/*--

Κυριακή, 29 Μαρτίου 2015

῾Η Ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία ( περιγραφή της εικόνας )

Χρονολhγηση: 1796
Διαστbσεις: 0,78×0,56
Προdλευση: Ἱ. Ναός Τιμίου Σταυροῦ Σερρῶν

Στήν περιγραφική αὐτή εἰκόνα παριστάνονται συναρπαστικές σκηνές ἀπό τό βίο τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. ῾Η Ὁσία ἀποβάλλει τά ἐνδύματά της, ἡ Ὁσία ἀναχωρεῖ γιά τήν ἔρημο, ἡ ἐξομολόγησή της στόν Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, ἡ μετάληψη τῆς Ὁσίας, ἡ κοίμησή της, ὁ δέ λέων σκάβει τό μνῆμα τῆς Ὁσίας.

Σκορπισμένες καί χωρίς πλαίσιο ἀπεικονίζονται οἱ σκηνές τοῦ βίου της, ἀρχίζοντας ἀπό ἐπάνω ἀριστερά καί τελειώνοντας κάτω, σ’ ὅλο τό πλάτος τῆς εἰκόνας. Τά ἐπεισόδια διαδέχονται τό ἕνα τό ἄλλο μέσα σέ ἑνιαῖο ὀρεινό καί ἐρημικό τοπίο, στό ὁποῖο προσδίδουν γραφικότητα ὑψώματα, βουνοκορφές καί διάσπαρτα κυρίως κυπαρίσσια.

Κυρίαρχη, λόγῳ τῆς θέσεως καί τοῦ συμβολισμοῦ της, εἶναι στό κέντρο τῆς σύνθεσης ἡ σκηνή ὅπου ἡ Ὁσία, πλήρης εὐλαβείας, λαμβάνει τήν Θεία Κοινωνία ἀπό τόν Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ.

῾Η Ὁσία ἀπεικονίζεται ἡμίγυμνος γραῖα σκελετωμένη, μέ ἄσπρα μαλλιά, περιβεβλημένη ράκος. Τό γυμνό σῶμα τῆς Ὁσίας τίποτα τό γήινο καί σαρκικό δέν ὑποβάλλει, ἀλλά ὁδηγεῖ μόνο στήν ὑψηλή ἰδέα τῆς ὁσιότητάς της, ἀφοῦ ἡ αἴσθηση τοῦ γυμνοῦ, μέ τή φυσιοκρατική ἔννοια, ἐξουδετερώθηκε ἀπό τήν πνευματική δύναμη τῆς ᾿Ορθόδοξης ἁγιογραφίας.

Τούς σκούρους τόνους τοῦ καφέ χρώματος, στό κάτω μέρος τῆς εἰκόνας, διαδέχονται φωτεινότερες νησῖδες στά ἀνώτερα ἐπεισόδια τῆς σύνθεσης. Οἱ μορφές, φωτεινές, δημιουργοῦν ἔντονη ἀντίθεση μέ τό σκοῦρο βυσσινί ἔνδυμα πού τίς περι βάλλει, συμβολίζοντας τά δεσμά τοῦ γήινου κόσμου.

Τήν ἀγωνία τῆς ἔκφρασης τοῦ προσώπου τῆς Ὁσίας, ζωντανῆς, διαδέχεται ἡ γαλήνια καί ἤρεμη ἔκφραση πού ἀποπνέει κατά τήν κοίμησή της. Στό ἐπάνω μέρος τῆς εἰκόνας, σέ προτομή, εἰκονίζονται τρεῖς μορφές Ἁγίων, ἀκαθόριστες λόγῳ φθορᾶς.

Κάτω δεξιά σῴζεται μικρογράμματη ἄσπρη ἐπιγραφή· «Δέησις του δούλου του Θεού Ιωάννου προσκυνητού  υιού του Χατζή Ναζλή  1796».

Τά ἐπεισόδια τῆς εἰκόνας μοιράζονται μεταξύ τους μέ βάση ἕνα νοητό κεντρικό ἄξονα πού ἀρχίζει ἀπό τήν κορυφή τοῦ μυτεροῦ βουνοῦ μέ τή φιγούρα τοῦ στηθαίου Ἁγίου, διέρχεται ἀπό τόν Ἅγιο Ζωσιμᾶ πού βρίσκεται σέ κίνηση, ἀπό τό Ἅγιο Ποτήριο πού κοινωνεῖ ἡ Ὁσία καί καταλήγει στήν κοίμηση τῆς Ὁσίας καί στόν τάφο.

Αὐτό εἶναι ἕνα ἀξίωμα στήν εἰκονογραφία, πού ἔχει τή δυνατότητα νά προσδώσει ἔμφαση καί νά προβάλει κάποιο κεντρικό θέμα, πού ἐδῶ εἶναι ἡ Θεία Κοινωνία.

Υπάρχουν περιπτώσεις ὅπου ἡ ᾿Ορθόδοξη εἰκονογραφία παριστᾶ, ἐν μέρει ἤ ὁλόκληρα, σώματα γυμνά. Αὐτό συμβαίνει γιά παράδειγμα στή Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, ὅπου ὁ Χριστός εἰκονίζεται ἐντελῶς γυμνός ἤ μέ περίζωμα, στή Φραγγέλωση καί στή Σταύρωση, ὅπου συνήθως φορεῖ τό περίζωμα.

Γυμνά ἐπίσης σχεδιάζονται τά σώματα ὁρισμένων Ἁγίων ἤ Μαρτύρων σέ σκηνές τῶν βασανιστηρίων τους. Συνηθισμένη εἶναι ἡ παράσταση τῆς εἰκόνας τοῦ Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ πού μεταλαμβάνει τή Μαρία τήν Αἰγυπτία.

Στήν εἰκόνα μας, ὅμως, ἐπαναλαμβάνεται πέντε φορές ἡ ἡμίγυμνη μορφή τῆς Ὁσίας, διότι, ὅπως ἤδη ἀναφέραμε, ἡ σύνθεση ἀπεικονίζει τίς σπουδαιότερες σκηνές ἀπό τή ζωή καί τήν τελευτή τῆς Ὁσίας.

Στίς περιπτώσεις αὐτές τοῦ γυμνοῦ ἐμφανίζεται ἀκριβῶς ἡ δύναμη τῆς ᾿Ορθόδοξης εἰκονογραφίας. 

Οἱ ἁγιογράφοι, ὑποτάξαντες τήν ὕλη στό πνεῦμα, δημιούργησαν τέτοιας διαπλάσεως σώματα πού πράγματι δέν ὑποβάλλουν τίποτε τό γήινο καί τό σαρκικό, ἀλλά ἀνάγουν μόνο στήν ὑψηλή ἰδέα τήν ὁποία ἐπιχειροῦν νά ἐκφράσουν οἱ παραστάσεις αὐτές.

Μέ τή δύναμη αὐτή ἐμφανίζονται ἐξαΰλωμένες οἱ μορφές, τά σώματα «ἄσαρκα», ἐνδεδυμένα τήν «δόξαν» τῶν ἐπουρανίων.

Γιά νά ἐπιτευχθεῖ αὐτό, ἡ τεχνοτροπία τῆς ᾿Ορθόδοξης ἁγιογραφίας καταφεύγει σέ ἀντιρεαλιστικά σχεδιαστικά τολμήματα. Παρατηροῦμε τίς πλευρές τοῦ θώρακα νά σχηματοποιοῦνται σέ τόξα, τήν σχεδόν ἀπουσία γυναικείου στήθους κ.λπ. 

Πολλές φορές ἡ σχηματοποίηση αὐτή ἀκολουθεῖ τή γενική ἀρχή τῆς ἀποφυγῆς τῆς αὐστηρῆς ἀνατομικῆς ἀλήθειας, γιά νά ἐξυπηρετηθεῖ τό ἰδεῶδες τῆς ἀποπνευματώσεως, πού ἐπιτρέπει τήν ἔξαρση τοῦ πνευματικοῦ πυρήνα στήν ἔκφραση τοῦ ὁποίου ἀποβλέπει ἡ τέχνη. 

πηγή : ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...