/*--

Σάββατο, 4 Οκτωβρίου 2014

Ἀντίδοτο στήν ἀλλοτρίωση


Ἡ λέξη ἀλλοτρίωση εἶναι ἕνας ὅρος, πού χρησιμοποιεῖται εὐρύτατα ἀπό τούς σύγχρονους φιλοσόφους, κοινωνιολόγους, πολιτικούς κ. ἄ. Παρά ταῦτα, ἄν καί ἡ ἔννοια τῆς ἀλλοτρίωσης ἐνυπάρχει καί στήν ἀρχαιοελληνική σκέψη, ὡς ὅρος χρησιμοποιεῖται ἀπό τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, γιά νά δηλώσει τό ξεμάκραιμα τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό τῆς ἀγάπης. Οἱ συνέπειες τῆς ἀλλοτριώσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό ὑπῆρξαν καί εἶναι τρομακτικές. Ἀπώλεσε τήν αὐτογνωσία καί αὐτοκυριαρχία του, δέν ξέρει ποιός εἶναι καί ποιός ὁ προορισμός του, ἔχασε τή θέση του στή Δημιουργία, ἀλλοτριώθηκε ἀπό τόν συνάνθρωπό του καί τό φυσικό περιβάλλον καί ὑποδουλώθηκε στή φθορά καί τόν θάνατο. Τήν πρωτογενῆ δηλαδή ἀλλοτρίωση, μέ τήν ἐγκατάλειψη τοῦ Θεοῦ, ἀκολούθησε ἡ δευτερογενής, πού εἶναι ἡ αὐτοαλλοτρίωση καί αὐτοειδωλοποίησή του, ἡ εἰδωλοποίηση τῆς ζωῆς, ἡ ἐξάρτηση καί ἡ ταύτισή του μέ ὅ,τι τόν περιβάλλει, καί ἡ λατρεία κτιστῶν πραγματικοτήτων.

Ἡ ἀλλοτρίωση ἀπό τόν Θεόν συνεπάγεται τόν πνευματικό θάνατο, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπισκέπτεται ἀνεξάρτητα ἀπό τήν ποιότητα καί τήν ποσότητα τῶν ἁμαρτημάτων, γιατί δέν ὑπάρχουν μικρά καί μεγάλα ἁμαρτήματα ἤ θανάσιμα καί μή θανάσιμα, ἀλλά θανάσιμο ἁμάρτημα λογίζεται ὅ,τι μᾶς χωρίζει ἀπό τόν Θεόν καί μᾶς παγιώνει μακράν Του. Αὐτό, πού μᾶς ὁδηγεῖ στήν κατάσταση τῆς ἀμετανοησίας καί χαρακτηρίζεται ὡς ὕβρις καί βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Γι’ αὐτό ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἐπισημαίνει: «Μή τοίνυν ὦμεν ῥάθυμοι τοῖς μικροῖς ἁμαρτήμασιν, ἀλλά μετά πολλῆς αὐτά ἀναστέλλωμεν σφοδρότητος» (Ὑπόμν. εἰς τούς Ψαλμ. 6,6. P.G. 55,80). Ὅλα τά ἀνεξομολόγητα καί ἀμετανόητα ἁμαρτήματα γίνονται θανάσιμα. «Πληγή δέ πρός θάνατόν ἐστι πᾶσα ἀμετανόητος καί ἀνεξαγόρευτος ἁμαρτία», διαβάζομε στίς Κατηχήσεις τοῦ Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου (3,347 κ.ἑ.)

Στά νεώτερα χρόνια χρησιμοποιήθηκε συχνά ἀπό τήν μαρξιστική θεωρία καί ἀργότερα ἀπό τόν Φρόιντ καί τόν Μαρκοῦζε ἡ ἀλλοτρίωση ὡς ὅρος μέσα στό πνεῦμα τῶν οἰκονομικῶν καί κοινωνικῶν ἀλλαγῶν, συσχετισμῶν καί προϋποθέσεων. Στή μαρξιστική σκέψη οἱ ἄνθρωποι ἀλλοτριώνονται ἀντικειμενικά ἀπό τήν ἐργασία τους, ἐξαιτίας τῶν παραγωγικῶν σχέσεων τῆς οἰκονομίας καί τῶν συστημάτων τῆς ταξικῆς κυριαρχίας, πράγμα πού ἔχει σάν ἄμεση συνέπεια τήν ἀποξένωση τῆς ὑπάρξεώς τους ἀπό τόν ἴδιο τους τόν ἑαυτό καί ἀπό τή φύση. Στόν σύγχρονο ἄθεο οὐμανισμό ἡ ἀλλοτρίωση φανερώνει τήν ἀλλοίωση τῆς αὐθεντικότητας τοῦ ἀνθρώπου, μέ συνέπειες τήν ἀποξένωσή του ἀπό τόν ἴδιο του τόν ἑαυτό καί τόν μετασχηματισμό του σέ ἕνα ἀνθρωποειδές κατασκεύασμα. Δηλαδή κάτι πού μοιάζει μέ ἄνθρωπο (ἔχει τή μορφή τοῦ ἀνθρώπου), χωρίς νά εἶναι. 

Ἀκραῖες συνέπειες αὐτῆς τῆς ἀλλοτρίωσης εἶναι ὁ ὑπεράνθρωπος καί ὁ ὑπάνθρωπος. Σ’ αὐτή τήν ἐσωτερική ἀλλοίωση ἀναφερότανε καί οἱ ἀρχαῖοι Λατίνοι μέ τό γνωστό τους ἀπόφθεγμα: «ὁ ἄνθρωπος γιά τόν ἄνθρωπο εἶναι λύκος», κάτι πού τό συναντᾶμε σήμερα σέ ποικιλία μορφῶν καί ἐντάσεων στήν κοινωνική μας ζωή. Ἀπό τήν ἄποψη τῆς χριστιανικῆς ἠθικῆς τό περιεχόμενο τῆς ἀλλοτρίωσης εἶναι καθαρά θεολογικῆς καί πνευματικῆς φύσεως καί ἑδράζεται πάνω στό σύμπτωμα τῆς διατάραξης τῶν σχέσεων τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό. Καί εἶναι τόσο παλιό αὐτό τό σύμπτωμα ὅσο καί ἡ ἡλικία τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος μέ τήν πτώση του ξεμάκρυνε ἀπό τόν Θεό, ἀχρειώθηκε, διέστρεψε ὅλες τίς δυνάμεις καί τά χαρίσματα τοῦ «κατ’ εἰκόνα» κι ἔτσι, ἀποπροσανατολισμένος καί σκουντουφλώντας μέσα σέ ὀδυνηρά ἐρέβη τῶν παραπτωμάτων του, πού τοῦ ὑπαγόρευσεν ἡ «Ὕβρις » καί τά ἀλλοπρόσαλλα θελήματα τοῦ ἐγωκεντρισμοῦ του, ἀπώλεσε καί τόν δρόμο πρός τό «καθ’ ὁμοίωσιν». 

Γι’ αὐτό ὁ Νέος Ἀδάμ, ὁ Χριστός, μέ τήν «ἐν σαρκί » γέννησή Του, ἐπανασύνδεσε τόν ἄνθρωπο μέ τόν Θεόν, καί τόν ἀποκατέστησε στό ἀρχαῖον «πρωτόκτιστο κάλλος» του, ἐπειδή ὁ Ἴδιος, ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς, μέ τήν ἀνθρώπινη φύση, πού ἔλαβε «διαφθορᾶς ἐδείχθη ἀλλότριος», ξαναδίνοντας τήν δυνατότητα στόν ἄνθρωπο νά ἐκπληρώσει τόν προορισμό γιά τόν ὁποῖο πλάστηκε: νά γίνει θεός κατά χάρη. Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Θεοῦ Λόγου, μέ κορύφωση τόν Σταυρό καί τήν Ἀνάσταση, εἶναι τό ἀντίδοτο στήν ἀλλοτρίωση τοῦ ἀνθρώπου, καί μέ τή θεία Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου ἔχομε τόν ἔνδοξο ἐπίλογο τῆς θείας Οἰκονομίας, διά τῆς ὁποίας «ὁ δι’ ἡμᾶς πτωχεύσας καί ἀναβάς ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη Κύριος Ἰησοῦς τήν πεσοῦσαν φύσιν ἡμῶν συμπαθῶς ἀνυψώσας, τῷ Πατρί συνεκάθισεν» (τροπάριο τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς).

Ἡ ἐπαναφορά τοῦ ἀνθρώπου στόν Θεό διά Ἰησοῦ Χριστοῦ καθίσταται ὅλο καί πιό πολύ ἐπιτακτική, γιατί ὁ ἀλλοτριωμένος τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος παραπαίει. Πληγώνεται καί πληγώνει. Κυκλοφορεῖ μέ πλαστή ταυτότητα. Δέν ἔχει πρόσωπο, ἀλλά προσωπεῖο. Δέν τρώει τό γλυκό ψωμί τοῦ ἱδρώτα του, ἀλλά προτιμάει νά διατηρεῖται μέ ὀρούς. Ὁ Χριστός ἀποτελεῖ τήν κατά φύσιν ἐπάνοδο τῆς παρά φύσιν καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου, γιατί ὁ Χριστός πληγώθηκε γιά μᾶς καί δοκίμασε τό πικρό ξύδι τῶν ἁμαρτημάτων μας -«τάς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καί ὑπέρ ἡμῶν ὀδυνᾶται», προορᾶται ὁ Ἡσαΐας-, ὄντας ἀναμάρτητος, καί ἀνέλαβε τή θεραπεία τῶν δικῶν μας πληγῶν μέ τό ἔλεος τῆς φιλανθρωπίας Του. Ὁ Μ. Βασίλειος στήν πραγματεία του ‘’Περί Ἁγίου Πνεύματος’’ (15,35, P.G. 32), γράφει σχετικά: «Ἡ τοῦ Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν περί τόν ἄνθρωπον οἰκονομία ἀνάκλησίς ἐστιν ἀπό τῆς ἐκπτώσεως καί ἐπάνοδος εἰς οἰκείωσιν Θεοῦ ἀπό τῆς διά τήν παρακοήν γενομένης ἀλλοτριώσεως».

Κοντά στόν Χριστό καί στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ὁ ἄνθρωπος βρίσκει τό «ἴδιον μέγεθος» καί τήν κατά φύση ζωή του, καί, ὅπως παρατηρεῖ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης, «οἰκεία καί κατά φύσιν» ζωή γιά τόν ἄνθρωπον εἶναι «ἡ ζωή ἡ πρός τήν θείαν φύσιν ὡμοιωμένη». Ὅλες οἱ ποικιλόμορφες ἀλλοτριώσεις τοῦ ἀνθρώπου εἶναι συνέπειες τῆς ἀλλοτριώσεώς του ἀπό τόν Θεό καί ἡ μόνη θεραπεία εἶναι ἡ ἐπιστροφή του στόν Θεό διά Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἔνταξή του στό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Γιατί ὁ Χριστός δέν ἐνηνθρώπησε γιά νά μᾶς φέρει κάποιο κώδικα διδασκαλίας, ἀλλά γιά νά μᾶς ἐντάξει στό σῶμα Του, τήν Ἐκκλησία, ὅπου πραγματοποιεῖται ἡ καθολική ἀπελευθέρωση καί ἀνάκραση τοῦ θελήματος τοῦ ἀνθρώπου μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ὅπου προσλαμβάνεται καί ἀνακαινίζεται ὁ ὅλος ἄνθρωπος καί ὁλόκληρος ὁ κόσμος

Πρωτ. Εὐαγγέλου Παχυγιαννάκη

 πηγή :  Η ΟΔΟΣ
ΤETΡAΜΗΝΙΑΙΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ
ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΟΔΟΥ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...