι της Περιτομής και της Βαπτίσεως του Κυρίου:

«Μορφήν αναλλοιώτως ανθρωπίνην προσέλαβες,
Θεός ών κατ᾽ουσίαν, πολυεύσπλαχνε Κύριε!
Και νόμον εκπληρών, Περιτομήν
Θελήσει καταδέχη σαρκικήν,
όπως παύσης τα σκιώδη
και περιέλης το κάλυμμα των παθών ημών.
Δόξα τη αγαθότητι τη Ση!
Δόξα τη ευσπλαχνία Σου!
Δόξα τη ανεκφράστω, Λόγε, συγκαταβάσει Σου!»

«Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου Κύριε,
η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις,
του γαρ γεννήτορος η φωνή προσεμαρτύρει Σοι
αγαπητόν Σε Υιόν ονομάζουσα,
και το Πνεύμα εν είδη Περιστεράς
εβεβαίου του Λόγου το ασφαλές,
ο επιφανείς Χριστέ ο Θεός 
και τον κόσμον φωτίσας δόξα Σοι!»

δ) Ο κύκλος των Εορτών του Πάσχα

Ο κύκλος των εορτών του Πάσχα είναι το αποκορύφωμα του εκκλησιαστικού έτους και αρχίζει με το Τριώδιο. Με την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, καθώς και με τις Κυριακές του Ασώτου, των Απόκρεω, της Τυροφάγου και τις υπόλοιπεςΚυριακές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εισερχόμαστε στη ζωή της Μετάνοιας και στο στάδιο της έντονης άσκησης.

«Φαρισαίου φύγωμεν υψηγορίαν
και Τελώνου μάθωμεν το ταπεινόν εν στεναγμοίς,
προς τον Σωτήρα κραυγάζοντες,
Ίλαθι, μόνε ημίν ευδιάλλακτε!»
«Της πατρώας δόξης σου,
αποσκιρτήσας αφρόνως,
εν κακοίς εσκόρπισα,
όν με παρέδωκας πλούτον,
όθεν Σοι τη του Ασώτου φωνή κραυγάζω,
Ήμαρτον ενώπιόν Σου, Πάτερ οικτίρμων,
Δέξαι με μετανοούντα και ποίησόν με
ως ένα των μισθίων Σου!»

«Το στάδιον των αρετών ηνέωκται,
οι βουλόμενοι αθλήσαι, εισέλθετε,
αναζωσάμενοι τον καλόν της νηστείας αγώνα,
οι γαρ νομίμως αθλούντες δικαίως στεφανούνται,
και αναλαβόντες την πανοπλίαν του Σταυρού
τω εχθρώ αντιμαχησώμεθα,
ως τείχος άρρηκτον κατέχοντες την πίστιν
και ως θώρακα την προσευχήν
και περικεφαλαίαν την ελεημοσύνην,
αντί μαχαίρας την νηστείαν,
ήτις εκτέμνει από καρδίας πάσαν κακίαν.
Ο ποιών ταύτα τον αληθινόν κομίζεται στέφανον
Παρά του παμβασιλέως Χριστού
Εν τη ημέρα της κρίσεως!»

Ο πνευματικός αυτός αγώνας και η εγρήγορση κορυφώνονται κατά την Μεγάλη Εβδομάδα, οπότε ο πιστός καλείται να συναντήσει τον Χριστό και να ζήσει μυστικά τα πάθη Του.

«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός,
και μακάριος ο δούλος, όν ευρήσει γρηγορούντα,
ανάξιος δε πάλιν ον ευρήσει ραθυμούντα.
Βλέπε ουν ψυχή μου μη τω ύπνω κατενεχθής,
Ίνα μη των θανάτω παραδοθής,
Και της βασιλείας έξω κλεισθής, 
Αλλ᾽ ανάνηψον κράζουσα,
Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός
Δια της Θεοτόκου ελέησον ημάς!»

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου
ο εν ύδασι την γην κρεμάσας.
Στέφανον εξ ακανθών περιτίθεται
Ο των Αγγέλων Βασιλεύς.
Ψευδή πορφύραν περιβάλλεται
Ο περιβάλλων τον ουρανόν ἐν νεφέλαις.
Ράπισμα κατεδέξατο

Ο ἐν Ιορδάνη ελευθερώσας τον Αδάμ.
Ήλοις προσηλώθη
Ο Νυμφίος της Εκκλησίας,
Λόγχη εκεντήθη
ο Υιός της Παρθένου.
Προσκυνούμεν Σου τα πάθη Χριστέ
Δείξον ημίν και την ένδοξόν Σου Ανάστασιν!»

Τήν νύχτα της Ανάστασης οι πιστοί και ολόκληρη η δημιουργία ζουν μέσα σ᾽ένα άπλετο φως. Είναι το φως της χαράς και της μεταμόρφωσης. Σ᾽αυτήν εισέρχονται και σ᾽αυτήν συμμετέχουν τα πάντα.

«Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός
ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια.
Εορταζέτω γουν πάσα κτίσις
Την έγερσιν Χριστού
Εν η εστερέωται!»
«Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν,
Άδου την καθαίρεσιν,
άλλης βιωτής της αιωνίου απαρχήν.
Και σκιρτώντες υμνούμεν τον αίτιον
Τον μόνον ευλογητόν των πατέρων
Θεόν και υπερένδοξον!»

Οι πιστοί δεν βρίσκονται, λοιπόν, σε συνηθισμένη ημέρα. Είναι η απαρχή άλλης «βιωτής.» Η Όγδοη Ημέρα έχει ήδη ανατείλει και μέσα σ᾽αυτήν την ανέσπερη ημέρα ευλογούμε «Χριστόν εις τους αιώνας!»

Ο κύκλος του Πάσχα κλείνει με τις επόμενες Κυριακές του Θωμά, των Μυροφόρων, του Παραλύτου, της Σαμαρείτιδας και του Τυφλού.

ε) Ο κύκλος της Πεντηκοστής

Ο τρίτος κύκλος του λειτουργικού έτους είναι ο κύκλος της Πεντηκοστής. Αρχίζει με την Εορτή της Ανάληψης του Κυρίου και μας εισάγει στο Βασίλειο του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος, την στιγμή της Ανάληψής Του, υπόσχεται στους μαθητές Του, ότι θα αποστείλει το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα τους καταστήσει μάρτυρές Του σ᾽ολόκληρο τον κόσμο (Πραξ. 1:8). Το γεγονός αυτό αναλύουν οι ύμνοι της Εκκλησίας:

«Ανελήφθης εν δόξη, Χριστέ ο Θεός ημών,
χαροποιήσας τους μαθητάς
τη επαγγελίᾳ του Αγίου Πνεύματος,
Βεβαιωθέντων αυτών δια της ευλογίας,
Ότι Συ ει ο Υιός του Θεού,
Ο Λυτρωτής του κόσμου!»

Το έργο του Χριστού για τη σωτηρία του κόσμου ολοκληρώθηκε την ημέρα της Πεντηκοστής. Το Άγιο Πνεύμα αποκάλυψε στους Αποστόλους ολόκληρο το μυστήριο της θείας αγάπης και τους κατέστησε ικανούς να γίνουν φλογεροί κήρυκες του Χριστού.

«Το Πνεύμα το Άγιον φως και ζωή,
και ζώσα πηγή νοερά,
Πνεύμα σοφίας, Πνεύμα συνέσεως,
Αγαθόν, ευθές, νοερόν,
ηγεμονεύον, καθαίρον τα πταίσματα,
Θεός και θεοποιούν,
Πυρ εκ πυρός, προϊόν,
Λαλούν, ενεργούν, διαιρούν τα χαρίσματα,
Δι ού Προφήται άπαντες και Θεού Απόστολοι
Μετά μαρτύρων εστέφθησαν.
Ξένον άκουσμα, ξένον θέαμα,
Πυρ διαιρούμενον εις νομάς χαρισμάτων!»

Ο άνθρωπος δεν είναι τώρα πια διεσπαρμένος. Η περίοδος της Βαβέλ πέρασε. Μια νέα περίοδος ανέτειλε για την ανθρωπότητα. Είναι η περίοδος της ενότητας στο Σώμα του Χριστού (Βλ. Γέν. 11:1 9, Πραξ. 2:5-12, Αποκ. 7:9-10).

«Ότε καταβάς τας γλώσσας συνέχεε,
διεμέριζεν έθνη ο Ύψιστος,
ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμεν,
εἰς ενότητα πάντας εκάλεσεν,
και συμφώνως δοξάζομεν το Πανάγιον Πνεύμα!»

Αποτέλεσμα του θείου φωτός, της «βιαίας πνοής» της Πεντηκοστής, συνέπεια της επιστροφής του ανθρώπου στην ενότητα με την Αγία Τριάδα, είναι η επάνοδος αυτού στην ορθή και αληθινή πίστη. Είναι, ακόμη, η αληθινή προσκύνηση του Ενός Τριαδικού Θεού, ο οποίος είναι η σωτηρία του ανθρώπου.

«Είδομεν το φως το αληθινόν,
ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον,
εύρομεν πίστιν αληθή,
αδιαίρετον Τριάδα προσκυνούντες,
αύτη γαρ ημάς έσωσεν!»

Ολόκληρο αυτό ο διάστημα οι χριστιανοί ζουν μέσα στο φως της Ανάστασης. Βρίσκονται πάνω στο Όρος Θαβώρ και ζουν την ανέκφραστη χαρά της Μεταμόρφωσης. Η Ορθόδοξος Εκκλησία απαγορεύει κατά την περίοδο αυτή την γονυκλισία. Η όρθια θέση είναι η θέση της Ανάστασης, ενώ η γονυκλισία είναι ένδειξη πένθους και μετάνοιας. 

Γι᾽αυτό το λόγο βλέπουμε τους δίκαιους γύρο από το Θρόνο του Θεού να τηρούν όρθια στάση (Αποκ. 20:12). Όμως, τώρα ακούγεται και πάλι για πρώτη φορά η προτροπή του Διακόνου: «Ἔτι και έτι κλίναντες τα γόνατα του Κυρίου δοηθώμεν!»

Οι πιστοί προτρέπονται να επιστρέψουν στον κόσμο ο οποίος βρίσκεται στην πτώση και στη φθορά, για να μεταδώσουν το μήνυμα της χαράς και της ελπίδας του Αγίου Πνεύματος. Έτσι, ο κόσμος λαμβάνει και πάλιν νόημα, νοηματοδοτείται!

στ) Ο κύκλος της Κυριακής

Κάθε φορά που οι χριστιανοί θα συναχθούν να τελέσουν τη Θεία Ευχαριστία, και ιδιαίτερα την Κυριακή, επαναλαμβάνεται το γεγονός της Ανάστασης και της Πεντηκοστής. Γι᾽αυτό το λόγο ψάλλει ο λαός με ενθουσιασμό στο τέλος κάθε Θείας Λειτουργίας:
«Είδομεν το φώς το αληθινόν,
ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον...»

Και στη συνέχεια, ο ιερέας προτρέπει όλο το εκκλησίασμα να μεταβεί και πάλι στον κόσμο για να μεταδώσει αυτή τη χαρά και αυτό το λυτρωτικό μήνυμα:
«Εν ειρήνη προέλθομεν!»

Μέ όλο αυτό έγινε σαφές, ότι στο λειτουργικό χρόνο δεν πρόκειται για ορισμένες ημερομηνίες, για ορισμένες ώρες, τις οποίες ο χριστιανός καλείται να ζήσει διαφορετικά, λησμονώντας τις ασχολίες του και τα καθημερινά προβλήματα της ζωής. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για ορισμένες διακοπές στον καθημερινό μόχθο του ανθρώπου. Αντίστροφα, αυτό που ζη ο χριστιανός στο λειτουργικό χώρο και χρόνο καλείται να συνεχίσει σ᾽ολόκληρη τη ζωή του. Ολόκληρη η ζωή του καλείται να φωτισθεί και να νοηματοδοτηθεί από το κεντρικό αυτό γεγονός της Ανάστασης και της Πεντηκοστής.

Όμως, το πράγμα αυτό δεν είναι εύκολο για τον άνθρωπο στη ζωή αυτή. Γι᾽αυτό και κάθε τόσο πρέπει να επιστρέφει στον λειτουργικό χώρο, να ξαναζεί τη χαρά της Ανάστασης και της Πεντηκοστής για να ξεκινάει πάλι με νέα δύναμη για τον κόσμο, μέχρις ότου γίνει πραγματικότητα η έλευση του Κυρίου, οπότε ολόκληρη η ζωή του ανθρώπου και ολόκληρος ο κόσμος θα ζήσει μέσα σε μιά διαρκή θεία Λειτουργία μέσα στη δόξα της Ανάστασης και της Πεντηκοστής (βλ. Αποκ. 21:22-25, 5, Ησ. 60:1-22).

Από το Εφόδιον Ορθοδοξίας Του αειμνήστου π. Αντωνίου Γ. Αλεβιζοπούλου Διασκευή π. Γεωργίου Διον. Δράγα

πηγή : “THE FORERUNNER”
           A trimonthly publication of  Saint John the Baptist  Hellenic Orthodox Church
 

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...