/*--

Κυριακή, 3 Αυγούστου 2014

Τὰ ἀποτελέσματα τῆς θείας Εὐχαριστίας διὰ τὴν ζωὴν τοῦ πιστοῦ κατὰ τὸν Ἅγιον Κύριλλον Ἀλεξανδρείας*

Ἡ κατ᾽ ἐξοχὴν ἔννοια τῆς Εὐχαριστίας εἶναι ἡ μετοχή, ἡ μέθεξη τοῦ πιστοῦ στὸ Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, καὶ κατὰ συνεκδοχὴν ἡ μετοχὴ στὴν ζωή τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἐκλαμβάνεται ὡς εὐλογία μυστικὴ ποὺ λαμβάνει ὁ πιστὸς κατὰ τὴν μετάληψη. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς σωματικῆς καὶ πραγματικῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ ὑπὸ τὰ δύο εὐχαριστιακὰ εἴδη ἀποτελοῦν ὑλικὴ καὶ πνευματικὴ τροφὴ γιὰ τὸν πιστό. Ἡ ἔννοια τῆς Εὐχαριστίας ὡς τροφὴ ἕλκει τὴν καταγωγή της ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννου (6:53), ὅπου ὁ Χριστὸς καλεῖ τοὺς πιστοὺς νὰ φᾶνε τὸ Σῶμα καὶ νὰ πιοῦν τὸ Αἷμα Του, ὥστε νὰ ἔχουν ζωὴν αἰώνιον. 

Ἡ ἴδια ἀντίληψη ὑπάρχει σὲ πολλοὺς ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφεῖς πρὶν καὶ μετὰ τὸν Κύριλλο. Θὰ λέγαμε μάλιστα ὅτι ἀποτελεῖ κοινὴ πεποίθηση τῆς Ἐκκλησίας. Ἀρκετὰ συχνὰ θὰ βροῦμε ἀναφορὲς σὲ πατερικὰ κείμενα νὰ περιγράφουν τὴν Εὐχαριστία ὡς τροφή, ὡς βρῶσις καὶ πόσις πραγματική, οὐσιαστική, ἀλλὰ καὶ πνευματική.Ἐπίσης, ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας περιγράφει τὴν Εὐχαριστία ὡς "σπέρμα ζωοποιὸν"2 καὶ "σπέρμα ἀθανασίας"3 (τὸ τελευταῖο μᾶς παραπέμπει στὸν Ἰγνάτιο Ἀντιοχείας ποὺ κάνει χρήση τοῦ ὅρου "φάρμακον ἀθανασίας'. Ὁ πιστὸς γευόμενος τὸ Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ἔρχεται σὲ ἄμεση κοινωνία καὶ μέθεξη μὲ τὸν ζῶντα Χριστό. Μέσῳ τῆς Εὐχαριστίας οἱ πιστοὶ καθίστανται "σύσσωμοι" μὲ τὸν Χριστό,4 ἀλλὰ καὶ κοινωνοὶ τῆς θείας φύσεως μέσῳ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος5.

Ὁ Ἅγιος Κύριλλος ἐπανέρχεται στὸ μοτίβο τῆς μετοχῆς/ μεθέξεως τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι "διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐν ἡμῖν θεοπρεπῶς συνανακιρνᾶσθαι δὴ ὥσπερ τοῖς ἡμετέροις σώμασι διά τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς καὶ τοῦ τιμίου αἵματος".6 Ἡ μέθεξη αὐτή, κατὰ τὸν Ἅγιον Κύριλλον, νοεῖται ὄχι μόνον πνευματική, ἀλλὰ πρωτίστως "μέθεξις φυσική".7 Ἡ συμμετοχὴ στὴν Εὐχαριστία, ἐκτὸς ἀπὸ μέθεξη, παρέχει στὸν πιστὸ μία πιὸ οὐσιαστικὴ καὶ ζωοποιὸ ἕνωση μὲ τὸν Χριστό, ποὺ ὁ Κύριλλος τὴν περιγράφει μὲ τὸν ὅρο "μετάληψις". Ὅταν ὁ πιστὸς προσεγγίζει τὴν θεία καὶ οὐράνια χάρη, ἀνεβαίνει πνευματικὰ καθὼς προσέρχεται "εἰς ἁγίαν μετάληψιν τοῦ Χριστοῦ".8Ὁ πιστὸς δὲν μεταλαμβάνει ἁπλῶς Σῶμα καὶ Αἷμα, ἀλλὰ διά τῆς μεταλήψεως τοῦ Σώματος καὶ Αἵματος ἀναμιγνύεται ("συνανακιρνάμενος", "ἀναμιγνυμένος") μὲ τὸν Ἴδιο τὸν Χριστό, καὶ ἡ ἴδια ἡ θεϊκὴ ἐν Χριστῷ ζωή ἐμφυτεύεται ("ἐμφυτεύειν") μέσα στὸν πιστό.9

Ἄλλους ὅρους ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, γιὰ νὰ ἐκφράσει αὐτὴν τὴν ἔννοια τῆς μεθέξεως καὶ τῆς ζωοποιοῦ ἑνώσεως τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστὸ στὴν Εὐχαριστία, εἶναι τὸ "ἐνοικεῖν" καὶ τὸ "κατοικεῖν". Μὲ τοὺς δύο τελευταίους ὅρους θέλει νὰ ἐκφράσει τὴν βαθιὰ καὶ οὐσιαστικὴ πνευματικὴ ἀλλοίωση ποὺ ὑφίσταται ὁ πιστός, ἀφοῦ, ὅταν μεταλαμβάνει, ὁ Χριστὸς ἔρχεται καὶ ἐνοικεῖ μέσα στὸν πιστὸ σωματικῶς διά τῆς κοινωνίας τῆς Ἰδίας Αὐτοῦ Σαρκός.10 Ὁ Χριστὸς ἔρχεται νὰ κατοικήσει μέσα στὸν πιστὸ ὡς Ζωή καὶ Ζωοποιὸς δύναμη.11

Ὁ Ἅγιος Κύριλλος ἐντοπίζει καὶ μίαν ἄλλην διάσταση τῆς Εὐχαριστίας ὡς ἐπίδραση πάνω στὸν πιστό. Ἐφ'ὅσον ἡ χριστιανικὴ ζωή ἀποτελεῖ διαρκῆ ἀγώνα ἐναντίον τοῦ πονηροῦ καὶ τοῦ θελήματος τῆς σαρκός, ὁ πιστός, συμμετέχοντας στὸ Εὐχαριστιακὸ Δεῖπνο τοῦ Κυρίου, καὶ τρεφόμενος ἀπὸ τὴν εὐχαριστιακὴ τράπεζα, ἀποκαθίσταται ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, μεταλαμβάνει "εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν", λαμβάνει συγχώρηση καὶ συμφιλίωση μὲ τὸν Θεό, θεραπεύονται τὰ πάθη τῆς ψυχῆς καὶ ἐνισχύεται πνευματικὰ στὸν ἀγώνα του κατὰ τῶν ἐπιθυμιῶν τῆς σάρκας. Μέσῳ τῆς "ἁγίας μεταλήψεως τοῦ Χριστοῦ", ὁ πιστὸς ἐνδυναμώνεται, ὥστε νὰ ὑπερνικήσει τὶς παγίδες τοῦ διαβόλου, νὰ καταστεῖ "κοινωνὸς θείας φύσεως", καὶ νὰ λάβει ζωή καὶ ἀφθαρσία.12 

Γράφει χαρακτηριστικὰ ὁ Ἅγιος Κύριλλος: " ἔδει μαθεῖν ἡμᾶς, ὅτι τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως τὴν ἐνέργειαν πεφόρηκεν ἡ ἁγία σάρξ, 'ἥν αὐτὸς ἐποιήσατο, θεοπρεπῆ τὴν δύναμιν ἐμφυτεύσας αὐτῇ. Οὐκοῦν ἁπτέσθω καὶ ἡμῶν, μᾶλλον δὲ ἡμεῖς αὐτοῦ διά τῆς μυστικῆς εὐλογίας , ἵνα καὶ ἡμᾶς ἐλευθερώση ψυχικῶν ἀρρωστημάτων, καὶ τῆς τῶν διαμονίων ἐφόδου καὶ πλεονεξίας".13 Σύμφωνα μὲ τὸν Ἅγιο Κύριλλο, ἡ Εὐχαριστία δὲν ἐπιφέρει μόνον τὴν ἕνωση τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Χριστό, ἀλλὰ ἑνώνει καὶ τοὺς πιστοὺς μεταξύ τους. Καὶ ἡ ἑνότητα αὐτὴ εἶναι πνευματικὴ καὶ ἐκκλησιαστική. 

Προέρχεται ἀπὸ τὴν συμμετοχὴ στὸ Μυστήριο τῆς Εὐχαριστίας καὶ τὴν μετάληψη ἐκ τοῦ Ἑνὸς Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Γράφει πολὺ χαρακτηριστικὰ ὁ Ἅγιος Κύριλλος: "ἑνὶ γὰρ σώματι, τῷ ἰδίῳ δηλαδή, τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας εὐλογῶν, διά τῆς μυστικῆς μεταλήψεως, ἑαυτῷ τε συσσώμους καὶ ἀλλήλοις ἀποτελεῖ. Τὶς γὰρ ἂν καὶ διέλοι καὶ τῆς εἰς ἀλλήλους φυσικῆς ἑνώσεως ἐξοικιεῖ τοὺς δι᾽ ἑνὸς τοῦ ἁγίου σώματος πρὸς ἑνότητα τὴν εἰς Χριστὸν ἀναδεσμουμένους; εἰ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν, 'ἓν οἱ πάντες ἀποτελούμεθα σῶμα. Μερίζεσθαι γὰρ οὐκ ἐνδέχεται τὸν Χριστόν. Διά τοῦτο καὶ σῶμα Χριστοῦ κεχρημάτικεν ἡ Ἐκκλησία, μέλη δὲ καὶ ἡμεῖς ἀνὰ μέρος, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου σύνεσιν (Ἐφεσίους 5:30). Ἑνὶ γὰρ οἱ πάντες ἑνούμενοι τῷ Χριστῷ διά τοῦ ἁγίου σώματος, ἅτε δὴ τὸν ἕνα λαβόντες καὶ ἀδιαίρετον ἐν ἰδίοις σώμασιν, αὐτῷ δὴ μᾶλλον ἤπερ οὖν ἑαυτοῖς τὰ ἴδια χρεωστοῦμεν μέλη. Ὅτι δὲ τεταγμένον τοῦ Σωτῆρος εἰς κεφαλήν, σῶμα τὸ λοιπὸν ἡ Ἐκκλησία καλεῖται, καθάπερ ἐκ μελῶν τῶν καθ' ἕκαστον συνηρμοσμένον".14

Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ὅσοι μετέχουν τοῦ εὐχαριστιακοῦ Σώματος τοῦ Κυρίου, γίνονται "σύσσωμοι" μὲ τὸν Χριστό, ἀλλὰ μετέχουν παράλληλα καὶ σὲ μία "ἕνωση φυσικὴ" μὲ τὸν Χριστὸ καὶ μεταξύ τους. Διαπιστώνουμε ἐδῶ μίαν ἄλλην διάσταση, ἐκκλησιαστική, τῆς εὐχαριστιακῆς θεολογίας τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου. Ἡ Εὐχαριστία οἰκοδομεῖ τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ἑνότητα τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Τὴν εὐχαριστιακὴ ἑνότητα δὲν οἰκοδομεῖ μόνον τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὸ ὁποῖο ἐπίσης λαμβάνουμε ὡς μέλη τοῦ εὐχαριστιακοῦ Σώματος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. "εἰ δὲ σύσσωμοι πάντες ἀλλήλοις ἐσμὲν ἐν Χριστῷ, καὶ οὐχὶ μόνον ἀλλήλοις, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ δῆλον ὅτι τῷ ἐν ἡμῖν γινομένῳ διά τῆς ἰδίας σαρκός. Πῶς οὐκ ἤδη σαφῶς 'ἓν ἐσμὲν οἱ πάντες καὶ ἐν ἀλλήλοις, καὶ ἐν Χριστῷ: Χριστὸς γὰρ ἐστιν ὁ τῆς ἑνότητος σύνδεσμος, Θεὸς τε ὑπάρχων ἐν ταυτῷ καὶ ἄνθρωπος. Περὶ δέ γε τῆς ἑνώσεως τῆς ἐν Πνεύματι, τὴν αὐτὴν ὥσπερ τῶν θεωρημάτων διαθέοντες τρίβον, ἐροῦμεν δὴ πάλιν, ὅτι πάντες 'ἓν καὶ τὸ αὐτὸ δεξάμενοι Πνεῦμα, φημὶ δὴ τὸ Ἅγιον, συνανακιρνάμεθα τρόπον τινὰ καὶ ἀλλήλοις καὶ Θεῷ"15.

Μέσῳ τῆς Εὐχαριστίας ὁ πιστὸς ἀπολαμβάνει αὐτὴν τὴν ἕνωση μετ' ἀλλήλων, ἡ ὁποία ἕνωση ἔχει ὡς πρότυπό της τὴν τριαδολογικὴ ἑνότητα τῶν Προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ἡ Εὐχαριστία ἔχει, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ σαφέστατο χριστολογικό, καὶ τριαδολογικὸ ὑπόβαθρο. Στὴν συνέχεια, θὰ ἐξετάσουμε ἕνα ἄλλον προβληματισμό, ἀρκετὰ συχνὸν ἀνάμεσα στοὺς πιστούς, γιὰ τὸ κατὰ πόσον καὶ ποιὸς εἶναι ἄξιος νὰ προσέρχεται στὴν Εὐχαριστία. Ἂς ἐξετάσουμε πῶς τοποθετεῖται στὸ ζήτημα αὐτὸ ὁ Ἅγιος Κύριλλος. Ὅσοι ἔχουν ἀναγεννηθεῖ ὡς τέκνα Θεοῦ (μέσῳ τοῦ βαπτίσματος) καὶ μετέχουν τῶν μυστηρίων τοῦ Χριστοῦ, γράφει ὁ Ἅγιος Κύριλλος, θὰ λάβουν εὐλογία πνευματική. 

Ὅσοι ὅμως εἶναι δίψυχοι, ὀλιγόπιστοι, τότε ἡ Εὐχαριστία γι᾽ αὐτοὺς καθίσταται ὀργὴ καὶ κρίση. Γιὰ ἐκείνους ὅμως ποὺ ἀληθινὰ ἀγαποῦν τὸν Θεό, τὰ ἅγια μυστήρια καθίστανται πηγὴ εὐλογίας. Οἱ μετέχοντες στὸ Μυστήριο τῆς Εὐχαριστίας ἀπελευθερώνονται ἀπὸ τὴν ἀδυναμία τους καὶ τὴν προδιάθεση γιὰ τὸ πονηρό. Κάθε θεοφιλὴς ψυχὴ ποὺ μετέχει στὴν Εὐχαριστία καὶ στὰ ἄλλα Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας ἀπολαμβάνει πνευματικὴ καρποφορία.16 Ὁ πιστὸς μέσῳ τῆς Εὐχαριστίας βοηθεῖται νὰ καταπολεμήσει τὸν πονηρό, νὰ παύσει νὰ ἁμαρτάνει, νὰ νεκρωθεῖ ὡς πρὸς τὶς σαρκικὲς ἐπιθυμίες καὶ νὰ ἐνδυναμωθεῖ πνευματικά.17 Προϋπόθεση ἀλλὰ καὶ ἀποτέλεσμα τῆς προσελεύσεως τοῦ πιστοῦ στὴν Εὐχαριστία εἶναι ἡ ἐγκράτεια στὰ σαρκικὰ18 ἀλλὰ καὶ ἡ ἐμφανὴς παρουσία τῶν καρπῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (Γαλ. 5:22) στὴν ζωή τοῦ πιστοῦ.

Γιὰ ὅσους πάλι αἰσθάνονται ἀνάξιοι νὰ κοινωνήσουν ἐξ αἰτίας προσωπικῶν ἁμαρτιῶν, ὁ Ἅγιος Κύριλλος τοὺς προτρέπει σὲ μία ἁγιότερη ζωή, καθ᾽ ὅσον ἡ Εὐχαριστία ἔχει τὴν δύναμη τὴν καθαγιαστικὴ καὶ νὰ ἀπονεκρώνει τὰ πάθη τῆς σάρκας καὶ τὶς ἁμαρτωλὲς ἐπιθυμίες. "ἀλλ᾽ εἴπερ ἐσμὲν τῆς αἰωνίου ζωῆς ἐρασταί, εἰ τὸν τῆς ἀθανασίας χορηγὸν ἐν ἑαυτοῖς ἔχειν εὐχόμεθα, μὴ κατὰ τινας τῶν ἀμελεστέρων τὸ εὐλογεῖσθαι παραιτώμεθα, μηδὲ παγῖδα καὶ βρόχον ἡμῖν ἐξαρτυέτω τὴν ἐπιζήμιον εὐλάβειαν ὁ βαθὺς εἰς πανουργίαν διάβολος. Ναὶ γὰρ γέγραπται, φησίν, 'ὁ ἐσθίων ἐκ τοῦ ἄρτου, καὶ πίνων ἐκ τοῦ ποτηρίου ἀναξίως κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει, καὶ πίνει' (Α' Κόρ. 11:29). Δοκιμάσας δὲ τὰ κατ' ἐμαυτόν, οὐκ ἄξιον ὄντα βλέπω. Πότε τοίνυν ἄξιος ἔση, καὶ παρ᾽ ἡμῶν ὁ τοῦτο λέγων ἀκούσεται. Πότε σαυτὸν παραστήσεις τῷ Χριστῷ; εἰ γὰρ μέλλεις ἀεὶ καταπτοεῖσθαι τοῖς ὀλισθήμασιν, ὀλισθαίνων δὲ οὐκ ἂν πότε παύση…ἀμέτοχος εὑρεθήση παντελῶς τοῦ ἀϊδίως σώζοντος ἁγιασμοῦ. Οὐκοῦν λογιῇ μὲν εὐσεβέστερον σύννομον ἐπιτηδεύειν βίον, μεταλήψη δὲ οὕτω τῆς εὐλογίας, οὐ θανάτου μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν ἡμῖν νοσημάτων ἀποκρουστικὴν εἶναι πιστεύσας. Κατακοιμίζει γὰρ ἐν ἡμῖν γεγονὼς ὁ Χριστὸς τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα νόμον, καὶ ἀναζωπυρεῖ μὲν τὴν εἰς Θεὸν εὐλάβειαν, ἀπονεκροῖ τὰ πάθη, μὴ λογιζόμενος ἡμῖν τὰ ἐν οἶς ἐσμὲν παραπτώματα, θεραπεύων δὲ μᾶλλον ὡς νενοσηκότας. Καταδεσμοῖ γὰρ τὸν συντετριμμένον, ἐγείρει τὸ πεπτωκός, ὡς ποιμὴν ἀγαθός, καὶ τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τεθεικὼς ὑπὲρ τῶν προβάτων''.19 

Γιὰ νὰ καταστεῖ δυνατὴ αὐτὴ ἡ πνευματικὴ ἀλλοίωση στὴν ζωή τοῦ πιστοῦ, εἶναι ἀπαραίτητη ἡ συχνὴ προσέλευση στὴν Εὐχαριστία. Ὅποιος τὴν ἀμελεῖ, στερεῖται τὸν καθαγιασμὸ καὶ τὴν μυστικὴ εὐλογία ποὺ χαρίζει ὁ Χριστὸς στοὺς μεταλαμβάνοντας πιστούς.20 Ἀφοῦ ἀνέλυσε προηγουμένως τὰ πνευματικὰ ὀφέλη γιὰ τὸν πιστὸ ἀπὸ τὴν συμμετοχή του στὸ Μυστήριο τῆς Εὐχαριστίας, ὁ Ἅγιος Κύριλλος καταλήγει στὴν διαπιστωτικὴ φράση ὅτι ἡ Εὐχαριστία ἀποτελεῖ "ἐφόδιον ζωῆς".21 Ἡ Εὐχαριστία ἀποτελεῖ γιὰ τὸν πιστὸ τὴν πνευματικὴ ἐκείνην τροφὴ ποὺ τὸν ἐνδυναμώνει στὴν χριστιανική του πορεία ζωῆς. Σὲ μία ἄλλη περίπτωση χρησιμοποιεῖ τὴν φράση "ἐφόδιον ἀθανασίας".22 Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ μάννα ποὺ ἔθρεψε τοὺς Ἰσραηλίτες στὴν πορεία τους στὴν ἔρημο, ὁ ἄρτος τῆς Εὐχαριστίας εἶναι ἀληθῶς τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ὁ οὐράνιος Ἄρτος ποὺ δύναται νὰ ἐξασφαλίσει στοὺς πιστοὺς τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου, καὶ νὰ παράσχει ζωὴν αἰώνιον.23

Ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας ἐπιμένει σὲ αὐτὸ τὸ θεολογικὸ μοτίβο τῆς Εὐχαριστίας ὡς τροφῆς καὶ ἐφοδίου ζωῆς καὶ ἀθανασίας. Ἀρκετὰ συχνὰ ἀναφέρει ὅτι ἡ Εὐχαριστία χαρίζει στὸν πιστὸ ζωή καὶ ἀφθαρσία. Ἀναφέρει πολὺ χαρακτηριστικὰ ὅτι, ὅταν οἱ πιστοὶ προσέρχονται στὴν ἁγία τράπεζα τὴν ἡτοιμασμένη γιὰ μᾶς, σὲ αὐτὴν τὴν [εὐχαριστιακὴ] τράπεζα ὅπου εἶναι ἐν Χριστῷ καὶ χαρακτηρίζεται ὡς "τράπεζα μυστική", ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐσθίομεν τὸν οὐράνιον ἄρτον ποὺ εἶναι ζωοποιός, τότε, ὁ θάνατος, ὁ πρὸ αἰώνων φρικτὸς καὶ παντοδύναμος, καταργεῖται. Οἱ πιστοὶ μεταλαμβάνουν καὶ καθαγιάζονται, καθὼς λαμβάνουν ἐντὸς ἑαυτῶν τὸν Χριστὸ ποὺ ἐνοικεῖ στὸν πιστὸ μέσα ἀπὸ τὴν Εὐχαριστία καὶ παρέχει ζωή καὶ ζωοποίηση.24 Ἡ Εὐχαριστία εἶναι "σπέρμα ἀθανασίας" ποὺ γεννᾶ ζωή στὸν πιστὸ καὶ καταργεῖ τὴν φθορὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως.25

Ἡ Εὐχαριστία ἔχει τὴν δύναμη νὰ ἐξελαύνει τὸν θάνατο καὶ νὰ ἀπομακρύνει τὴν φθορά.26 Ὑπάρχει ἕνα ἐκτενὲς ἀπόσπασμα τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου εἰς τὸ Κατὰ Ἰωάννην Ὑπόμνημα, (στὸ ὁποῖο παραπέμπουμε), ὅπου πραγματεύεται ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ζήτημα, πῶς δηλαδὴ ἡ Εὐχαριστία μεταμορφώνει ("μεταποιεῖ") σὲ ἀθανασία ὅσους μεταλαμβάνουν τοῦ ζωοποιοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ.27 Πρόκειται ἀκριβῶς γιὰ τὴν ἐκπλήρωση τοῦ λόγου τοῦ Χριστοῦ στὸ Ἰω. 10:10- 11, ὅπου ὁ Χριστός, ὡς Καλὸς Ποιμήν, θυσιάζει τὴν ζωή Του, ὑπὲρ τῶν προβάτων, ὥστε τὸ ποίμνιο τῶν πιστῶν νὰ ἔχει ζωή ἄφθονη. Καὶ αὐτὸ καθίσταται δυνατὸν διά τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὸν πυρήνα τοῦ Μυστηρίου τῆς Εὐχαριστίας.

Τελικὰ συμπεράσματα

Στὰ πλαίσια τῆς παρούσης ἐργασίας γιὰ τὴν πατερικὴ θεολογία γιὰ τὴν Εὐχαριστία, δώσαμε ἰδιαιτέρα βαρύτητα κατὰ τὸ Β' Μέρος αὐτῆς, στὴν μελέτη τῆς εὐχαριστιακῆς θεολογίας τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, προσπαθώντας νὰ καταδείξουμε πῶς ὁ μεγάλος αὐτὸς Πατέρας καὶ θεολόγος τῆς Ἐκκλησίας ἀντιλαμβάνεται τὸ Μυστήριο τῆς Εὐχαριστίας. Ἐπικεντρωθήκαμε στὶς διαφορετικὲς πλευρὲς τῆς Εὐχαριστίας καὶ προσπαθήσαμε νὰ στηρίξουμε τὴν κυρίλλεια θεολογία ἐπὶ τοῦ προκειμένου στὰ θεμέλια τοῦ χριστολογικοῦ δόγματος τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Θείου Λόγου, τὴν θέωση τῆς ἀνθρωπίνης σάρκας μέσα ἀπὸ τὴν ὑποστατικὴ ἕνωση τῶν δύο φύσεων στὸ θεανδρικὸ Πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ.

Παραλλήλως, διερευνήσαμε καὶ κάποιες ἄλλες διαστάσεις τοῦ Μυστηρίου τῆς Εὐχαριστίας, ὅπως τὴν τριαδολογική, λειτουργική, μυστηριακὴ καὶ πνευματική, καὶ πῶς αὐτὲς ἐπηρεάζουν τὴν ζωή τοῦ πιστοῦ. Διαπιστώσαμε ὅτι στὸ κέντρο τῆς κυρίλλειας εὐχαριστιακῆς θεολογίας βρίσκεται ἡ ἀντίληψη ὅτι ἡ θεωμένη σάρκα τοῦ Σαρκωθέντος, μέσα ἀπὸ τὴν πραγματικὴ σωματική Της παρουσία στὴν Εὐχαριστία, παρέχει πνευματικὴ καὶ μυστικὴ εὐλογία στοὺς πιστούς, μέθεξη στὴν Ζωή τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν Πηγὴ τῆς Ζωῆς ποὺ εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Χριστὸς (μέσῳ τῆς μεταλήψεως τοῦ Τιμίου Σώματος καὶ Αἵματος), καὶ ἀποτελεῖ "ἐφόδιον ζωῆς", "σπέρμα ἀφθαρσίας", "ἐφόδιον ἀθανασίας", ποὺ καθαγιάζει τὸν μεταλαμβάνοντα πιστό, τὸν ἐνισχύει πνευματικὰ στὸν ἀγώνα κατὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ διαβόλου, τοῦ παρέχει "ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον".

Διερευνώντας τὴν θεολογία τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας γιὰ τὴν Εὐχαριστία, κατέστη φανερὸν ὅτι ὁ Ἅγιος Κύριλλος παραμένει παραδοσιακὸς θεολόγος, προσηλωμένος στὴν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ στὶς διδασκαλίες τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων καὶ τῶν προγενεστέρων αὐτοῦ Ἁγίων Πατέρων, ὅπως εἴχαμε τὴν δυνατότητα νὰ τὶς προσεγγίσουμε στὸ Α' Μέρος τῆς παρούσης ἐργασίας, καὶ μὲ τὶς ὁποῖες βρίσκεται σὲ συμφωνία (consensus Patrum). Ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, "ἑπόμενος τοῖς Ἁγίοις Πατράσι", ἀξιοποιεῖ τὴν κοινὴ θεολογικὴ ἀντίληψη τῆς ἑνωμένης Ἐκκλησίας τῶν πρώτων αἰώνων περὶ τῆς Εὐχαριστίας, καί, ἐμποτισμένος ἀπὸ τὸ κλῖμα τῆς Ἀλεξανδρινῆς Σχολῆς, ἐπηρεασμένος ἰδίως ἀπὸ τὸν Μεγάλο Ἀθανάσιο, οἰκοδομεῖ τὴν δική του θεολογικὴ καὶ ἑρμηνευτικὴ προσέγγιση ἐπὶ τοῦ χριστολογικοῦ δόγματος, τοῦ ὁποίου τὴν ὀρθοδοξία ἐπικύρωσε ἡ Γ' Οἰκουμενικὴ Σύνοδος καταδικάζοντας τὶς αἱρετικὲς κακοδοξίες τοῦ Νεστορίου καὶ ἀναδεικνύοντας τὸν Ἅγιον Κύριλλον Πατέρα τῆς Ἐκκλησίας καὶ Οἰκουμενικὸν Διδάσκαλον. Ἡ σημασία τῆς κυρίλλειας θεολογίας γιὰ τὴν χριστιανικὴ πίστη ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἕως σήμερον, τὰ θεολογικὰ καὶ ἑρμηνευτικὰ ἔργα τοῦ Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας ἐκτιμῶνται ἰδιατέρως καὶ μελετῶνται μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον ἀπὸ ὀρθοδόξους καὶ ἑτεροδόξους, ποὺ ἀναγνωρίζουν τὴν ἀξία καὶ τὴν προσφορά του στὸ Δόγμα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν ὑπεράσπιση τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ τῆς Ἀληθείας.

* Τὸ παρὸν κείμενο προέρχεται ἀπὸ τὴν διδακτορικὴ ἐργασία τοῦ Ἀρχιμ. Π. Κυρίλλου Κεφαλοπούλου, μὲ θέμα: «Ἡ Πατερικὴ Θεολογία γιὰ τὴν Θεία Εὐχαριστία».

ΜΕΡΟΣ Β´ –Ἡ εὐχαριστιακὴ θεολογία τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας.

Σημειώσεις:

1. Γιὰ περισσότερα ἐπὶ τοῦ θέματος παραπέμπουμε στὸ πρῶτο μέρος τῆς παρούσης ἐργασίας, ὅπου ἐξετάζουμε τὴν πατερικὴ θεολογία γιὰ τὴν Εὐχαριστία, ἀλλὰ καὶ στὸ Dictionnaire de Theologie Catholique (DTC), eds. A. Vacant, E. Mangenot, E. Amann, Paris 1913, pp.1137-1145. 
2.Εἰς Λουκᾶν 22:19 (PG 72, 912 Α). Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 581C). 
3. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 584 C). 
4. Εἰς Ἰωάννην 11, (PG 74, 560 B). 
5. Γλαφυρὰ εἰς τὴν Γένεσιν,1 (PG 69, 29 BC).
6.Εἰς Ματθαῖον 26:27, PG 72, 452 D. 
7. Εἰς Ἰωάννην 10, (PG 74, 341 CD).
8.Εἰς Ἰωάννην 3, (PG 73, 521 C).
9. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 584 B-C).
10.Εἰς Ἰωάννην 10, (PG 74, 341 B-C).
11. Εἰς Α' Κορινθίους 6:15, (PG 74, 809 C-D). 
12. Εἰς Ἰωάννην 3, (PG 73, 521 C). 
13. Εἰς Λουκᾶν 4:38, (PG 72, 552 B-C). 
14.Εἰς Ἰωάννην 11, ( PG 74, 560 B-C). 
15. Εἰς Ἰωάννην 11, (PG 74, 560 D- 561 Α). 
16.Περὶ τῆς ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας, PG 68, 416 D-4
17 Α. 17.ὅ.π., PG 68, 793 C. 
18.Εἰς Ἰωάννην 3, (PG 73, 521 C). 
19. Εἰς Ἰωάννην 4 (Ἰω. 6:56), PG 73, 584 D- 585 Α. 
20. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 577 Α-B). 
21.Περὶ τῆς ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας 7, (PG 68, 501 B). 
22. PG 77, 1016 D. 
23. Εἰς Ψαλμὸν 22:5 (PG 69, 841 C). 
24. Περὶ τῆς ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνήσεως καὶ λατρείας 3, (PG 68, 289 B-C) 
25. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 582 Α). 
26. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 565 D). 
27. Εἰς Ἰωάννην 4, (PG 73, 577 D- 580 Α).

πηγή : ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ 

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...