/*--

Δευτέρα, 16 Ιουνίου 2014

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ

Μετά τήν μεταξύ μας εἰρήνευση καί τήν ὁμολογία τοῦ Συμβόλου τῆς πίστεώς μας εἴμαστε ἕτοιμοι γιά νά προσφέρουμε τήν ἁγία «ἀναφορά». Ἀκοῦμε, λοιπόν, ἀπό τόν διάκονο τήν προτροπή: «Στῶμεν καλῶς· στῶμεν μετά φόβου· πρόσχωμεν τήν ἁγίαν ἀναφοράν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν». Τί εἶναι ἡ «ἀναφορά»; Εἶναι ἡ προσφορά τῶν τιμίων Δώρων στόν Θεό. Δέν προσφέρονται ἁπλῶς πάνω στό γήινο θυσιαστήριο τά τίμια Δῶρα, ἀλλά «ἀναφέρονται», ἀνυψώνονται στό ὑπερουράνιο θυσιαστήριο. Δέν εἶναι ὅμως μόνο τῶν Τιμίων Δώρων «ἀναφορά» στόν Θεό ἡ θεία Λειτουργία, ἀλλά εἶναι ἀκόμη «ἀναφορά», ἀνέβασμα δηλαδή καί τῶν πιστῶν στόν οὐρανό! Ὁ λειτουργός καλεῖ ὅλους τούς πιστούς νά ἀνυψωθοῦν στόν οὐρανό κράζοντας: «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας»!

Πῶς πρέπει νά προσφέρουμε τήν «ἀναφορά»; Μᾶς τό εἶπε ὁ διάκονος: «Στῶμεν καλῶς· στῶμεν μετά φόβου· πρόσχωμεν... ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν».1 Δέν λέγονται τυχαῖα τά λόγια αὐτά στό σημεῖο αὐτό. Οἱ βιωτικές μέριμνες μᾶς φέρνουν παράλυση καί προτρεπόμεθα «Στῶμεν καλῶς», γιά νά παρουσιάσουμε ὄρθια τήν ψυχή μας! Δέν εἴμαστε μόνοι κατά τήν τέλεση τῆς θείας Λειτουργίας. Μαζί μας εἶναι οἱ ἄγγελοι καί δέν ἐπιτρέπεται λοιπόν νά προσφέρουμε τήν ἁγία Ἀναφορά μέ χαλαρωμένη προθυμία. Τό «Στῶμεν καλῶς» ἑρμηνεύει ὁ Χρυσόστομος «οὐδέν ἕτερόν ἐστι, ἀλλ᾽ ἤ τό οὕτως ἑστάναι ὡς προσῆκόν ἐστι ἄνθρωπον ὄντα ἔμπροσθεν ἑστάναι τοῦ Θεοῦ μετά φρίκης καί τρόμου μετά ψυχῆς νηφούσης καί ἐγηγερμένης».2

Καί ἀκόμη λέει ὁ διάκονος «τήν ἁγίαν ἀναφοράν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν». Μέ εἰρήνη, μέ ἀδιατάρακτο λογισμό! «Εἰρήνης πολλῆς καί ἡσυχίας χρεία» κατά τήν ὥρα αὐτή τῆς προσφορᾶς, λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος.3 Σάν τόν τοξότη πού στέκεται προσεκτικά ἀπέναντι ἐκείνου πού θά τοξεύσει καί ἐνατενίζει προσεκτικά πρός αὐτό, χωρίς νά ταράσσεται, ἔτσι καί μεῖς πρέπει νά προσφέρουμε προσεκτικά καί μέ ἀταραξία ψυχῆς τήν θυσία μας στόν Θεό, αὐτό πού κάνουμε στήν θεία Λειτουργία. Στήν προτροπή τοῦ διακόνου πρός τούς πιστούς νά σταθοῦν «καλῶς» καί «μετά φόβου», γιά νά προσφέρουν τήν ἁγία Ἀναφορά «ἐν εἰρήνῃ», αὐτοί ἀπαντοῦν: «Ἔλεον εἰρήνης, θυσίαν αἰνέσεως». Ναί! Τήν προσφέρουμε μέ εἰρήνη! Καί δεῖγμα ὅτι ἔχουμε εἰρήνη στήν ψυχή εἶναι ὅτι προσφέρουμε «ἔλεος», δηλαδή ἀγάπη, πού εἶναι καρπός τῆς εἰρήνης, γι᾽ αὐτό καί λέγομε «ἔλεον εἰρήνης». Χωρίς αὐτό τό «ἔλεος», δηλαδή τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό καί τόν πλησίον, δέν εἶναι εὐάρεστη ἡ θυσία μας στόν Θεό. Γι᾽ αὐτό καί λέει ὁ Θεός στήν Παλαιά ἀκόμη Διαθήκη διά τοῦ προφήτου Ὠσηέ: «Ἔλεον θέλω καί οὐ θυσίαν» (6,6).

Ἡ θυσία πού προσφέρεται μέ «ἔλεος», μέ ἀγάπη, αὐτή εἶναι εὐάρεστη στόν Θεό, αὐτή τόν δοξάζει, γι᾽ αὐτό καί λέγεται «θυσίαν αἰνέσεως». Ἀπό παλαιά μᾶς ζητάει ὁ Θεός τήν θυσία αὐτή, γιατί μᾶς λέει ὁ Ψαλμωδός: «θῦσον τῷ Θεῷ, θυσίαν αἰνέσεως» (Ψαλμ. 49,14). Πραγματικά, ὅταν τά ἔργα μας τά διαποτίζει τό «ἔλεος», ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό καί τούς ἀδελφούς μας, τότε δοξάζεται ὁ Θεός μέ τήν ζωή μας, πού πρέπει νά εἶναι μιά θυσία στόν Θεό. Ὁ Κύριος μᾶς εἶπε νά λάμπουν τά ἔργα μας, γιά νά δοξάζεται ὁ Θεός ἀπό τούς ἀνθρώπους πού τά βλέπουν (Ματθ. 5,16).

 Η ΤΡΙΑΔΙΚΗ ΔΩΡΕΑ

Ἀπό τό ὕψος τοῦ ἱεροῦ Θυσιαστηρίου, ὅπου βρίσκεται, τώρα ὁ ἱερέας στρέφεται πρός τόν λαό, καί σηκώνοντας τό δεξί του χέρι τόν εὐλογεῖ λέγοντας συγχρόνως: «Ἡ Χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί Πατρός καί ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἴη μετά πάντων ὑμῶν». Ὅπως ἡ θεία Λειτουργία ἀρχίζει μέ Τριαδική εὐλογία, μέ τό «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρός...», ἔτσι καί τώρα ἀρχίζουμε τήν ἁγία Ἀναφορά μέ Τριαδική εὐλογία· γιατί ἀναφέρεται στήν Ἁγία Τριάδα ἡ εὐλογία τοῦ ἱερέως «ἡ Χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ...». Εἶναι παρμένη ἀπό τήν Ἁγία Γραφή ἡ εὐλογία αὐτή, ὁ ὕμνος αὐτός· μέ τόν ὕμνο αὐτό τελειώνει ἡ Β΄ πρός Κορινθίους ἐπιστολή τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Γνωρίζουμε ὅτι τά τρία Πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος εἶναι ὁμοούσια. Ἀπό πλευρᾶς ὅμως ὑπαρκτικῆς αἰτίας μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ὁ Πατέρας εἶναι ἀναίτιος καί αὐτοαίτιος, ὁ δέ Υἱός καί τό Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι αἰτιατά τοῦ Πατρός· ὅτι δηλαδή προῆλθαν ἀχρόνως ἀπό τόν Πατέρα, μέ τήν γέννηση ὁ Υἱός καί μέ τήν ἐκπόρευση τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἀπό τόν Πατέρα γεννᾶται ὁ Υἱός καί ἐκπορεύεται τό Ἅγιο Πνεῦμα· γι᾽ αὐτό καί ὁ Πατέρας λέγεται «θεογόνος πηγή», «ρίζα καί πηγή τῆς θεότητος». Γι᾽ αὐτό καί συνήθως ἀναφέρουμε πρῶτα τόν Πατέρα, μετά τόν Υἱό καί ἔπειτα τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἐπειδή ὅμως τά τρία Πρόσωπα εἶναι ὁμοούσια, μπορεῖ νά ἀλλαγεῖ καί ἡ σειρά τῶν θείων ὀνομάτων.

Στήν ἐδῶ λοιπόν εὐλογία τοῦ ἱερέα, ὅπου ἀρχίζει ἡ ἁγία Ἀναφορά, ἀναφέρεται πρῶτα ὁ Υἱός, μετά ὁ Πατέρας καί ἔπειτα τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἄς προσέξουμε δέ τί ἀγαθά μᾶς προσφέρει κάθε Πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος: Χάρη ὁ Υἱός, ἀγάπη ὁ Πατέρας, κοινωνία τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἀπό τήν πηγή, πού εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ Πατέρα, διά τῆς ὁδοῦ, πού εἶναι ἡ Χάρις τοῦ Υἱοῦ, ἔρχεται σέ μᾶς ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος! Ἄς παραθέσουμε τό ὡραῖο σχόλιο τοῦ ἱεροῦ Καβάσιλα στήν Τριαδική αὐτή Δωρεά τῆς εὐχῆς τοῦ ἱερέως: «Ἡ εὐχή αὐτή εἶναι ἀπό τίς ἐπιστολές τοῦ μακαρίου Παύλου καί μᾶς προσφέρει τά ἀπό τήν Ἁγία Τριάδα ἀγαθά, κάθε τέλειο δῶρο. Καί αὐτά τά ἀγαθά τά ὀνομάζει μέ ἰδιαίτερο ὄνομα γιά κάθε μία ἀπό τίς μακάριες Ὑποστάσεις. Ἀπό τόν Υἱό Χάρη, ἀπό τόν Πατέρα ἀγάπη, ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα κοινωνία. Πραγματικά, ἐπειδή ὁ Υἱός χωρίς νά συνεισφέρουμε τίποτα, ἀλλά καί χρωστώντας ἀκόμη ποινές, μᾶς πρόσφερε τόν Ἑαυτό Του Σωτήρα, ἡ πρόνοιά του γιά μᾶς εἶναι Χάρις. Καί ἐπειδή ὁ Πατέρας διά μέσου τῶν Παθῶν τοῦ Υἱοῦ, συμφιλιώθηκε μέ τό γένος τῶν ἀνθρώπων καί ἀγάπησε τούς ἐχθρούς, γι᾽ αὐτό ἡ προσφορά Του σέ μᾶς ὀνομάζεται ἀγάπη. Ἐπειδή τέλος “ὁ πλούσιος κατά τό ἔλεος” ἔπρεπε νά μοιρασθεῖ τά ἀγαθά του μέ τούς συμφιλιωμένους ἐχθρούς, αὐτό τό πραγματοποιεῖ τό Ἅγιο Πνεῦμα, ἀφοῦ κατέβηκε στούς Ἀποστόλους. Γι᾽ αὐτό ἡ ἀγαθότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πρός τούς ἀνθρώπους ἀνομάζεται κοινωνία».4

Τά ἀγαθά αὐτά δόθηκαν στούς ἀνθρώπους ὅταν ὁ Χριστός ἦρθε στήν γῆ· τά λάβαμε μέ τό Βάπτισμά μας. Δέν πρέπει ὅμως νά τά χάσουμε, ἀλλά νά τά κρατήσουμε μέχρι τέλους. Καί πραγματικά τά χάνουμε, ἄν δέν καθαρεύουμε στήν ψυχή. Αὐτή τήν ἔννοια ἔχει ἡ εὐχή ἐδῶ τοῦ ἱερέα, κατά τήν ἑρμηνεία πάλι τοῦ ἱεροῦ Καβάσιλα: Ὄχι νά τά ἀποκτήσουμε, ἀφοῦ ἤδη μᾶς δόθηκαν, ἀλλά νά μᾶς μείνουν· νά μήν τά χάσουμε! Ἀλλά εἶναι πάλι πολύ ὡραία καί ἡ ἀντευχή τοῦ λαοῦ πρός τόν ἱερέα, γιατί δέν εἶναι μόνο ὁ ἱερεύς πού δρᾶ στήν θεία λατρεία. Εἶναι καί ὁ λαός. Ὁ λαός λοιπόν, ἀφοῦ λάβει τήν εὐλογία τοῦ ἱερέα μέ τό «Ἡ Χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν...», ἀντεύχεται πρός αὐτόν: «Καί μετά τοῦ πνεύματός σου». Ἔχουν δέ τό δικαίωμα καί οἱ λαϊκοί νά λέγουν τέτοια εὐχή πρός τόν ἱερέα, γιατί καί αὐτοί ἔχουν τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ ὡς κεκτημένοι τήν σφραγίδα τοῦ ἱεροῦ Βαπτίσματος. Ἐδῶ στήν θεία Λειτουργία ὁ ἕνας εὔχεται γιά τόν ἄλλο, ὁ ἱερέας γιά τόν λαό, ὁ λαός γιά τόν ἱερέα, ἐκπληρώνοντας ἔτσι τήν ἀποστολική ἐντολή «εὔχεσθε ὑπέρ ἀλλήλων» (Ἰακ. 5,16).

Μέ τό νά δίνει καί ὁ λαός εὐχή στόν ἱερέα κατά τήν θεία Λειτουργία καταλαβαίνουμε μυστικά, ὅπως ἑρμηνεύει ὁ Χρυσόστομος, ὅτι δέν τά ἐνεργεῖ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ὁ ἱερέας, ὅσα γίνονται στήν θεία Λειτουργία, «ἀλλ᾽ ἡ τοῦ Πνεύματος Χάρις, ἡ ἐν αὐτῷ παροῦσα καί τοῖς πᾶσιν ἐφιπταμένη, τήν μυστικήν ἐκείνην θυσίαν κατασκευάζει».5

 «ΑΝΩ ΣΧΩΜΕΝ ΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ»

Τώρα πού προχωράει ἀκόμη περισσότερο ἡ θεία Λειτουργία καί εἰσέρχεται πιά στά ἱερά ἄδυτα, στήν προσφορά τῆς ἁγίας Ἀναφορᾶς, νά πῶς πρέπει νά τήν παρακολουθήσουμε: «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας»! Ἔτσι λέει τώρα ὁ ἱερέας. Ψηλά οἱ καρδιές μας! Ἄς ἀφήσουμε κάτω τίς βιοτικές μέριμνες καί φροντίδες. Πρέπει νά πετάξουμε, πρέπει νά γίνουμε ἀετοί, διότι «ὅπου ἐάν ᾖ τό πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί» (Ματθ. 24,28). «Καί ποῖον εἶναι τό “πτῶμα” παρά τό πανάγιον τοῦ Χριστοῦ Σῶμα, διά τῆς πτώσεως καί τοῦ θανάτου τοῦ ὁποίου ἡμεῖς ἀνέστημεν;».6 «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας», λοιπόν, πρός τά ἄνω, «οὗ ὁ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθήμενος» (Κολ. 3,1). Ἄς γίνουμε ἀετοί, γιατί «ἀετῶν οὐ κολοιῶν (= καλιακούδων) αὕτη ἡ Τράπεζα».7 

Κάποτε ὁ Χριστός πῆρε τούς τρεῖς μαθητές μου, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη καί τούς ἀνέβασε σέ ὑψηλό ὄρος καί ἐκεῖ μεταμορφώθηκε ἐνώπιόν τους (Μαρκ. 9,2). Ἔτσι σέ ὄρος ὑψηλό πρέπει νά ἀνεβοῦμε – «ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας» – γιά νά ἀπολαύσουμε τό θαῦμα τῆς λειτουργικῆς μεταμορφώσεως. Ψηλά, στό ὄρος Μορία, ἀνέβηκε ὁ Ἀβραάμ γιά νά προσφέρει τήν θυσία τοῦ υἱοῦ του Ἰσαάκ καί ἡ θυσία αὐτή προτυπώνει τήν θυσία τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ στόν Γολγοθᾶ, πού ζοῦμε στήν θεία Λειτουργία, τήν ὥρα τῆς ἁγίας Ἀναφορᾶς, ὅπου βρίσκεται τώρα ἡ θεία μας Λειτουργία. Ψηλά ἄς ἀνεβοῦμε καί μεῖς, «ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας», λοιπόν. Ἡ ἐντολή τοῦ Θεοῦ πρός τόν Ἀβραάμ ἦταν νά ἀνεβεῖ μόνος του στό ὄρος, μόνος μέ τόν Ἰσαάκ. Ἔτσι καί μεῖς, λέγει κάπου ὁ Χρυσόστομος, ἄς μήν ἀφήσουμε κανένα πάθος νά ἀνεβεῖ μαζί μας στόν τόπο τῆς ἁγίας Ἀναφορᾶς. Στήν ἀνάβασή μας αὐτή, λέει πάλι ὁ Χρυσόστομος, πρέπει τρόπον τινά, νά βγοῦμε ἔξω ἀπό τήν φύση μας, νά μήν ἔχουμε τίποτε τό ἀνθρώπινο· γιατί καί ὁ Ἀβραάμ ἄν δέν ἔβγαινε ἀπό τήν φύση του, ἄν σκεπτόταν ἀνθρωπίνως, δέν θά ἔσφαζε ποτέ τό παιδί του. 

«Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας», λοιπόν. Ἀλλά χρειάζεται ἀνυψωτικό μηχάνημα γιά νά ἀνεβοῦμε ψηλά! Ὅταν ὁ ἱερέας ἐκφωνεῖ τόν λόγο αὐτόν «ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας» ἐκτείνει τά χέρια του καί διαγράφει ἔτσι τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ. Αὐτό εἶναι τό ἀνυψωτικό μηχάνημα πού μᾶς ἀνεβάζει στά ὕψη: Ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου! Ἀλλά καί πάλι, ἄν δέν μᾶς σύρει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ πρός τά ἄνω, δέν θά πετύχουμε τήν ἀνύψωσή μας. Εἶναι πολύ ὡραῖος αὐτός ὁ λόγος τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου: «Εἰς τά ὕψη διά μηχανῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν Σταυρός, σχοινίῳ χρώμενοι τῷ Πνεύματι τῷ Ἁγίῳ». (ΒΕΠ 2,266). Μέ τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μέ τήν θεώρηση τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου ἀνεβαίνει κι ὅλο ἀνεβαίνει ἡ ψυχή. Κι ὅσο περισσότερο ἀνεβαίνει, τόσο περισσότερο ὕψος λαχταρᾶ. Καί δέν εἶναι μόνη στό ἀνέβασμά της αὐτό. «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας». Ὅλοι μαζί δηλαδή. Αὐτή ἡ συνανάβαση, ἡ προτροπή ὅλοι μαζί ν᾽ ἀνεβοῦμε στά ὕψη, δυναμώνει τά φτερά τῆς ψυχῆς γιά μεγαλύτερο πέταγμα. 

Καί ὁ κόπος της πού καταβάλλει γι᾽ αὐτό τό πέταγμα δέν κουράζει, ἀλλά ξεκουράζει καί δυναμώνει. Λέει σχετικά ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης: «Ἀκατάπαυστα πορεύεται ἡ ψυχή πρός τά ἄνω ἀνανεώνοντας συνεχῶς, μέ τά ὅσα ἤδη κατόρθωσε, τίς δυνάμεις γιά τό πέταγμα».8 Λέγοντας ὁ ἱερέας «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας» σάν νά λέει: Ἀνεβαίνετε – ἀνεβαίνετε! Καί ἀνεβαίνει ἀσταμάτητα ἡ ψυχή. Καί ὅσο ἀνεβαίνει τόσο περισσότερο ὕψος λαχταρᾶ. Ζητᾶ τόν Θεό· θέλει νά τόν δεῖ ὅπως Ἐκεῖνος εἶναι!

 «ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΩΜΕΝ ΤΩ ΚΥΡΙΩ»

Ἀφοῦ στήν προτροπή τοῦ ἱερέα «Ἄνω σχῶμεν τάς καρδίας» ἀπαντήσαμε «Ἔχομεν πρός τόν Κύριον», εἴμαστε ἕτοιμοι πιά, προχωροῦμε νά προσφέρουμε τήν θεία Εὐχαριστία. Αὐτό σημαίνει τό «Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ», πού λέει τώρα ὁ ἱερέας. Ἄς εὐχαριστήσουμε τόν Κύριο προσφέροντας τό Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας. Γιατί τό ἱερώτατο αὐτό Μυστήριο καλεῖται «Εὐχαριστία»; Γιατί ὁ Κύριος εὐχαρίστησε τόν Θεό, ὅταν τό παρέδωσε (Ματθ. 26,26)· ἀλλά ἡ ὀνομασία τῆς θείας Λειτουργίας ὡς «Εὐχαριστία» μᾶς παρακινεῖ νά εὐχαριστοῦμε καί ἐμεῖς τόν Θεό γιά τίς πολλές εὐεργεσίες καί χάριτες πού μᾶς παρέδωσε διά μέσου τοῦ Μυστηρίου αὐτοῦ, ὅπως μᾶς λέει ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἀλλά καί πρό παντός ὁ ἱερός Χρυσόστομος: «Τά φρικώδη Μυστήρια – λέγει – καί πολλῆς γέμοντα τῆς σωτηρίας, τά καθ᾽ ἑκάστην τελούμενα σύναξιν, εὐχαριστία καλεῖται, ὅτι πολλῶν ἐστιν εὐεργετημάτων ἀνάμνησις καί τό κεφάλαιον τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας ἐνδείκνυται καί διά πάντων παρασκευάζει εὐχαριστεῖν».9

Εὐχαριστοῦμε τόν Θεό γιά τά δῶρα του, ἀλλά τό μεγαλύτερο Δῶρο του σέ μᾶς εἶναι ἡ προσφορά τοῦ Υἱοῦ του καί αὐτή τήν προσφορά θά ζήσουμε τώρα προσφέροντας τό Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας. Καί ἀσφαλῶς γι᾽ αὐτό τό Δῶρο πρέπει νά εὐχαριστοῦμε ἀκατάπαυστα τόν Θεό. Γιατί μ᾽ αὐτό, μέ τήν Θυσία αὐτή τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ γιά μᾶς, καλούμαστε στό Τραπέζι τοῦ Θεοῦ καί νοιώθουμε ὅτι εἴμαστε παιδιά του· γιατί τό παιδί ἔχει θέση στό τραπέζι τοῦ Πατέρα. Στήν προτροπή τοῦ ἱερέως «Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ» ὁ λαός ἀπαντᾶ «Ἄξιον καί δίκαιον». Δηλαδή, εἶναι ἄξιο καί δίκαιο νά προσφέρουμε τό Μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας στόν Θεό. Ἡ ἀπάντηση εἶναι ἀναγκαία· εἶναι ἡ συγκατάθεση τοῦ λαοῦ νά ἱερουργηθεῖ ἡ θεία Εὐχαριστία. Αὐτό βαθύτερα σημαίνει ὅτι τό Μυστήριο δέν προσφέρεται μόνο ἀπό τόν ἱερέα, ἀλλά ἀπό ὅλο τό ἐκκλησίασμα, ἀπ᾽ ὅλους τούς πιστούς, ἀφοῦ ὁ ἱερεύς τρόπον τινά ρωτᾶ τόν λαό καί ὅταν λάβει τήν συγκατάθεσή τους μέ τό «Ἄξιον καί δίκαιον», τότε προχωράει στήν τέλεση τῆς θείας Εὐχαριστίας. 

Πολύ ὡραῖα γράφει ἐδῶ ὁ ἱερός Χρυσόστομος: «Τά τῆς Εὐχαριστίας πάλιν κοινά· οὐδέ γάρ ἐκεῖνος (ὁ ἱερεύς) εὐχαριστεῖ μόνος, ἀλλά καί ὁ λαός ἅπας. Πρότερον γάρ αὐτῶν λαβών φωνήν, εἶτα συντιθεμένων ὅτι ἀξίως καί δικαίως τοῦτο γίνεται, τότε ἄρχεται τῆς Εὐχαριστίας».10  Μερικοί τήν ἀπάντηση τοῦ λαοῦ «Ἄξιον καί δίκαιον» τήν συμπληρώνουν μέ τό «Προσκυνεῖν Πατέρα Υἱόν καί Ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον καί ἀχώριστον». Αὐτό σημαίνει ὅτι «στήν κυρίως αἰνετική πράξη, τήν λεγομένη “Εὐχαριστία”–“Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ”ὁ χορός ἀπαντᾶ μέ μιά πράξη εὐγνωμοσύνης, πού ξεπερνᾶ τήν ἁπλῆ ἀναγνώριση, γίνεται προσκύνηση, θέα, ἀνύψωση καί ξεσπᾶ σέ ἀληθινή τριαδική εὐχαριστία. Ἡ θυσία πού περιέχεται στήν μία πράξη τοῦ Χριστοῦ εἶναι τριαδική».11

Ὁ ἱερεύς τώρα ἀναγινώσκει μιά εὐχή εὐχαριστίας, δοξολογίας πρός τόν Θεό. Εὐχαριστεῖ τόν Θεό μέ ὅλο τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας γιά ὁλόκληρο τό ἔργο τῆς θείας Οἰκονομίας. Τόν εὐχαριστοῦμε πρῶτα γιατί ἀπό τήν ἀνυπαρξία μᾶς ἔφερε στήν ὕπαρξη: «Σύ ἐκ τοῦ μή ὄντος εἰς τό εἶναι ἡμᾶς παρήγαγες». Γιατί ὁ Θεός δημιούργησε τόν ἄνθρωπο; Γιά νά συμμετέχει στήν μακαριότητά του. Ὅπως λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης,12 δέν ἔπρεπε τήν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ νά μήν τήν ἀπολαμβάνει κανείς, οὔτε ὅλα τά ἄλλα, τά σχετικά μέ τήν θεία φύση, νά μένουν ἀργά, χωρίς νά ὑπάρχει αὐτός πού θά τά ἀπολαμβάνει. Εὐχαριστεῖ λοιπόν κατά πρῶτον τόν Θεό ὁ ἱερέας γιατί μᾶς δημιούργησε. Τόν εὐχαριστεῖ ἔπειτα γιατί μᾶς ἀναδημιούργησε· γιατί ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔπεσε μέ τήν ἁμαρτία του, πάλι ὁ Θεός τόν σήκωσε, τόν «ἀνέστησε» καί ἔκανε τό πᾶν μέχρι νά τόν ἀνεβάσει στόν οὐρανό καί νά τοῦ χαρίσει τήν βασιλεία του: «Καί παραπεσόντας ἀνέστησας πάλιν καί οὐκ ἀπέστης πάντα ποιῶν, ἕως ἡμᾶς εἰς τόν οὐρανόν ἀνήγαγες καί τήν βασιλείαν σου ἐχαρίσω τήν μέλλουσαν». 

Πότε ἡ ἀνθρώπινη φύση ἀνέβηκε στόν οὐρανό; Μέ τήν Ἀνάληψη τοῦ Χριστοῦ. Γιατί ὁ Χριστός ἀνελήφθη στόν οὐρανό μέ τό Σῶμα του· τό Σῶμα πού ἔλαβε ἀπό μᾶς, ἀπό τήν Παρθένο Μητέρα Του. Σάν δῶρο πρός τόν Θεό στείλαμε ἐμεῖς διά τοῦ ἀναληφθέντος Χριστοῦ τήν ἀνθρώπινη φύση μας. Τό δέχθηκε αὐτό τό δῶρο ὁ οὐράνιος πατέρας; Τό δέχθηκε καί τοῦ εἶπε «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου»! Σέ ποιό πλάσμα, ρωτᾶ ὁ Χρυσόστομος, εἶπε ὁ Θεός «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου»; Σ᾽ ἐκεῖνο πού ἄλλοτε εἶχε ἀκούσει «Γῆ εἶ καί εἰς γῆν ἀπελεύσῃ», ἀπαντᾶ ὁ ἴδιος.13

Μέχρι τά οὐράνια πραγματικά ἀνέβηκε ἡ φύση μας, ὅπως εὐχαριστεῖ ὁ ἱερέας στήν εὐχή ἐδῶ. Κυρίως ὅμως εὐχαριστοῦμε ὅλοι τόν Θεό, διά τῆς εὐχῆς τοῦ ἱερέως, γιά τήν θεία Λειτουργία, πού καταδέχεται νά τοῦ προσφέρουμε ἐμεῖς οἱ ἁμαρτωλοί: «Εὐχαριστοῦμεν σοι καί ὑπέρ τῆς Λειτουργίας ταύτης, ἥν ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν δέξασθαι κατηξίωσας»! Παραθέτουμε ἐδῶ ἕνα ὡραῖο σχετικό σχόλιο: «Τόν εὐχαριστοῦμε γιά τήν Εὐχαριστία. Καί ὕστερα ἀπό τήν Εὐχαριστία μᾶς δίνει περισσότερη χάρη.  Γιατί “ἡ εὐχαριστία ἐκείνου πού παίρνει, κεντρίζει αὐτόν πού δίνει νά δώσει δωρήματα μεγαλύτερα ἀπό τά προηγούμενα” (Ἀββᾶς Ἰσαάκ). Καί ἡ εὐλογημένη ἁλυσίδα μακραίνει: Χάρις – Εὐχαριστία – Χάρις– ... Νοιώθουμε τήν πλημμύρα τῆς Χάριτος: “Γιατί οὔτε ὁ Θεός θά παύσει ποτέ νά εὐεργετεῖ καί νά πλουτίζει τόν ἄνθρωπο, οὔτε ὁ ἄνθρωπος θά παύσει νά εὐεργετεῖται καί νά πλουτίζεται ἀπό τόν Θεό. Γιατί ὁ ἄνθρωπος πού εἶναι εὐγνώμων (εὐχάριστος) πρός τόν Δημιουργό του εἶναι δοχεῖο τῆς ἀγαθότητος καί ὄργανο τῆς δοξολογίας του” (Ἅγιος Εἰρηναῖος)». (Ἱερομονάχου Γρηγορίου, Ἡ θεία Λειτουργία, Σχόλια, σ. 267).

Σημειώσεις : 


1. Τό κέλευσμα αὐτό τοῦ διακόνου συνδέεται πράγματι μέ τήν Ἀναφορά. Ἀντιθέτως ὁ ἱερός Καβάσιλας (κεφ. 26) τό συνδέει μέ τό προαγγελθέν Σύμβολο καί ἑρμηνεύει:«Ἐπί τῆς ὁμολογίας ταύτης στῶμεν, μή διά πιθανολογίαν αἱρετικῶν σαλευόμενοι κλπ.». Ὅπως ὅμως λέγει ὀρθῶς ὁ Καλλίνικος «τό ὀκτάστιχον ὁλόκληρον εἶναι πυλών εἰσάγων ἡμᾶς εἰς τήν Ἀναφοράν καί βλέπει λοιπόν πρός τά ἐμπρός· οὐδ᾽ ὑφίστατο ἐν τῇ λειτουργίᾳ ἀρχῆθεν τό Σύμβολον, διά νά λεχθῇ ὅτι ἐξ αὐτοῦ καί ὀκτάστιχος διάλογος ἀνέκαθεν ἐξηρτήθη» (Ὁ Χριστιανικός ναός καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ, κεφ. ΜΕ΄ ὑποσ. 8).
2. MPG 48,734.
3. MPG 49,361.
4. Βλ.ΕΠΕ ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ 22, ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΣΙΛΑΣ, σελ.137. 139.
5. MPG 50,458-9.
6. Πρωτοπρεσβύτερος Καλλίνικος, εἰς Ὁ Χριστιανικός ναός καί τά...Ἐκδόσεις «Γρηγόρη», σελ. 341.
7. Βλ. Χρυσοστόμου, ὁμιλία κδ΄ εἰς Α΄ Κορ. MPG 61,204.205.
8. MPG 44,401A.
9. Ὁμιλ. κε΄ στό κατά Ματθ. ΕΠΕ 10,158.
10. MPG 61,527.
11. Εὐδοκίμωφ, Ὀρθοδοξία, σελ. 349.
12. Βλ. εἰς MPG 45,21BC.
13. Λόγος εἰς τήν Ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, MPG 50, 446.

πηγή : ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΖΩΗ
EBΔOMAΔIAIO ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ
Συντάκτης: † Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος & Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας



+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...