/*--

Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2015

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο φτωχή, ἐλλιπής. Δὲν εἴμαστε μόνο αὐτὸ ποὺ τρῶμε, ἀλλὰ καὶ κάτι παραπάνω. Εἴμαστε καὶ ἕνα μέρος ἀπὸ «θεία πνοή». Τὸ φαΐ μας – γιὰ νὰ πάει ἡ μπουκιὰ στὴ θέση της – μετουσιώνεται καὶ σὲ κάτι παραπάνω. Εἶναι ἰδιαίτερα σοβαρὸ τὸ θέμα τῆς τροφῆς καὶ πρέπει νὰ σκεπτόμαστε τὶ τρώει, ἀλλὰ καὶ πῶς τὸ τρῶμε καὶ μὲ ποιοὺς τὸ τρώμε. Ἡ νηστεία ἔρχεται νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ προβληματιστοῦμε γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ δύο μεγαλύτερα θέματα ὅλων τῶν ἔμβιων ὄντων, τὴ διατροφή. Τὸ δεύτερο μεγαλύτερο θέμα ὅλων τῶν ἐμβίων ὄντων εἶναι ἡ ἀναπαραγωγή, ποὺ καὶ σὲ αὐτὸ ἀναφέρεται ἡ νηστεία, ἀφοῦ ὡς γνωστοὶ γάμοι δὲν γίνονται μέσα στὴν Σαρακοστή.

Ἡ ἐκκλησία μας δίνει ἰδιαίτερη προσοχὴ στὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Ἤδη ἀπὸ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, θυμόμαστε τὴν εἰκόνα τοῦ προφήτη Ἠλία νὰ τὸν ταΐζει ὁ κόρακας. Ὁ Θεὸς δὲν ἀφήνει τὸ παιδιά Του! Ἡ ἐκκλησία μας, συνεχίζει τὴν ἰδιαίτερη προσοχὴ ποὺ ἔδωσαν στὴ διατροφὴ οἱ ἅγιοι καὶ ἡ παράδοση αἰώνων ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ὁ Κύριός μας, ὄχι μόνο μὲ τὴ νηστεία ποὺ ἔκανε ὁ ἴδιος, ὄχι μόνο μὲ τὸ «Μυστικὸ Δεῖπνο», ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ λόγο του, μέσα ἀπὸ παραβολὲς ἀναφέρθηκε πολὺ παραστατικὰ σὲ θέματα ὅπως τὸ «μεγάλο Δεῖπνο» στὸ ὁποῖο ὁ μεγάλος ἄρχοντας (ὁ ἴδιος ὁ Θεός), προσκαλεῖ τὴν ἀνθρωπότητα, σὲ μιὰ πρόσκληση ὅπου «πολλοί εἰσι οἱ κλητοὶ ὀλίγοι δὲ οἱ ἐκλεκτοί». 

Ἀκόμη, εἶναι πολὺ χαρακτηριστικὴ ἡ μορφὴ τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Προδρόμου. Ἀναχώρησε στὴν ἔρημο καὶ ὅπως ἔλεγε ἡ προφητεία «οἶνον καὶ σίκερα» (ρακὶ) δὲν θὰ ἔπινε. Καὶ δὲν ἤπιε, τρεφόταν μὲ ἀκρίδες (μᾶλλον τὶς ἄκρες ἀπὸ τὰ χόρτα) καὶ μέλι ἀπὸ ἀγριομέλισσες. Ἡ νηστεία βέβαια δὲν γίνεται χωρὶς κόπο. Προκαλεῖ ψυχικὴ ἔνταση ἡ ὁποία ὅμως φέρει ἰδιαίτερη καρποφορία. Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς θυμόμαστε ὅτι εἶχε φοβεροὺς πειρασμοὺς κατὰ τὴ διάρκεια τῆς δικῆς του νηστείας. Ἀνάμεσα στὰ ἄλλα, ὁ πειρασμὸς τοῦ ἔλεγε νὰ κάνει ψωμὶ -δηλαδὴ κάτι χρήσιμο- τὶς ἀσήμαντες πέτρες, καὶ νὰ χορτάσει τὴν πείνα του. Αὐτὸς ὅμως δὲν τὸ ἔκανε. Μὰ γιατί, ἀφοῦ ἀργότερα αὐτὸς ὁ ἴδιος χόρτασε χιλιάδες ἀνθρώπους; Διότι «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος ἄνθρωπος». Τὸ μήνυμα εἶναι σαφές. Τὸ φαγητὸ εἶναι ἀπὸ τὰ σημαντικότερα, ὅπως καὶ τὸ κρασὶ - τὸ ὁποῖο ἀρνήθηκε ὁ ἅγιος Γιάννης. Ὅμως σίγουρα ΔΕΝ εἶναι σημαντικότερο. Ἀς προβληματιστοῦν ὅσοι θεωροῦν ὅτι εἴμαστε μόνο ὅ,τι τρῶμε. Χάνουν τὸ σημαντικότερο. Ποιὸ δηλαδή; Τὴ διδασκαλία, τὸν λόγο τοῦ Κυρίου, ἢ καλύτερα τὸν ἴδιο τὸν Κύριο (Σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον). Αὐτὸ τὸ Δεῖπνο εἶναι καὶ τὸ κορυφαῖο γεγονὸς τῆς ζωῆς.

Δὲν θὰ ἦταν περιττὸ νὰ ἀναφέρουμε καὶ τὴν ἰδιαίτερη σημασία ποὺ δίνει στὴ διατροφὴ ὁ σύγχρονος πολιτισμός, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ πολιτισμοὶ μέσα στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία. Εἰδικὰ σήμερα ὅμως, ἔχουμε ἐκπαιδεύσει εἰδικοὺς διατροφολόγους, ἐνδοκρινολόγους, οἰνολόγους, γεωπόνους, χημικοὺς τροφίμων καὶ τὶς λοιπὲς εἰδικότητες, ὥστε νὰ εἴμαστε πιὸ ἀποτελεσματικοὶ στὴν παραγωγή, ἐπεξεργασία, ἔλεγχο καὶ διάθεση τῶν τροφίμων. Καὶ ὅλος αὐτὸς ὁ κόπος δὲν πάει χαμένος ἀφοῦ τὸ φαΐ εἶναι σημεῖο ἀναφορᾶς τῆς ζωῆς μας. Ἡ διαδικασία παρασκευῆς του εἶναι ἕνα ἰδιαίτερο θέμα τέχνης, τεχνικῆς, αἰσθητικῆς καὶ ἀπόλαυσης. Ἀλλὰ καὶ ἡ κατανάλωση ἀποτελεῖ, ὄχι ἁπλὴ ἱκανοποίηση βιοτικῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ εἶναι κοινωνικὸ γεγονὸς –εἰδικὰ γιὰ μᾶς τοὺς Ἕλληνες ποὺ ἑορτάζουμε, διασκεδάζουμε καὶ μορφωνόμαστε τρώγοντας. Ἡ ἑορτὴ συνδέεται μὲ τὴ διατροφὴ (κατάλυσις εἰς πάντα<), ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν καλλιέργεια τοῦ νοῦ -ὅλοι θυμόμαστε τὰ περίφημα φιλοσοφικὰ δεῖπνα τῶν προγόνων μας, ποὺ συχνὰ καὶ ἐμεῖς τὰ ἐπαναλαμβάνουμε. Μὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψη τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων, τὸ στρωμένο τραπέζι ποὺ γύρω του μᾶς μαζεύει,μπορεῖ νὰ λύσει πολλὰ προβλήματα (φάε νὰ ξεκακιώσεις, ἔλεγε ἡ ἐκ Κρήτης πεθερά μου ὅταν εἶχα τὰ νεῦρά μου γυρνώντας νηστικὸς καὶ ταλαιπωρημένος ἀπὸ τὴ δουλειά). Ἡ νηστεία μπορεῖ νὰ φέρει ἐκνευρισμό. Γι’ αὐτὸ καὶ εἶναι μιὰ ἄριστη μέθοδος αὐτογνωσίας

Ἡ διατροφὴ φέρνει βέβαι καὶ προβλήματα, ἰδίως ὅταν ὑπάρχει ἄνιση κατανομή. Ἀς θυμηθοῦμε ὅτι ἀπὸ τὰ πρῶτα προβλήματα τῶν πρώτων Χριστιανῶν ἦταν γύρω ἀπὸ τὸ στρωμένο τραπέζι. Παράπονα γιατὶ αὐτοὶ ποὺ εἶχαν ἑλληνικὴ καταγωγὴ δὲν εἶχαν ἐξυπηρέτηση, καὶ ἔμεναν πεινασμένοι. Καὶ ἴσως τὰ προβλήματα αὐτὰ δὲν ἔχουν λυθεῖ ἀκόμη διότι πολλοὶ ἄνθρωποι μένουν ἔξω ἀπὸ τὴν τράπεζα νηστικοὶ καὶ παραπεταμένοι. Δὲν ἐννοοῦμε μόνο τὴν πνευματικὴ τράπεζα ἀλλὰ καὶ τὴν ὑλική, τὴν καθημερινή, ἀφοῦ πολλοὶ ἄνθρωποι καταφεύγουν στὰ δεῖπνα τοῦ Δήμου ἢ τῆς Ἐκκλησίας. Βλέπουμε λοιπὸν μιὰ διαχρονικὴ ἔλλειψη ποὺ ἔχουμε οἱ χριστιανοί, τὴν ἀδυναμία μας νὰ χορτάσουμε τὸν ὁποιοδήποτε συνάνθρωπο, ἔστω καὶ ἂν προσπαθοῦμε, καὶ προσπαθοῦμε γιὰ χιλιάδες χρόνια! 

Μερικὲς εἰκόνες ἀπὸ τὰ ὀρθόδοξα μοναστήρια μας, βοηθοῦν γιὰ νὰ ἀποκτήσουμε μιὰ ἀλλιώτικη καὶ πιὸ πλήρη ἄποψη γιὰ τὸ πολὺ ἁπλὸ καὶ πολὺ σύνθετο θέμα τῆς διατροφῆς. Πρῶτο ἀπὸ ὅλα εἶναι ὅτι τὸ φαγητὸ προετοιμάζεται μὲ ἀγάπη καὶ προσευχή. Προσευχὴ ποὺ μπορεῖ νὰ ξεκινᾷ ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸ χωράφι ποὺ καλλιεργεῖς ἢ ἀπὸ τὴν ἀγορὰ ποὺ ψωνίζεις τὶς πρῶτες ὕλες. Προσευχὴ ἀπὸ ὅσους μαγειρεύουν ἀλλὰ καὶ πρὸς ὅσους μαγειρεύουν καὶ μᾶς διακονοῦν («ὑπὲρ τῶν ἐν ταῖς διακονίαις ὄντων» - τὸ φαγητὸ εἶναι ἡ πιὸ ἀνελαστικὴ διακονία, δὲν παίρνει ἀναβολὴ οὔτε μιὰ ὥρα, πρέπει νὰ εἶναι ἕτοιμο ἀκριβῶς στὴν ὥρα του!). Ἡ προσευχὴ συνεχίζεται πρὶν ἀπὸ τὴν τράπεζα κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ φαγητοῦ («φάτνη ἄνευ λόγων εἶναι φάτνη ἀλόγων» - γι’ αὐτὸ καὶ σὲ πολλὰ μοναστήρια ἔχουν ἀνάγνωσμα κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ φαγητοῦ), καὶ φυσικὰ μετὰ τὸ φαγητὸ (εὐχαριστία μετὰ τὴν τράπεζα).

Πόσο μακριὰ εἶναι αὐτὴ ἡ πλήρης προσέγγιση στὸ φαγητό, ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἁπλοϊκὴ ὑλιστικὴ καὶ ἐπιπόλαια προσέγγιση ποὺ βλέπει στὸ φαγητὸ μόνο ὑδατάνθρακες, πρωτεΐνες καὶ ἄλατα! Πόσο πιὸ πλήρης εἶναι ἡ ἐκκλησιαστικὴ προσέγγιση ποὺ βλέπει τὸ φαγητὸ σὰν ἕνα μέρος τῆς ζωῆς καὶ τῆς προσωπικότητάς μας! Ἀκόμη, πόσο φτωχὴ εἶναι ἡ ἀμυντικὴ προτροπὴ τοῦ καθωσπρεπισμοῦ (ποὺ λέει ὅτι «ὅταν τρῶμε δὲν μιλᾶμε καὶ τὰ πιάτα μας κοιτᾶμε»), ἀπὸ τὴν καίρια καὶ οὐσιαστικὴ πολιτικὴ τοῦ νὰ στολίζουμε τὸ τραπέζι μας μὲ ὡραίους λόγους! Στὸ μοναστήρι, ἡ σκηνὴ στὸ τέλος τοῦ φαγητοῦ, τοῦ μάγειρα καὶ τῶν βοηθῶν του νὰ ζητᾶνε σκυφτοὶ συγγνώμη ἀπὸ ὅσους ἔφαγαν κάτι καὶ δὲν τοὺς ἄρεσε, εἶναι χαρακτηριστική. Οἱ ἄνθρωποι σὲ εὐεργετοῦν καὶ σοῦ ζητοῦ συγγνώμη ἂν κάτι δὲν πῆγε καλὰ στὴν εὐεργεσία. Νὰ τὸ μέτρο τῆς ἀρετῆς!

Δὲν εἶναι περιττὸ νὰ ποῦμε ὅτι ἀκόμη καὶ ὁ μοναστηριακὸς ἢ καὶ ἐκκλησιαστικὸς γενικότερα, ἡμερήσιος κύκλος προσευχῆς συνδέεται μὲ τὴν τροφή. Ξυπνᾶμε καὶ πᾶμε νηστικοὶ στὴν ἐκκλησία γιὰ τὸν ὄρθρο καὶ τὴ λειτουργία. Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς λειτουργίας γευόμαστε τὸν οὐράνιο ἄρτο ἢ ἀντὶ αὐτοῦ τὸ ἀντίδωρο. Ἀκολουθεῖ ἡ ὅποια ἐργασία. Τὸ μεσημέρι προσευχὴ καὶ γεῦμα. Ἡ ἡμέρα ὁλοκληρώνεται μὲ τὸν Ἑσπερινό, τὸ δεῖπνο (τὸ βραδινὸ φαγητὸ) καὶ τὸ ἀπόδειπνο (προσευχὴ μετὰ τὸ δεῖπνο). Ἔτσι ὁλόκληρη ἡμέρα κυλᾷ μεταξὺ προσευχῆς, τροφῆς καὶ ἐργασίας, μὲ μιὰ διαδοχὴ ποὺ ὁδηγεῖ σὲ πληρότητα καὶ ἀλληλοσυμπλήρωση κόπου καὶ ἀνάπαυσης. Ἡ ἄρτια αὐτὴ ἀντιμετώπιση τοῦ χρόνου, διώχνει τὴν ἀγωνία καὶ τὸ ἄγχος γιὰ ὁποιαδήποτε οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ κρίση. «Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον».

Ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ παραπλανητικὰ συνθήματα τοῦ σημερινοῦ ἀστικοῦ πολιτισμοῦ εἶναι ὅτι μᾶς θέλει διαρκῶς χορτάτους καὶ εὐχαριστημένους. Ὅμως ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος, δὲν εἶναι οὔτε χορτάτος (ὅλο γιὰ κρίση καὶ δανεικὰ μιλάει), οὔτε καὶ εὐχαριστημένος. Ὁ ὑπερκορεσμὸς ποὺ ἐπιλέγει ὁ καθένας μας, εἶναι ἀντίθετο μὲ τὴν ἱκανοποίηση. Ἡ πλησμονὴ δὲν ὁδηγεῖ στὴν εὐτυχία ἀλλὰ στὴν ἄμβλυνση τῶν αἰσθήσεων. Τὸ καλύτερο ποτὸ τὸ ἤπιαμε διψασμένοι. Τὸ καλύτερο φαγητὸ τὸ φάγαμε πεινασμένοι. Γιὰ νὰ ἐκτιμήσεις τὸ φαγητὸ πρέπει νὰ πεινᾷς. Ἡ πείνα λεπταίνει τὶς αἰσθήσεις. Ἡ νηστεία εἶναι ἕνας μονόδρομος γιὰ νὰ καταλάβουμε τὴν τροφή μας, τὴ ζωή μας, τὸν ἴδιο μας τὸν ἑαυτό.

Πότε πεινάσαμε γιὰ τελευταία φορά; Πότε πεινάσαμε μὲ τὴ θέλησή μας γιὰ τελευταία φορά; Πόσο σημαντικὴ εἶναι ἡ πείνα καὶ ἡ δίψα! Γιὰ τὴ δικαιοσύνη εἶναι μακάριοι ὅσοι τὴν ἔχουν. Ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴ ἐπίγεια τροφή, ἡ ἑκούσια στέρηση, ἀποτελεῖ τὴν ἀρχὴ τοῦ μεγάλου δρόμου τῆς ἄσκησης. Εἶναι ὁ ἀσφαλὴς δρόμος γιὰ τὴν ὁλοκλήρωσή μας ποὺ τὸν ἀκολούθησαν οἱ ἅγιοι τῆς ἐκκλησίας ἀλλὰ τὸν ἀναζητᾷ ἡ ἴδια ἡ φύση μας. Ἡ ὑπερβολικὴ κατανάλωση εἶναι ὀλέθρια. Καταστρέφει τὸ σῶμα καὶ διαφθείρει τὴν ψυχή. Ἡ πρώτη ἐπαφὴ μὲ ἕνα γιατρὸ εἶναι: «κόψε τὸ τσιγάρο, ρίξε βάρος, ἄρχισε ἄσκηση (γυμναστική)». Ἀντίστοιχα ἡ ἐπαφὴ μὲ ἕνα πνευματικὸ μπορεῖ νὰ εἶναι: «προσευχή, νηστεία, ἄσκηση». Ὁ δρόμος τῆς ἄσκησης μᾶς εἶναι λίγο πολὺ γνωστός. Ἡ ἐφαρμογὴ παραμένει τὸ ζητούμενο. 

Ἡ ἐκκλησία προτείνει τὴν ἐφαρμογὴ τῆς ἄσκησης μὲ τὴν περίοδο τῶν ἑορτῶν ποὺ ξεκινοῦν μὲ τὶς Ἀπόκριες καὶ τὴ Σαρακοστή, συνεχίζονται μὲ τὴν Μεγάλη Ἑβδομάδα καὶ τὴν Ἀνάσταση καὶ ὁλοκληρώνονται μὲ τὴν περίοδο τοῦ Πεντηκοσταρίου καὶ τὴν Πεντηκοστή. Ἀποτελοῦν ἕνα μεγάλο χρονικὸ διάστημα –πάνω ἀπὸ ἑκατὸ ἡμέρες- ποὺ μὲ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμά του, τὶς νηστεῖες ἀλλὰ καὶ τὰ πανηγύρια του, δίνει τὴ σφραγῖδά του στὸ χρόνο ὁλόκληρο. Ἡ ἐκκλησία προσφέρει αὐτὴν τὴν περίοδο, ὄχι σὰν στέρηση τοῦ ἐφήμερου, ἀλλὰ σὰν ἐμπειρία καὶ περίσσεια τοῦ αἰώνιου. Σὲ ἀντίβαρο τῶν θερμίδων καὶ τῶν πιθανῶν ἀπολαύσεων ποὺ θὰ χάσουμε, σὲ ἀντίβαρο τῆς πείνας καὶ τῆς δίψας ποὺ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ νοιώσουμε, σὲ ἀντίβαρο τοῦ πελάγους τῆς νηστείας, ἡ εὐχὴ εἶναι νὰ πετύχουμε τὸ λιμάνι τῆς Ἀνάστασης, τὴν ἐπιτυχία τῆς προόδου σωματικῆς καὶ ψυχικῆς. Καλὴ Σαρακοστή! Καλὸ Πάσχα!

Κ.Καφετζόπουλος, Φεβρουάριος 2010

πηγή :  ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΥΨΕΛΗΣ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...