/*--

Τρίτη, 19 Μαΐου 2015

Ὁ ρόλος τοῦ πατέρα στή σύγχρονη οἰκογένεια

 Oἱ τεχνολογικές καί οἰκονομικοκοινωνικές ἀλλαγές καθώς καί οἱ δημοκρατικές κατακτήσεις τῆς ἀνθρωπότητας, ἀπειλοῦν τήν παραδοσιακή οἰκογένεια καί μεταβάλλουν τό χαρακτήρα καί τίς λειτουργίες της. Οἱ ρόλοι τῶν φύλων στήν οἰκογένεια ἐμφανίζονται, παραδοσιακά, μέ μία ξεκάθαρη συντηρητική διάταξη. Ὁ πατέρας προσπαθεῖ νά ἐξασφαλίσει οἰκονομικά τήν οἰκογένεια καί νά βελτιώσει τή θέση της. Ἀποτελεῖ τό συνδετικό κρίκο ἀνάμεσα στήν οἰκογένεια καί τήν ὑπόλοιπη κοινωνία. 

Ἡ μητέρα ἀποτελεῖ τό σύνδεσμο ἀνάμεσα στόν πατέρα καί τά παιδιά. Εἶναι δικό της καθῆκον νά δώσει ἔκφραση στά συναισθήματα τῆς οἰκογένειας, νά συμβιβάζει τίς ἐνδοοικογενειακές συγκρούσεις, νά ἑρμηνεύει καί νά διευκρινίζει τίς ἀνάγκες καί τίς ἀντιδράσεις τῶν παιδιῶν. Ὁ ρόλος τοῦ πατέρα ἔξω ἀπό τήν οἰκογένεια ἀποτελεῖ μέρος τοῦ οἰκογενειακοῦ του ρόλου, ἐνῶ ὁ γυναικεῖος οἰκογενειακός ρόλος ἀποτελεῖται ἀπό δραστηριότητες μέσα στά πλαίσια τῆς οἰκογένειας. Ἀπό τίς πιό οὐσιαστικές ἀλλαγές στό οἰκοσύστημα τῆς σύγχρονης οἰκογένειας εἶναι ἡ αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γυναικῶν πού ἐργάζονται ἐκτός σπιτιοῦ.

Ἄν καί ἡ εἴσοδος τῶν γυναικῶν στήν ἀγορά ἐργασίας ἔχει ἐπιφέρει ἀλλαγές στή σχέση ἀντρῶν-γυναικῶν ἀποδυναμώνοντας τούς παραδοσιακούς ρόλους, ἡ ὑποκειμενική ἀναγνώριση καί οἱ ἐπακόλουθες συγκεκριμένες ἀλλαγές στούς ρόλους δέν ἔχουν ἀπαραίτητα ἐπέλθει. Τά προβλήματα ἀπό τήν παραδοσιακή κατανομή τῶν ρόλων στήν οἰκογένεια δέν εἶναι οὔτε ἀναπόφευκτα οὔτε ἀνυπέρβλητα. Πρέπει νά ἀντιμετωπιστοῦν ὡς συμπτώματα ἀδυναμίας τῆς κοινωνίας ν᾽ ἀνταποκριθεῖ στίς ἀνάγκες πού διαμορφώνονται ἀπό τά νέα σχήματα κατανομῆς ρόλων στήν οἰκογένεια1.

Ὁ πατέρας καί ἡ μητέρα ὁδηγοῦνται εὔκολα σέ ἐνοχές καί αἰσθήματα ἀνεπάρκειας. Ἡ παιδική ἡλικία ὡστόσο εἶναι μία περίοδος πού μπορεῖ νά τούς προσφέρει τήν εὐκαιρία ν᾽ ἀνακαλύψουν ξανά τόν κόσμο μέ τό κέφι καί τόν ἐνθουσιασμό τῶν παιδιῶν τους. Προϋπόθεση γιά κάτι τέτοιο εἶναι ὁ χαλαρός ρυθμός ζωῆς πού θά τούς φέρει κοντά στήν οἰκογένεια, θά τούς ἐμπλουτίσει καί θά τούς ὡριμάσει ὅσο λίγες ἐμπειρίες!

ΠΑΤΡΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ 

Ὁ καθηγητής Ψυχολογίας στό Πανεπιστήμιο Πατρῶν, Ἀλέξανδρος Κοσμόπουλος, στό βιβλίο του Ψυχολογία καί Ὁδηγητική της παιδικῆς καί νεανικῆς ἡλικίας2 μᾶς περιγράφει μερικούς τύπους πατρότητας μή κανονικούς (λαθεμένους) ὥστε νά καταδειχθεῖ μέ τίς ἀντιθέσεις τό κανονικό.

 Ὁ αὐταρχικός πατέρας

 Στό οἰκογενειακό περιβάλλον ἡ στάση τοῦ αὐταρχικοῦ πατέρα θυμίζει τούς ἀφέντες τῆς Ἀνατολῆς. Σύζυγος καί παιδιά ὀφείλουν νά ὑπακούουν τυφλά στίς διαταγές του. Συζήτηση δέ γίνεται μέ τά παιδιά. Σ᾽ ἕνα τέτοιο σπιτικό «ὅλα τά σκιάζει ἡ φοβέρα καί τά πλακώνει ἡ σκλαβιά». Στήν περίπτωση αὐτή καταρρακώνεται ἡ προσωπικότητα τοῦ παιδιοῦ κι ἀφοῦ ἀδυνατεῖ νά προσαρμοστεῖ στό κοινωνικό περιβάλλον μετατρέπεται ἀργότερα, στήν ἐφηβική ἡλικία, σέ οἰκτρό τύπο τῶν ἄκρων, τοῦ σκλάβου δηλαδή ἤ τοῦ τυράννου. Ἄλλη πιθανή κατάληξη εἶναι ἡ ὑποκρισία. Τό παιδί ὡς ἔφηβος καί νέος θά προσαρμοστεῖ στόν πατριαρχικό αὐταρχισμό μόνο φαινομενικά, ὑποκριτικά. Πιθανότατα θά καταλήξει στό συνηθισμένο ἐκεῖνο τύπο ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δέν ἔχει σπονδυλική στήλη δηλ. ξέρει νά προσαρμόζεται καί νά τά ἔχει μέ ὅλους καλά. Πολύ πιθανή εἶναι καί ἡ ἀνταρσία. Τά καθημερινά οἰκογενειακά δράματα φθάνουν κάθε τόσο στό ἀπροχώρητο. Τά παιδιά ἀπομονώνονται, δέν ἀναγνωρίζουν τόν πατέρα, τόν μισοῦν, καί ἀρνοῦνται νά «λιβανίσουν» τήν πατρική γνώμη σέ ὁποιοδήποτε ζήτημα ἀπασχολήσει τήν οἰκογένεια.

Ὁ ἀπροσάρμοστος πατέρας

 Ἕνας τύπος «παλιοῦ» πατέρα, μέ γερές ρίζες στά δικά του νεανικά χρόνια. Συγχυσμένος καί ἀδύναμος νά κατανοήσει καθετί τό καινούριο. Οἱ καυγάδες στό σπιτικό μέ τέτοιο τύπο πατέρα εἶναι καθημερινοί, ἀφοῦ ὁ παραπάνω γονιός ἀρνεῖται νά καταλάβει πώς εἶναι ταλέντο νά εἶναι ἕνας πατέρας εὐκίνητος σέ ὅλα τά ἐπίπεδα προκειμένου νά κατανοήσει καί νά συμπαρασταθεῖ στόν ἐξελισσόμενο γιό του καί στήν ἐξελισσόμενη κόρη του.

 Ὁ πατέρας φίλος

 Ἄλλος πατρικός τύπος εἶναι ὁ τύπος τοῦ πατέρα φίλου. Δέν πρόκειται γιά τό φιλικό πατέρα, τόν πατέρα πού μένει πατέρας, ἐνῶ συγχρόνως φέρεται μέ φιλία καί κατανόηση στό γιό ἤ στήν κόρη του. Εἶναι ὁ πατέρας πού ἀποβάλλει τήν πατρική του ἰδιότητα καί ἀρνεῖται τόν καθοδηγητικό καί προστατευτικό του ρόλο. Ὁ τύπος αὐτός εἶναι ἴσως ὁ χειρότερος ὅλων. Παρουσιάζεται ἀδύνατος καί ἀνεκτικός γιά λόγους, πού δέν ἀποβλέπουν στήν ὠφέλεια τοῦ γιοῦ του ἤ τῆς κόρης του, ἀλλά στήν ἱκανοποίηση δικῶν του ἀπωθημένων καταστάσεων. Τά παιδιά ὅμως καί κυρίως οἱ ἔφηβοι ἔχουν ἀνάγκη ἀπό ἕνα πατέρα ὑπεύθυνο, σταθερό, ἠθικά ἀνώτερο καί δυνατό. Ὁ πατέρας πού δέν ἔχει κύρος Ἕνας πατέρας πού δέν ἀναγνωρίζεται ὡς ἠθικό ἄτομο ἀπό τήν κοινωνία μέσα στήν ὁποία ζεῖ δέν εἶναι δυνατό νά ἀναγνωριστεῖ ἠθικά ἀπό τά παιδιά του. Τά παιδιά θέλουν ἕνα πατέρα πού νά μποροῦν νά παραδέχονται καί νά θαυμάζουν. Ἰδιαίτερα τά ἀγόρια ὁδηγοῦνται στήν ἁρμονική ἀποδοχή τῆς ἀνδρικότητας μόνον ὅταν ἔχουν κοντά τους ἕναν πατρικό τύπο πού θαυμάζουν γιά τήν ὡριμότητα καί τήν ἠθική προσωπικότητά του.

 Ὁ «δρυοκολάπτης» πατέρας 

Εἶναι ὁ τύπος τοῦ πατέρα πού χώνει τή μύτη του παντοῦ. Ἀπό ὑπερβολική ἀνησυχία ἴσως, περιέργεια καί σχολαστικότητα γίνεται ἀδιάκριτος μέ τά παιδιά του. Ἰδιαίτερα οἱ ἔφηβοι ζητοῦν νά τούς φέρονται ὅλοι καί πιό πολύ οἱ γονεῖς τους μέ διακριτικότητα καί νά σέβονται τήν ἰδιωτική τους ζωή καί αὐτοτέλεια. Ἄν οἱ ἔφηβοι νιώσουν τόν πατέρα τους ὄχι ὡς κριτή ἀλλά ὡς ἔμπιστο σύμβουλο, τότε δέν ἔχουν λόγο νά κρατοῦν μυστικά ἀπό αὐτόν. Ὅταν μεταξύ πατέρα καί παιδιῶν ὑπάρχει ἀμοιβαία ἐμπιστοσύνη δέ δημιουργοῦνται συγκρούσεις, ἀλλά κι ἄν δημιουργηθοῦν, τελικά θά διευθετηθοῦν χάρη στό δημοκρατικό διάλογο, πού ἔχει ἤδη θεμελιωθεῖ στίς σχέσεις πατέρα καί παιδιῶν.

Ὁ ἐπιτυχημένος πατέρας

 Εἶναι ὁ πατέρας πού ἔχει μία λαμπρή κοινωνική προσωπικότητα. Εἶναι ὁ ἐπιτυχημένος πατέρας, χάρη εἴτε στή μόρφωση εἴτε στίς σπάνιες ἀρετές του εἴτε στό ἐμπορικό του δαιμόνιο. Τό «ὄνομα» ἑνός τέτοιου πατέρα εἶναι δυσβάστακτο εἰδικά στούς ἐφήβους. Ὅταν ὁ ἔφηβος ζεῖ συνεχῶς στήν προστατευτική σκιά ἑνός θεόρατου δέντρου πού τοῦ κρύβει τόν ἥλιο, γιά νά ἀναπτυχθεῖ, δέν πρόκειται νά μεγαλώσει. Ζεῖ μέσα στήν ἀνασφάλεια καί ἡ ἐπικοινωνία μέ τόν πατέρα ἔχει δυσκολίες.

Ὁ «ἀπών» πατέρας 

Εἶναι ὁ ἀδιάφορος πατέρας, πού ἐνῶ σωματικά εἶναι παρών στό σπιτικό του, ἀπουσιάζει συναισθηματικά ἀπό αὐτό. Τό ἐπάγγελμα, τό θέλγητρο τοῦ κέρδους, ἡ κλίση στήν πολιτική, ἡ κοσμική ζωή ἀπομακρύνουν πολλούς γονεῖς ἀπό τά παιδιά τους. Ὅταν εἶναι μικρά τά μεγαλώνουν ὑπηρέτριες κι ὅταν εἶναι ἔφηβοι τούς δίνουν ἀπόλυτη ἐλευθερία, γιά νά μήν μπλέκονται στά πόδια τους, τήν ὥρα πού θέλουν νά ζήσουν τήν ἰδιωτική τους ζωή. Οἱ ἀπόντες γονεῖς δέν ἔχουν ἀφομοιώσει τή γονική τους ἰδιότητα.

Ἄν οἱ πατέρες δέν ἐπιδιώξουν συνειδητά νά συνδεθοῦν ἀναπόσπαστα μέ τήν καθημερινή ζωή τῶν παιδιῶν τους, τότε εἶναι πολύ πιθανό νά διαπιστώσουν ὅτι ἀπομακρύνονται ἀπό αὐτά, χάνοντας τίς πολύ οἰκεῖες προσωπικές λεπτομέρειες πάνω στίς ὁποῖες πατέρας καί παιδιά οἰκοδομοῦν τή σχέση τους. Καθώς τά παιδιά μεγαλώνουν καί μεταφέρουν πολλές ἀπό τίς δραστηριότητες ἐκτός σπιτιοῦ, ἴσως ἀποδειχθεῖ δύσκολο γιά τόν πατέρα νά βρεῖ χρόνο νά μείνει μόνος μαζί τους. Παρ᾽ ὅλα αὐτά οἱ ἀλληλεπιδράσεις μαζί του εἶναι ἀνεκτίμητες γιά τά παιδιά κάθε ἡλικίας.

Εὐκαιρίες μπορεῖ νά εἶναι: μία μισάωρη διαδρομή μέ τό αὐτοκίνητο μέχρι τό φροντιστήριο, μία δραστηριότητα ἤ ἕνα ἄθλημα πού μποροῦν νά κάνουν μαζί καί ἐνδιαφέρει καί τούς δυό. Μερικές φορές οἱ καλύτερες συζητήσεις γίνονται ὅταν ἡ οἰκογένεια «μοιράζεται» μικροδουλειές, ὅπως ἡ προετοιμασία τοῦ φαγητοῦ, τό πλύσιμο τοῦ αὐτοκινήτου, τό πότισμα τῶν λουλουδιῶν.

Ἐπιτυχημένος πατέρας δέν εἶναι αὐτός πού ρυθμίζει τά πράγματα ἀνεξάρτητα ἀπό τά παιδιά του. Εἶναι αὐτός πού ἀφιερώνει χρόνο στά παιδιά του -στό καθένα χωριστά- καί δημιουργεῖ μαζί τους σχέσεις ἀνάλογες μέ τήν ἡλικία τους.

 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.Ἀν. Χουντουμάνη, «Παιδιά καί γονεῖς στό ξεκίνημα μίας σχέσης», ἐκδόσεις Ἑλληνικά Γράμματα, Ἀθήνα 1996, σελ. 72.

2.Ἀλ. Κοσμόπουλος, «Ψυχολογία καί Ὁδηγητική τῆς Παι- δικῆς καί Νεανικῆς ἡλικίας», ἐκδόσεις Γρηγόρης, Ἀθήνα 2007, σελ. 312.

τῆς Παρασκευῆς Μαντικοῦ, δασκάλας

πηγή : Η ΟΔΟΣ
ΤETΡAΜΗΝΙΑΙΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΟΔΟΥ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...