/*--

Τετάρτη, 17 Δεκεμβρίου 2014

Χριστούγεννα σε μοναστήρι

Ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1930 η "Μακεδονία" δημοσίευσε το χρονογράφημα του σημαντικού λόγιου συνεργάτη της Σταμάτη Σταματίου, ο οποίος υπέγραφε τα κείμενά του ως Σταμ. Σταμ.

Ο Σταμάτης Σταματίου ήταν και ο εικονογράφος των κειμένων του.

Με τον Δεσπότη τον Παρθένιο -πάντα ζωντανός μένει στη μνήμη μου- κινήσαμε εκείνη τη χρονιά να πάμε να κάνουμε Χριστούγεννα σε ένα Μοναστήρι. Παραμονή των Χριστουγέννων, ήσυχος καιρός, από τα χωριά όπου περνούσαμε, γαλάζιοι οι καπνοί των καπνοδόχων ανέβαιναν ψηλά και ο κόσμος αναδευότανε στους δρόμους τους στενούς κι' οι γυναίκες στις αυλές. Ευχάριστες ασχολίες και δουλειές που δίνουνε αυτές η μέρες!.. Ο Δεσπότης ευχότανε πρωτότυπα τους χωρικούς:

-Καλές γιορτές, Κόλια, και καλές... σαρμάδες!
Ήταν το φαγητό της αυριανής ημέρας εις την περιφέρειαν και για τούτο οι σωροί των λαχάνων στα μαγαζιά. Μεγάλα, κρουστά, τριζάτα σαν μπόγοι από μεταξωτά, με ένα φρέσκο χρώμα και χλωρό, που σου δίνει, σαν τα βλέπεις, της δροσιάς το αίσθημα. Μέσα στα τζάκια, φαινότανε λαμποκοπούσα και μεγάλη η φωτιά!.. Και μπρος της, γονατιστές, σαν να την προσκυνούσαν, τοιμάζαν οι νοικοκυρές τα εορτάσιμα...

Τα βώδια, η γελάδες περνούσανε σιγά σιγά και μπαίνανε στους σταύλους, από τους οποίους έβγαινε μια ζεστή ανάσα και μια οσμή βρεγμένου χορταριού... Οι κάτοικοι των εξοχών ετοιμάζοντο για την γιορτή των...

Όταν εφθάσαμεν εις την Μονήν είχε πλέον σκοτεινιάσει. Σκοτάδι, αλλά καθαρός ο ουρανός σαν καντύλι, γεμάτος άστρα. Γραφικοί καλόγηροι κατέβηκαν με λυχνάρια. Προσκυνήσαν τον Δεσπότη και χαιρέτησαν εμέ... Ένας γέρων προηγούμενος με μακρυά κατάλευκα τα γένεια, που φαινόταν σαν ψεύτικα, έκαμε την μετάνοιά του.

-Ακόμα ζης, Γερβάσιε; του είπεν ευλογώντας ο Παρθένιος.

-Με τις ευχές σας... Ευλογείτε.

-Η ευχές μου είναι να... πεθάνης, να αναπαυθής!

-Ας γίνη του Θεού το θέλημα!..

Περάσαμε από κάτι σκοτεινές κάμαρες, που κατοικούσε το μυστήριο και η σιωπή, επήγαμε εις τον ξενώνα κι' από κει στην τράπεζα. Μακρυά και γεμάτη από γενειοφόρους μοναχούς, σοβαρές και σεβαστές μορφές, που μου δώσαν την εντύπωσι εις την αρχή, ότι κατέβηκαν οι άγιοι, του τέμπλου του ναού, να φάνε.

-Μένουν τόσοι μοναχοί εδώ;

Ρωτήσαμε τον ηγούμενο, του οποίου τα κόκκινα και παχουλά τα μάγουλα, ήρχοντο σε αντίθεσι με τα ψαρά του γένεια.

-Τις άγιες αυτές ημέρες, όλοι οι διασκορπισμένοι σε δουλειές και σε μετόχια αδελφοί, έρχονται και περνούν τις γιορτές μαζί μας. Μας προσεφέρθη μια σούπα, η οποία έπλεε στο λάδι.

-Φάγονται πένητες και εμπλησθήσονται...

-Πού να βρουν οι πένητες τέτοιο λαδερό φαΐ...

-Η σούπα είναι δίχως λάδι!.. Σαρακοστή!

-Τότε αυτό τι είναι;

-Καρύδια, μύγδαλα, φουντούκια, ψιλάψιλά κοπανισμένα και βρασμένα, ως ότου γίνανε χυλός. Μια χούφτα ρύζι μέσα, έτσι για την ιδέα. Των καρυδιών το λάδι και των άλλων των καρπών είναι αυτό που επιπλέει...

Εθαύμασα τη σούπα και την... επινόησι!

Έτσι τα μεσάνυχτα, σαν χτύπησε το ξύλινο το σήμαντρο, δονήθηκε η εκκλησία και τρέμανε οι πολυέλαιοι από ψαλμωδία δυνατή. Άφθονο το λιβάνι, λίγα τα κηριά, σκιόφως, μυστικοπάθεια και φαντασία. Μαύρες σκιές, οι καλόγηροι στα στασίδια τους, σαν να ξυπνήσαν οι από αιώνων κοιμημένοι να παραστούνε στη λειτουργία της Γεννήσεως.

Ολίγοι υπηρέται της Μονής, τσοπάνοι που βλέπουν κάθε τέτοιες ημέρες εκκλησιά και ίσκιοι, ίσκιοι, ίσκιοι...

Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου/ 
ο δρακί την κτίσιν έχων...

Και ηκούετο φωνή εκ δεξιών:

Χριστός γεννάται δοξάσατε,/ 
Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε,/ 
Χριστός επί γης, υψώθητε...

Για να απαντήση σε λίγο εξ αριστερών:

Μεγάλυνον ψυχή μου, τον εκ της Παρθένου, Θεόν σαρκί τεχθέντα!...

Και ακολουθούσε ο Παρθένιος με τη δυνατή φωνή του:

Μεγάλυνον ψυχή μου,/ τον εν τω σπηλαίω/
 τεχθέντα βασιλέα...

Εμεγαλύνθησαν και οι μεγαλύνοντες.

Και χαρούμενοι, ανακουφισμένοι και αγαλλιώντες, εκάθησαν εις την αυγινήν τράπεζαν των Χριστουγέννων... Δίπλα μου εκάθητο νεαρός μοναχός, γεμάτος και κατακόκκινος, έτοιμος να διαρραγή και εις πυρ και κόκκινην ζωήν. Τεμαχίζων το ψητό μ' ερωτά.

-Θέλετε στήθος πολύ και λιγάκι καρδίαν για μεζέ;

Θα προτιμούσα, του απήντησα, περισσότερην καρδίαν και στήθος ολιγώτερο...

Ο μοναχός όμως προχωρούσε.

-Και ολίγον μηρόν;

-Όχι.

-Δεν σας αρέσει ο μηρός; Και όμως λέγουν ότι είνε το ορεκτικόν κάθε πανδαισίας.

-Άφισέ τους να λέγουν

-Σεις ως άνθρωπος του κόσμου τι θα προτιμούσατε;

-Εδώ στο μοναστήρι; Ευσέβειαν περισσοτέραν!..

Όταν πήγα να κοιμηθώ άρχισε να φέγγη. Από το παράθυρο της κάμαρης ένας κρημνός έχαινε κάτω και κάτι δέντρα ριζωμένα εκεί σε μια προέκτασι, σαν μπαλκονάκι, εθώπευαν τις κορυφές των κάτω από το παράθυρο. Αφού εθαύμασα λίγο τη φύσι, θέλησα να αποτραβηχθώ, όταν ακούω ένα ψιθύρισμα συρτό και λυπηρό που όσο επήγαινε και υψούτο και ήταν σαν τραγούδι κι ήταν σαν παράπονο... Προσέχω, η φωνή έρχεται από κάτω από τα δένδρα, από τον εξώστη τον μικρό. ακούω, ο ήχος έπαιρνε ρυθμό και ανέβαινε σαν κάλλανδα των Χριστουγέννων. Ενέτεινα την ακοή μου, ήταν πραγματικώς τα κάλλανδα. 

Οι ουρανοί αγάλλονται/ 
Χαίρετ' η κτίσις όλη...

Σκύβω ακόμη περισσότερο και διακρίνω δυο καλογέρους, να κάθωνται σαν απογοητευμένοι στα δένδρα από κάτω και να λένε το αγήραστο λαϊκό τραγούδι της Γεννήσεως. Δεξιά και αριστερά των ερημιά, ακινησία, χάος, κυανότης, λυκαυγές...

-Για ποιον το λένε;

Για μένα, όχι βέβαια!.. Για τον Δεσπότη;

Ήταν στην άλλη άκρη των κελιών. Έπειτα, σήμερα το λεν; Η φωνή όμως εξακολουθούσε σε τόνο μελαγχολικό.

Δια Χριστόν ως ήκουσεν/ 
ο βασιλεύς Ηρώδης/
 αμέσως εθυμώθηκε/ 
κι' έγινε θηριώδης...

-Βρε παιδιά, τους φωνάζω, για ποιον τα λέτε τα Χριστούγεννα;

Σήκωσαν έκπληκτοι τα κεφάλια τους, με κύτταξαν και μου απάντησαν, κουνώντας τα κεφάλια τους.

-Για ποιον άλλον να τα πούμε; Για τον εαυτό μας!..

Τραβήχθηκα για να μη διακόψω τη δεύτερη τούτη των Χριστουγέννων λειτουργία, λειτουργία αναμνήσεων, νοσταλγιών και πόνων και τότε εννόησα καλλίτερα τας ερωτήσεις του μοναχού εις το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι ζητούντος να μεταλάβη κάτι και από την κοσμικήν χαράν της μεγάλης αυτής ημέρας των χριστιανών, η οποία δεν θα είνε μόνον των ναών, αλλά και των ανθρώπων όλων..

πηγή :  Εφημερίδα Μακεδονία της Θεσσαλονίκης

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...