/*--

Τρίτη, 25 Μαρτίου 2014

Ἡ Εἰκόνα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ

 
Μὲ τὸν εἰκονογραφικὸ διακοσµο, ὁ ναὸς γίνεται ὁ ἴδιος µία λειτουργία ποὺ φανερώνει τὸν Χριστὸ στὴ λειτουργικὴ - µυστηριακή Του παρουσία. Μέ τὴ βοήθεια τῆς τέχνης, µέσα ἀπὸ τὰ χρώµατα καὶ τὰ σχήµατα χαράσσεται ὁ δρόµος πρὸς τὰ ἔσχατα, πρὸς τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.Οἱ εἰκόνες ἔρχονται ὡς ὁδοδεῖκτες αὐτῆς τῆς πορείας, γιὰ νὰ συνεργήσουν στὴν κατὰ Θεὸν ἀγωγή µας καὶ νὰ βοηθήσουν στὸ φτάσιµο αὐτοῦ του σταυροαναστάσιµου δρόµου.


Οἱ εἰκόνες ἀποτελοῦν τὰ εἰκαστικὰ ὑποµνήµατα τῆς θεολογίας καὶ στέκονται ἰσάξια δίπλα στὰ κείµενα τῶν µεγάλων Πατέρων καὶ διδασκάλων τῆς πίστης µας. Ὅ,τι ὁ λόγος µεταδίδει διὰ τῆς ἀκοῆς, ἡ ζωγραφικὴ τὸ δείχνει µέ τὴν παράσταση τῆς εἰκόνας, λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος. Τὰ χρώµατα µιλοῦν ἄφωνα καὶ τὰ σχήµατα φανερώνουν τὸν ἀσχηµάτιστο σ’ αὐτοὺς ποὺ προσκυνοῦν «ἐν πίστει τὸ µυστήριον». Ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι µία δοξολογία ποὺ διαλαλεῖ τὸ µεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ καὶ διδάσκει στοὺς πιστοὺς τὰ θεῖα δόγµατα, δηλαδὴ τὴν ἐµπειρία τῶν θεωµένων µελῶν, τῶν ἁγίων της Ἐκκλησίας µας.Μέσα ἀπὸ τοὺς τρεῖς  ε ἰ κ ο ν ο γ ρ α φ ι κ ο ὺ ς  κύκλους οἱ εἰκόνες διηγοῦνται περιληπτικὰ ὅλη τὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας τοῦ κόσµου.Ἰδιαίτερα ὁ ἱστορικὸς εἰκονογραφικὸς κύκλος ποὺ καλύπτει τὰ θέµατα τοῦ δωδεκαόρτου, διηγεῖται µὲ τὸν πλέον ἐναργῆ τρόπο τὰ γεγονότα τῆς θεί- ας ἐνανθρωπήσεως

.Ἡ εἰκόνα τοῦ Εὐαγγελισµοῦ ἀποτελεῖ τὸ χαρακτηριστικότερο παράδειγµα, διότι ἱστορεῖ «τῆς σωτηρίας ἡµῶν τὸ κεφάλαιον». Νὰ πῶς διδάσκει ὁ ἀείµνηστος Φώτιος Κόντογλου τὴν εἰκονιστικὴ ἀπόδοση τοῦ Εὐαγγελισµοῦ: «Ἀπὸ τὸ ἓν µέρος εἰκονίζεται ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ, ὡσὰν νὰ ἐλαφροπάτησεν, καταπτὰς ἀπὸ τὰς οὐρανίους ἁψίδας,ἔχοντας τεντωµένον τὸ δεξιόν του χέρι καὶ εὐλογώντας τὴν Παναγίαν κράζοντάς την τὸ χαῖρε κεχαριτωµένη Μαρία…. Ἀπὸ τὸ ἄλλον µέρος ἡ Παναγία συνεσταλµένη, µὲ σχήµα ὅπου φανερώνει φρονιµάδα καὶ ταπείνωσιν κάθεται εἰς χαµηλὸ θρονί , κλίνουσα τὴν κεφαλὴν εὐσχηµόνως, τυλιγµένη εὐπρεπῶς εἰς τὸ µαφόριόν της καὶ τὴν µὲν δεξιὰν χεῖρα ἀνοικτοπάλαµον,εἰς σχῆµα παρακλητικόν,τὸ δὲ ἀριστερὸν βαστᾶ ἀδράχτι, διότι κατὰ τὸ ἀπόκρυφον εὐαγγέλιον τοῦ Ἰακώβου, ἔγνεθε ὅταν ἐµφανίστηκε µπροστά της ὁ Ἀρχάγγελος. Τὸ βλέµµ α της δείχνει ὑποταγή, ὡσὰν νὰ λέγει: Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου γένοιτό µοι κατὰ τὸ ρῆµά σου. 

Ὁ Γαβριὴλ κρατεῖ ράβδον ἀγγελιαφόρου καὶ ὄχι κρίνον, ὅπως κακῶς συνηθίζουν οἱ δυτικοὶ ζωγράφοι.Τὸ πρόσωπό του εἶναι αὐστηρὸ µετὰ γλυκύτητος καὶ σεµνοπρεπές , διότι φέρνει τὸ µήνυµα τοῦ οὐρανοῦ στὴ γῆ καὶ ἰδιαίτερα στὴν Κυρία τῶν ἀγγέλων,τὴν τιµιωτέραν τῶν χερουβεὶµ καὶ ἐνδοξοτέραν τῶν σεραφείµ. Ἡ ὅλη σκηνὴ ἱστορεῖται στὸ ὕπαιθρο καὶ πίσω ἀπὸ τὰ πρόσωπα εἰκονίζονται κτήρια ποὺ σχηµατίζουν ἕνα ὄµορφο, ποιητικὸ καὶ χαρµόσυνο περιβάλλον.Τὰ κτήρια πολλὲς φορὲς ἱστοροῦνται νὰ τυλίγονται ἀπὸ ἕνα πορφυροῦν ὕφασµα καὶ νὰ ἑνώνονται µεταξύ τους οἱ κορυφές των, στοιχεῖων ποὺ ἀποτελεῖ τὴν συµβολικὴ ἀπεικόνιση τῆς συνεχοῦς σκέπης τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς Θείας χάριτος. Ἄλλοτε πάλι πίσω ἀπὸ τὴν Παναγία προβάλλει ἕνα µικρὸ δέντρο ἐλιᾶς, σηµεῖο εὐλογίας, εἰρήνης καὶ πραότητος.

Μὲ τὴν εἰκονιστικὴ ἀπόδοση τοῦ γεγονότος τοῦ Εὐαγγελισ µοῦ, διασώζεται ἡ ἱστορικὴ µνήµη τῆς Ἐκκλησίας καὶ ζωντανεύει κάθε φορά ποὺ οἱ πιστοὶ προσκυνοῦν τὸ κάλλος καὶ τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ στὰ πρόσωπα τῶν εἰκονιζοµένων . Οἱ εἰκόνες αἰῶνες τώρα, λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαµασκηνὸς «εἰς ὑπόµνησιν κεῖνται» καὶ οἱ πιστοὶ σὲ κάθε σύναξη καλούµεθα νὰ µνησθοῦµε «τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡµῶν γεγενηµένων». Ἡ εἰκόνα, µέσα ἀπὸ τὴ σιωπὴ τῶν χρωµάτων καὶ τῶν σχηµάτων της, µᾶς διδάσκει καὶ µᾶς δείχνει τὴν πορεία µας πρὸς τὰ ἔσχατα , ἀρκεῖ νὰ ἔχουµε τοὺς ἀπαραίτητους καθαροὺς ὀφθαλµούς, γιὰ νὰ ἀντικρύσουµε τὸ µυστήριο, καὶ τότε οἱ κόρες τῶν µατιῶν µας θὰ γίνουν «φωλεὲς τοῦ κάλλους τοῦ Θεοῦ » καὶ θὰ µποροῦν νὰ βλέπουν αὐτὰ ποὺ «ὀφθαλµὸς οὐκ οἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπί καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη ἃ ἡτοίµασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν Αὐτόν».

Τρύφωνος Τσομπάνη
Λέκτορος Α.Π.Θ.

πηγή : Ὀρθόδοξα Μηνύματα
Περιοδική Ἔκδοση Ἱερᾶς Μητροπόλεως Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...