/*--

Τετάρτη, 8 Απριλίου 2015

Ἡ θυσία τοῦ Χριστοῦ

Η θυσία τοῦ Χριστοῦ εἶχε ἀπολυτρωτικὸ χαρακτήρα. Στὴν Κ. Διαθήκη τονίζεται ἐπανειλημμένα ὅτι ἡ θυσία τοῦ Χριστοῦ εἶχε ἀποτέλεσμα τὴν «λύτρωση» καὶ τὴν «ἐξαγορὰ» τῶν ἀνθρώπων. Καί, εἰδικότερα, ὅτι ὁ Χριστὸς προσέφερε τὸ αἷμα του ὡς «ΛΥΤΡΟΝ». Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος εἶπε: «ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου... ἦλθε διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν» (Ματθ. κ΄ 28). Καὶ ὁ ἀπόστολος Πέτρος γράφει στὴν Α΄ Ἐπιστολή του: «Ἐλυτρώθητε οὐ φθαρτοῖς, ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ (= μὲ ἀσημένια ἢ χρυσὰ νομίσματα ποὺ δίνονται συνήθως ὡς λύτρα), ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι, ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ» (α΄ 18-19).

Οἱ βιβλικοὶ αὐτοὶ ὅροι ἀναφέρονται σαφῶς στὸν λυτρωτικὸ χαρακτήρα τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας. Ποιά ὅμως εἶναι ἡ ἀκριβὴς ἔννοια τῶν ὅρων αὐτῶν καὶ πῶς ἡ ὀρθόδοξη σωτηριολογία ἔχει ἑρμηνεύσει τὰ ἀντίστοιχα βιβλικὰ χωρία; Ποιός ἦταν ὁ παραλήπτης τοῦ λύτρου

Τὸ πρῶτο ἐρώτημα, ποὺ ἔχει τεθεῖ ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὠριγένη (β΄-γ΄ αἰώνα), εἶναι: «σὲ ποιόν δόθηκε τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὡς λύτρον», γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν ἀνθρώπων. Στὸ ἐρώτημα αὐτὸ δύο ἀπαντήσεις εἶναι δυνατές: ἢ ὅτι τὸ λύτρο τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ δόθηκε στὸν Θεὸ Πατέρα ἢ ὅτι δόθηκε στὸν διάβολο. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς λοιπόν, δημιουργεῖται ἕνα σοβαρὸ δίλημμα, τὸ ὁποῖο παρουσιάζει πολὺ παραστατικὰ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος: «Τίνι (= σὲ ποιόν δόθηκε) τὸ ὑπὲρ ἡμῶν αἷμα (τοῦ Χριστοῦ) καὶ περὶ τίνος (= γιὰ χάρη τίνος) ἐχύθη τὸ μέγα καὶ περιβόητον τοῦ Θεοῦ καὶ ἀρχιερέως καὶ θύματος (αἷμα); Κατεχόμεθα μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ πονηροῦ... εἰ δὲ τὸ λύτρον οὐκ ἄλλου τινὸς ἢ τοῦ κατέχοντος γίνεται (= δίνεται σ’ αὐτὸν ποὺ κρατεῖ αἰχμαλώτους), ζητῶ τίνι τοῦτο εἰσηνέχθη καὶ δι’ ἣν αἰτίαν».

Ὁ ἴδιος ἅγιος Γρηγόριος ἀποκλείει τόσο τὴν ἐκδοχὴ ὅτι τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ δόθηκε ὡς λύτρο στὸν διάβολο ὅσο καὶ τὴν ἐκδοχὴ ὅτι δόθηκε στὸν Θεὸ Πατέρα: «Εἰ μὲν τῷ πονηρῷ (διαβόλῳ), φεῦ τῆς ὕβρεως· εἰ μὴ παρὰ Θεοῦ μόνου (= ἡ ἄποψη αὐτὴ ἀποτελεῖ ὕβρη, διότι παρουσιάζεται ὁ Θεὸς νὰ δίνει μόνος του λύτρο στὸν διάβολο), ἀλλὰ καὶ τὸν Θεὸν αὐτὸν λύτρον ὁ ληστὴς λαμβάνει», (= καὶ διότι στὴν περίπτωση αὐτή, ὁ διάβολος φαίνεται νὰ παίρνει ὡς λύτρο τὸν ἴδιο τὸν Θεό, δηλαδὴ τὸν Χριστό). «Εἰ δὲ τῷ πατρί, πρῶτον μὲν πῶς; (διότι) οὐχ ὑπ’ ἐκείνου ἐκρατούμεθα, δεύτερον δέ, τίς ὁ λόγος, μονογενοῦς αἷμα τέρπειν πατέρα;»!

Ἡ ὀρθόδοξη λοιπὸν σωτηριολογία δέχεται ὅτι τὸ λύτρο τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ δὲν δόθηκε οὔτε στὸν Θεὸ Πατέρα οὔτε, ἀκόμη περισσότερο, στὸν διάβολο.

Τὸ λύτρο τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ δὲν δόθηκε στὸν Θεὸ Πατέρα, πρῶτον, διότι δὲν ἦταν ὁ Θεὸς ἐκεῖνος ποὺ κρατοῦσε αἰχμαλώτους τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ ὁ διάβολος, καὶ δεύτερον, διότι εἶναι ἀδύνατο καὶ νὰ σκεφθοῦμε ἀκόμη, ὅτι τὸ αἷμα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ θὰ ἔτερπε καὶ θὰ ἱκανοποιοῦσε τὸν Θεὸ Πατέρα, ὅπως ἀνεπανάληπτα τὸ διατύπωσε ὁ Θεολόγος Γρηγόριος.

Ἐξάλλου, τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ δὲν δόθηκε ὡς λύτρο οὔτε στὸν διάβολο, διότι πρῶτον, στὴν περίπτωση αὐτή, ὁ Χριστός (ὁ Θεός), ἀφενὸς θὰ παρουσιαζόταν ὅτι θεωροῦσε τὸν διάβολο νόμιμο ἐξουσιαστὴ τῶν ἀνθρώπων καὶ ἀφετέρου, καταβάλλοντας λύτρα σ’ αὐτόν, θὰ ἐπικύρωνε, μὲ τὸν τρόπον αὐτό, τὴν παράνομη ἐξουσία τοῦ διαβόλου.

Ὁ Χριστός, δὲν ἔδωσε στὸν διάβολο τὸ αἷμα του, ὡς λύτρο, διότι αὐτὸς δὲν ἦταν φυσικὸς καὶ νόμιμος ἐξουσιαστὴς τῶν ἀνθρώπων. Τὴν φυσικὴ καὶ νόμιμη ἐξουσία πάνω στοὺς ἀνθρώπους εἶχε ὁ Θεός. Ὁ διάβολος ἁπλῶς ἐπωφελήθηκε τὸ «κενὸ ἐξουσίας» ποὺ δημιουργήθηκε μὲ τὴν πτώση τῶν Πρωτοπλάστων καὶ τὴν ἀπομάκρυνσή τους ἀπὸ τὸν Θεό. Ὁ διάβολος, ἑπομένως, ἅρπαξε καὶ σφετερίσθηκε τὴν ἐξουσία πάνω στοὺς ἀνθρώπους καὶ τὴν κτίση, ὡς κλέφτης καὶ ὡς ληστὴς (πρβλ. τὸ σχετικὸ χαρακτηρισμὸ τοῦ διαβόλου, ὡς κλέφτη καὶ ληστὴ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Χριστό, Ἰωάν. ι΄ 1).

Δεύτερον, διότι ὁ διάβολος, ὡς κλέφτης καὶ σφετεριστὴς τῆς ἐξουσίας ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθεῖ μὲ δυναμικὸ καὶ ταπεινωτικὸ γι’ αὐτὸν τρόπο, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ἔγινε. Ὁ Χριστός, ὄχι μόνο δὲν ἔδωσε κανένα λύτρο στὸν διάβολο, ἀλλὰ καὶ τὸν μεταχειρίσθηκε ὅπως τοῦ ἔπρεπε: τὸν συνέλαβε καὶ τὸν αἰχμαλώτισε, ὅπως θὰ δοῦμε στὸ Γ΄ Μέρος. Οἱ ὅροι, ἑπομένως, καὶ οἱ ἔννοιες «λύτρον», «λύτρωση» καὶ «ἐξαγορὰ» ἔχουν συμβολικὴ σημασία καὶ χρησιμοποιοῦνται γιὰ νὰ φανερώσουν τὸ σωτηριολογικὸ γεγονός, ὅτι ὁ Χριστός, μὲ προσωπικὴ ἐνέργεια καὶ αὐτοθυσία, ἐξουδετέρωσε τὸν διάβολο καὶ τὴν παράνομη ἐξουσία του (κράτος) καὶ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸ ἀπελευθέρωσε καὶ λύτρωσε τὸ ἀνθρώπινο γένος ἀπὸ τὴν τυραννικὴ κυριαρχία του.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος προτείνει καὶ μιὰ μέση ἐκδοχή: ὅτι ὁ Χριστὸς πρόσφερε στὸν Θεὸ Πατέρα τὸν Ἑαυτό του καὶ ὁ Θεὸς δέχθηκε τὴν θυσία τοῦ Χριστοῦ, ὄχι γιατὶ εἶχε ἀνάγκη κάποιας ἐξιλέωσης, ἀλλὰ ἐπειδὴ αὐτὸ ἦταν ἀναγκαῖο γιὰ τὸν ἐξαγιασμὸ τῶν ἀνθρώπων. Ὁ λυτρωτικὸς χαρακτήρας τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ Ἀπὸ τὶς διάφορες θυσίες τῶν ἀρχαίων Ἑβραίων, ἐκείνη ποὺ εἶχε λυτρωτικὴ καὶ ἀπελευθερωτικὴ σημασία ἦταν ἡ θυσία τοῦ πασχαλίου ἀμνοῦ. Τὴν θυσία αὐτὴ εἶχε καθιερώσει ὁ ἴδιος ὁ Θεός, γιὰ νὰ θυμοῦνται οἱ νεώτερες γενεὲς τὴν θαυμαστὴ λύτρωση καὶ ἀπελευθέρωση τῶν πατέρων τους ἀπὸ τὴν δουλεία τῆς Αἰγύπτου (Δευτ. ιστ΄ 2-3).

Ὁ Χριστός, στὴν βιβλικὴ ὁρολογία, ὄχι μόνο ὀνομάζεται «ἀμνός» (Ἰωάν. α΄ 29, 36), ἀλλὰ καὶ στὴν θυσία του ἀποδίδεται ἡ λυτρωτικὴ καὶ ἀπελευθερωτικὴ σημασία τῆς θυσίας τοῦ παραδοσιακοῦ πασχαλίου ἀμνοῦ. Ὁ Χριστὸς χαρακτηρίζεται ὅτι εἶναι τὸ «καινὸν πάσχα» (Α΄ Κορ. ε΄ 7). Τὴν ταύτιση τῆς θυσίας τοῦ πασχαλίου ἀμνοῦ μὲ τὴν προσωπική του θυσία, ἔκαμε πρῶτος ὁ ἴδιος ὁ Κύριος, στὸν «Μυστικὸ Δεῖπνο», κατὰ τὸ ὁποῖο, ὄχι μόνο τέλεσε τὸ τελευταῖο ΠΑΣΧΑ τῆς ζωῆς του, ἀλλὰ καθιέρωσε καὶ τὸ μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας, στὸ ὁποῖο ὁ Ἴδιος πάλι ἔδωσε τὸ λυτρωτικὸ νόημα τῆς θυσίας τοῦ πασχαλίου ἀμνοῦ.

Στὰ κείμενα τῆς Κ. Διαθήκης, γίνεται ἐπανειλημμένα ἀναφορὰ στὸν πασχάλιο καὶ λυτρωτικὸ χαρακτήρα τῆς θείας Εὐχαριστίας καί, εἰδικότερα, τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος, συσχετίζοντας τὸ Σῶμα του μὲ τὸν πασχάλιο ἀμνὸ («Λάβετε φάγετε τοῦτό ἐστι τὸ σῶμα μου») καὶ τὸ Αἷμα του, μὲ τὸ Ποτήριο τῆς εὐχαριστίας τῆς πασχάλιας θυσίας («πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμα μου»), ἔδωσε σαφῶς τὸν πασχάλιο καὶ εὐχαριστιακὸ χαρακτήρα τῆς θυσίας του, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ τελεσθεῖ τὴν ἑπομένη.

Ἡ λυτρωτική, ἑπομένως, σημασία τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ ἔγκειται ἀκριβῶς στὸ γεγονός, ὅτι μὲ αὐτὴν ὁ Χριστὸς ἀπελευθέρωσε, ὄχι μόνο ἕνα ὁρισμένο λαό, ἀλλὰ ὁλόκληρο τὸ ἀνθρώπινο γένος, ἀπὸ τὴν καταδυναστεία τοῦ διαβόλου καὶ γενικότερα, ἀπὸ τὴν κατάσταση τῆς ἀλλοτρίωσης καὶ τῆς δουλείας τῆς μεταπτωτικῆς ἐποχῆς (Α΄ Πέτρ. α΄ 18-19).

Οἱ γενικότερες λυτρωτικὲς συνέπειες τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ: Ἡ θυσία τοῦ Χριστοῦ εἶχε καὶ ἄλλες λυτρωτικὲς καὶ ἀπελευθερωτικὲς συνέπειες γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ ἀνθρώπινο γένος, γενικότερα. Ὁ Χριστός, μὲ τὴν σταυρική του θυσία λύτρωσε τὴν ἀνθρωπότητα ἀπὸ τὸν πόνο, τὴν λύπη, τὴν πλάνη καὶ τὴν ἄγνοια τοῦ Θεοῦ. Τὴν ἀνθρώπινη φύση, ἀπὸ τὴν ροὴ καὶ τὴν ρευστότητα, τὴν ἀτίμωση καὶ τὴν ἀπογύμνωση, ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, τὴν φθορὰ καὶ τὸν θάνατο. 

Ἀπὸ τὸ βιβλίο Χριστός, Τὰ πάντα,ἐκδ. Τῆνος.

Τοῦ Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ἀχελώου κ. Εὐθυμίου

πηγή : πειραϊκή εκκλησία
ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...