/*--

Τρίτη, 8 Δεκεμβρίου 2015

Πόνος. Ὁ πιό πικρός καρπός

Πονῶ ἀπό τήν ἀσθένειά μου καί χαίρομαι, ὄχι γιατί πονῶ ἀλλά γιατί γίνομαι ἔτσι δάσκαλος στούς ἄλλους τῆς ὑπομονῆς» (Μωυσῆς Μοναχός). Πόνος. Ἕνα δυσάρεστο σωματικό αἴσθη- μα πού προκαλεῖται ἀπό τραῦμα ἤ ἀπό κάποια ὀργανική ἀνωμαλία ἤ μεγάλη καί βασανιστική ἀνωμαλία κα στεναχώρια. Πόνος. Τό πιό πανανθρώπινο πρόβλημα. Τό πιό ἐφιαλτικό καί αἰνιγματικό. Τό πιό συγκλονιστικό καί καταθλιπτικό. Τό πιό ἀγχῶδες. Πόνος. Ὁ πιό πικρός καρπός. Ἡ πιό ὀδυνηρή συνέπεια τῆς πτωτικῆς παρακοῆς. Ἡ πιό ὁδυνηρή καί φρικτή κραυγή τῆς ἀνθρώπινης δυστυχίας. 

«Ἄν μπορούσαμε νά στίψουμε τή γῆ σάν τό σφουγγάρι, θά ἔσταζε αἷμα καί δάκρυα. Παντοῦ πόνος, λύπη καί στεναγμός» (Pierre l’ Ertime). Παντοῦ ἀγωνία καί θλίψη. Παντοῦ σωματικά συντρίμμια καί ψυχικά ἐρείπια ἀπό τούς ὁδοιπόρους τῆς νύχτας. Παντοῦ στούς δρόμους φυτεμένοι σταυροί. «Κάθε τόπος καί μιά Γεθσημανῆ. Κάθε βῆμα καί ἕνας Γολγοθᾶς. Κάθε στιγμή κι ἕνα μυτερό καρφί» (Μιχ. Μιχαϊλίδης).

Ἤμουν κι ἐγώ φορέας τοῦ πόνου τῆς ψυχῆς. Βρέθηκα μέσα στό ἄφιλο πέλαγος τῆς δοκιμασίας καί ἀπελπισίας τοῦ νοσοκομείου ΠΑ.Γ.Ν.Η. ἐξαιτίας ἑνός σοβαρότατου ἐγχειριτικοῦ περιστατικοῦ τῆς συζύγου μου. Ὅμως στόν ἑαυτό μου καί σέ ὅλους τούς ὁμοίους μου συγγενεῖς καί ἀσθενεῖς, ἔλεγα: «Ὀφείλουμε νά ἀγωνιζόμαστε, νά ἐλπίζουμε καί νά μήν χάσουμε τήν πίστη μας στόν θεράποντα Θεό, γιατί τίποτε δέ χτίζεται μέ τήν ἀπελπισία. Τίποτε δέ χτίζεται πάνω στήν ἀπελπισία. Ἡ ἀπελπισία εἶναι ἡ μυστική Χίμαιρα τῆς πνευματικῆς καί ψυχικῆς κατάπτωσης, πού ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο πολλές φορές στόν ἀθεράπευτο καί ὁδυνηρό ψυχολογικό πόνο».

Ὁ ψυχικός πόνος ὁδηγεῖ στήν ἀπελπισία καί ἀπαισιοδοξία, μέ συνέπεια τή νέκρωση τῆς πίστης πρός τόν Θεό. Προτιμότερο ὁ ἄνθρωπος νά πονᾶ ἐδῶ στήν ἐπίγεια ζωή, διότι οἱ πόνοι, οἱ ἀρρώστιες, οἱ στερήσεις καί τά βασανιστήρια μᾶς ὁδηγοῦν καί γίνονται αἰτία γιά πυροφλεγή πίστη καί εἰλικρινή μετάνοια. Οἱ ἀμέτρητοι Ὅσιοι καί Ἅγιοι ὑπέφεραν ἀνήκουστα καί βάρβαρα μαρτύρια, ἐρημικές καί στερητικές ἐξορίες, δολοπλοκίες καί συκοφαντίες, ὕβρεις καί χλευασμούς, ταλαιπωρίες καί ἀνίατες ἀσθένειες. Τά παιδέματα, οἱ γήινοι πόνοι αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἔγιναν ἀπό τόν Τριαδικό Θεό σωτήρια ἁγιάσματα. Οἱ πόνοι καί τά μαρτύρια, οἱ ἐξορίες καί οἱ ἀπαγχονισμοί ἔγιναν εἰσιτήριο γιά τήν εἴσοδό τους στήν Οὐράνιο Βασιλεία.

Ὁ θυμόσοφος λαός μας, λέει: «Ὀφείλει κάθε ἄνθρωπος νά ἐπισκεφτεῖ, τουλάχιστον μιά φορά τό μήνα, ἕνα νοσοκομεῖο καί ἕνα κοιμητήριο, γιά νά εἶναι σωστός ἄνθρωπος». Ἐκεῖ νά ἀκούσει τόν πόνο κάθε ἀσθενή καί νά συμπονέσει, νά δεῖ τό σταυρό μέ τό ὄνομα καί τήν ἡλικία τοῦ χορταριασμένου τάφου, γιά νά ἀντιληφθεῖ τί εἶναι καί τί ἐξετάσεις θά δώσει στήν ἄλλη ζωή. Ἡ σκληροκαρδία δέν ἔχει θέση στή θεοσύστατη κοινωνία μας. Μέ μιά τέτοια σκέψη, στίς ἐπιτρεπτές ὧρες τῶν ἐπισκέψεων τοῦ νοσοκομείου, πέρασα σχεδόν ἀπό ὅλες τίς πτέρυγες τοῦ ΠΑ.Γ.Ν.Η.

Οἱ ἀσθενεῖς νά πονοῦν, οἱ ἐπισκέπτες συγγενεῖς νά θλίβονται μέ τήν κατάσταση τοῦ δικοῦ τους ἀρρώστου. Στούς χώρους τῆς ἀναμονῆς συζητοῦν καί διερωτῶνται: «Γιατί τόσες ἀρρώστιες, πόνοι, δοκιμασίες, τραυματισμοί, σέ τούτη τή σύγχρονη, ὑπερκαταναλωτική καί ἡδονιστική ἐποχή;». Τότε μπαίνοντας στή συζήτηση καί ἐγώ εἶπα: «Ἡ ζωή μας, λέει μιά σοφή παροιμία, μοιάζει σάν τό κρεμμύδι. Ὅσο τήν ξεφλουδίζουμε, τόσο περισσότερο δακρύζουμε. Ὅσο περισσότερο ἡ ἀνθρωπότητα ἐξελίσσεται, τόσο οἱ πόνοι, οἱ θρῆνοι τοῦ ἀνθρώπου θά αὐξάνονται. Ὅσο μεγαλύτερη κατάπτωση τοῦ θρησκευτικοῦ βίου ὑπάρχει, τόσο θά αὐξάνονται οἱ πόνοι μας ψυχικοί καί σωματικοί, τό ἄγχος καί οἱ νευρώσεις».

Πόνοι καί λιγμοί ἀπό νεαρή μητέρα στή μαιευτική κλινική, ριγμένη στήν ἀγκαλιά τοῦ ἄνδρα της, διότι ἔχασε τό μωρό της. Πόνοι καί κλάμα χαρᾶς ἀπό ἄλλη νεαρή μητέρα, διότι ἀπέκτησε μέ καισαρική τά «διδυμάκια» της. Ἕνας ἄλλος νέος στό πνευμονολογικό τμῆμα μέ ἀναπνευστική μάσκα στό πρόσωπο μοῦ εἶπε:«Βρίσκομαι ἐδῶ σέ αὐτά τά χάλια, γιατί ἔχασα τήν πίστη, τήν ἀγάπη, τήν ὑπομονή καί συμβουλή τῶν γονιῶν μου, πού τώρα κατάλαβα ὅτι εἶναι δυνάμεις λυτρωτικές καί σέ ὁπλίζουν στή ζωή.

Τώρα ὅπως βλέπεις, βιώνω σωματικά ἁγιάτρευτα συντρίμμια καί μόνιμα ψυχικά ἐρείπια». Τοῦ εἶπα: «Ὁ πόνος σου, ἡ ἀρρώστιά σου, νεαρέ μου, χρειάζεται ὑπομονή, ἐπιμονή, ἐλπίδα καί πίστη πού θά σέ ὁδηγήσει στή μετάνοια καί ἡ μετάνοια στή σωτηρία σου. Ὁ πόνος νά σοῦ γίνει ἀχώριστος σύμβουλος καί δάσκαλος, διότι ὁ πόνος, μέ πόνο μόνο γιατρεύεται».

Σεβάσμιος κύριος στό ὀγκολογικό τμῆμα μοῦ εἶπε: «Μικρός δέν εἶχα τίποτε (πλούτη) καί εἶχα τά πάντα (τήν ὑγεία). Τώρα ἔχω τά πάντα (πλούτη) καί δέν ἔχω τίποτε (τήν ὑγεία). Ὅμως ὁ πόνος τῆς ἀρρώστιας μου, μοῦ ἔφερε τήν ὑπομονή, τήν ἐλπίδα καί τήν πίστη στό Θεό. Ὁ Θεός ξέρει μόνο πότε θά μοῦ πάρει τόν πόνο». Ἄλλος -πενηντάρης περίπου- μοῦ εἶπε: «Ζῶ στό χωριό μου, ἐργάζομαι τίμια, ἐκκλησιάζομαι τακτικά, δέν ἐκμεταλλεύομαι ποτέ ἄνθρωπο, δέν πῆγα ποτέ στά δικαστήρια, ὅμως κουβαλῶ μιά χρόνια ἀρρώστια μέ πόνους πολλές φορές ἀβάσταχτους». Τοῦ εἶπα:

«Μή στεναχωριέσαι. Ἔχε ἐλπίδα στό Θεό. Καί ὁ Ἰώβ ἔχασε τά πάντα, ἐκτός ἀπό τήν ἐλπίδα καί τήν πίστη στό Θεό καί ὁ Θεός τοῦ τά ἔδωσε ὅλα δεκαπλάσια». «Ἐγώ θέλω μόνο τήν ὑγειά μου νά μοῦ δώσει, τίποτε ἄλλο» μοῦ εἶπε δακρύζοντας.

Γιά νά κατανοήσουμε κάπως πιό σοβαρά τόν πόνο-ψυχικό καί σωματικό- τή θλίψη, τό πικρό κλάμα καί τό γλυκό χαμόγελο καί ὅλα τά ὁμόστοιχα καί τά παράγωγά τους, τότε μιά ἐπίσκεψη στό παιδιατρικό τμῆμα, θά συγκινήσει καί τόν πιό ἀνάλγητο, σκληρόκαρδο καί ἄφιλο ἐπισκέπτη. Ἀγγελούδια, νά εἶναι καθηλωμένα στό παιδικό κρεβατάκι μέ τραυματικά σοβαρότατα προβλήματα, μέ ὀδυνηρά ἀναπνευστικά προβλήματα, βαριά παθολογικά νοσήματα. Νά πονᾶνε, νά κλαίνε, οἱ κραυγές τους -χαράγματα πόνου καί ψηφίδες ἀγάπης καί πόνου- συντρίβουν κάθε ἱστό τῆς ὕπαρξής μας. Ψυχική ὀδύνη καί σωματική συντριβή ἔνιωσα, ὅταν κάποια παιδική φωνούλα ἀπό κάποιο κρεβατάκι πόνου, μέ ἀποκάλεσε «μπαμπά»!

Σήμερα, βέβαια, δέν ὑπάρχουν παιδιά τυφλά, χωλά, δύσμορφα, μέ εἰδικές ἀνάγκες, μέ χρόνιες παθήσεις, ἀδύναμα καί καχεκτικά, ἄνοα καί μέ σύνδρομο Ντάουν, γιά νά ριχτοῦν στόν Καιάδα, ὅπως γινόταν στήν ἀρχαία Σπάρτη ἤ νά ἀπαγχονίζονται ὅπως στήν ἀρχαία Ρώμη. Τά πάντα εἶναι δῶρα καί δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ. Καί ὁ πόνος εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ. Ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, πού σέ ὅλη τή ζωή τους ἦταν καί εἶναι σταυροφόροι τοῦ πόνου. Ὁ πόνος, ὁ θρῆνος καί ἡ ἀπογοήτευση τοῦ προφητάνακτα Δαβίδ γίνονται ἐλπίδα, μετάνοια καί ψαλμωδία. Ὁ πόνος καί ἡ φιλασθένεια συνόδευαν σέ ὅλη τή ζωή τό μεγάλο ἠθογράφο-διηγηματογράφο Ἀλέξανδρο Παπαδιαμάντη καί γι᾽ αὐτό ὅλο τό ἔργο του διανθισμένο καί διαποτισμένο μέ γραφές γιά τήν πονεμένη καί αἱματοβαμμένη Ρωμιοσύνη καί μέ πονεμένους ἥρωες. 

Ὁ πόνος κάνει «ἄρχοντες» νά γονατίζουν μπροστά στό ἄρρωστο παιδί τους καί νά ζητᾶνε τή βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Τόν εὔρρωστο σωματικά καί ἀλαζόνα νέο νά ταπεινώνεται μέ τήν πρώτη δοκιμασία. Τόν ταπεινό καί θεοφόρο, τόν ἀνυψώνει καί τόν ἁγιοποιεῖ. Τόν Ἰωβ, ἀπό τήν ὁμολογία του ὅτι: «ὀφθαλμός ἤμην τυφλῶν καί ποῦς χωλῶν», τόν δοκίμασε μέ στερήσεις, πόνους καί θανάτους, γιά νά φανερωθεῖ μετά ἡ μεγαθυμία, ἡ σοφία καί ἡ παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ. Ἄν ὁ πόνος γενικά δέν ἦταν παιδαγωγία, δέν θά ὑπῆρχαν ἅγιοι καί κυρίως λύτρωση μετά τήν πτωτική ἔξοδο τῶν Πρωτοπλάστων ἀπό τόν Παράδεισο.

Ὁ Χριστός κήρυξε ὅτι «οὐκ ἔνι πλούσιοι ἤ πτωχοί» καί τό «οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλά οἱ κακῶς ἔχοντες» (Μαρκ. 2,17). Ὁ Χριστός μας ἀπό ἀμέτρητη γιά τόν ἄνθρωπο ἀγάπη, ἐνῶ μποροῦσε νά ἀποφύγει τόν πόνο τοῦ Σταυροῦ μέ τή θεϊκή του ὕπαρξη, μᾶς ἔδειξε καί μᾶς δίδαξε ὅτι Αὐτός ἀνέλαβε νά σηκώσει τά βάρη, τούς πόνους, τίς ἁμαρτίες τῶν δικῶν μας Σταυρῶν. Ἡ θυσία τοῦ Χριστοῦ καί ἡ σοφία τοῦ πόνου θά μᾶς κάνει πιό συμπονετικούς καί πιό αὐτογνωστικούς. Θά μᾶς βοηθήσει νά πλησιάσουμε τόν πονεμένο συνάνθρωπό μας, νά σπάσουμε τά δεσμά τῆς σκληροκαρδίας, τῆς ἀφιλίας καί τῆς ἀτομικότητας. Ν᾽ ἀποτινάξουμε τά ἐλαττώματα καί κυρίως τήν ἀναλγησία καί ἀδιαφορία. 

Νά γίνει ὁ πόνος ὁ ἰατρός τοῦ κάθε πονεμένου, γιά νά νικήσει τόν ἴδιο τόν πόνο του, τά πάθη καί τό φόβο. Νά γίνει μέσο καί ὅπλο, πού νικᾶ τήν ἁμαρτία καί ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο στή σωτηρία, τόν ἁγιοποιεῖ. Νά γίνει δάσκαλος καί παιδαγωγία καί ἀόρατη πυξίδα πού θά μᾶς ὁδηγήσει στήν ἐπιθυμητή ἔξοδο. Διότι τό ὅσιο, ἠθικό καί τό ἄριστο ἐξαγοράζεται μόνο μέ μεγάλο πόνο.

«Ἡ ὀμορφιά τοῦ κόσμου ἀποκαλύπτεται μέσα ἀπό μιά ὁμίχλη πόνων καί δακρύων» (Oscar Wilde). Οἱ πονεμένοι, οἱ ἐγκαταλελειμμένοι σέ νοσηλευτικά ἱδρύματα, σέ γηροκομεῖα, ὀρφανοτροφεῖα,πτωχομοκεῖα, σωφρονιστήρια, ψυχιατρεῖα καί γενικά ἄσυλα ἀνιάτων μιά λέξη μόνο ψυθιρίζουν: «Πονᾶμε!». Πονᾶνε, διότι «ἄνθρωπον οὐκ ἔχουσι» (Ἰω. 5,7), γιά νά μετριάσει τόν πόνο τους. Πονᾶνε, διότι ἡ «πολιτισμένη» καί σύγχρονη κοινωνία τούς ἔχει ἀπομονώσει σέ ἱδρύματα γιά νά μήν τήν ἐνοχλοῦν, ἐνῶ οἱ συνάνθρωποί τους -ἐμεῖς ὅλοι μας- μέ ἀνευθυνότητα καί ἀδιαφορία λέμε: «Ὑπάρχει κράτος, αὐτό νά τούς φροντίζει. ᾽Υπάρχει ἐκκλησία, αὐτή νά τούς ἐνισχύει καί νά τούς ταΐσει». 

Ξεχνᾶμε ὅμως ὅτι ὁ πόνος συνδέει, εἰρηνοποιεῖ, συγχωρεῖ καί παιδαγωγεῖ τούς ἀνθρώπους, ὥστε νά γίνουν συμπάσχοντες, συνεργάσιμοι, κοινωνικοί καί θεοφόροι. Ξεχνᾶμε ὅτι «ὁ πόνος εἶναι διάλογος ἀγάπης μέ τόν Θεό. Εἶναι αὐθεντική ἀπόδειξη υἱοθεσίας. Εἶναι ἀσπασμός τοῦ Θεοῦ στήν ψυχή πού ἀγαπᾶ» (Ἰω. Κορναράκης). Ξεχνᾶμε ὅτι «ὁ πόνος εἶναι θεία ἐπίσκεψη καί θεία Παιδαγωγία» (Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος) καί ἀπαιτεῖται πίστη ἄσβεστη, φρόνημα ὑψηλό καί ψυχή ἀνυπότακτη, διότι ἡ ζωή μας δέν εἶναι μόνο χαρές καί αἰσιοδοξία, εἶναι θλίψεις καί δοκιμασία.

Ὁ πόνος τοῦ ἑνός εἶναι καί πόνος ὅλων. Ὁ σωματικός πόνος εὔκολα ξεπερνιέται. Ὁ ψυχικός χρονοτριβιέται. Ὁ πόνος τῆς 400χρονης σκλαβιᾶς ἔκαμε τούς Ἕλληνες ἥρωες. Ἦταν πόνος «γιά τοῦ Χριστοῦ τήν πίστη τήν ἁγία καί τῆς πατρίδας τήν ἐλευθερία». Ὁ ἄθεος πόνος καί ἡ ψυχωτική κατάθλιψη ἔκαναν τόν 28χρονο (ἀρχιμάγειρα) Νικολάκη ἀπό τά Μάλλια -νοσηλευόμενος στό διπλανό δωμάτιο τῆς συζύγου μου- μετά ἀπό σοβαρότατο τροχαῖο ἀτύχημα, νά πέσει σέ μελαγχολία, ἔλλειψη ἐπικοινωνίας, σκυθρωπή καί θλιμμένη προσωπικότητα καί συνεχή νευρικότητα. Στό βάθος τοῦ διαδρόμου ὑπῆρχαν δύο καθίσματα. Ἐκεῖ συναντιόμασταν καί συζητούσαμε. Οἱ ἀπαντήσεις του ἦταν μονολεκτικές: «ναί», «ὄχι», «καλά», «πονῶ».

Μετά ἀπό ἀρκετές συζητήσεις, σκέφτηκα ὅτι γιά νά ἀγγίξω τήν ἑστία τῆς πληγῆς καί νά ξυπνήσω τήν ἀνάλγητη ψυχή του, κάποιο σκληρό καί ἐπώ- δυνο ἴσως μέσο, θά ἔφερνε ἀποτέλεσμα. Κρατώντας μιά ἐφημερίδα κάθισα ἀπεναντί του καί ... «ὁ Θεός νά μέ συγχωρέσει», ἄρχισα νά διαβάζω: «Νέος ὑπέκυψε στά τραύματά του μετά ἀπό θανατηφόρο τροχαῖο ἀτύχημα...». Μέ κοιτοῦσε, λές καί βρισκόταν σέ ἄλλο κόσμο. Τότε, τοῦ εἶπα: «Νικολάκη, ἐσύ δέν εἶχες αὐτή τήν ὀδυνηρή τύχη, εἶσαι μιά χαρά. Ὑπέφερες τόσους μῆνες, ὅμως τώρα εἶσαι γερός καί δυνατός. Νά δοξάζεις τόν Θεό, τόν Χριστό καί τήν Παναγία πού σέ φύλαξαν καί νά εὐχαριστήσεις τούς γιατρούς καί τούς δικούς σου πού σε φρόντισαν καί σέ βοήθησαν. Σοῦ ὑπόσχομαι ὅτι γρήγορα θά ἔρθω στό ξενοδοχεῖο πού δουλεύεις, γιά νά φάω τή σπεσιαλιτέ σου, ἔτσι;». Σηκώθηκε καί σχεδόν δακρύζοντας εἶπε: «κ. Παναγιώτη, θά σέ περιμένω ὁπωσδήποτε, ἀλλά καί στό σπίτι μου».  Kαί βέβαια μέ περιμένει.

 Οἱ πόνοι, οἱ ὑπερευαισθησίες καί ἡ ψυχωτική του κατάθλιψη σχεδόν πῆραν διαζύγιο ἀπό τόν εὐαίσθητο καί συμπαθέστατο Νικολάκη (ὅλα ἔγιναν μέ σύμφωνη γνώμη τῶν γονιῶν του). Εἶναι βέβαιο ὅτι ὁ πόνος ἀφαιρεῖ δυνάμεις σωματικές καί ψυχικές. Ὁ πόνος ὑπερφορτίζει τό νευρικό σύστημα, πού προκαλεῖ αἰσθηματικές καί παθολογικές διαταραχές. Ὁ πόνος δημιουργεῖ κατάθλιψη καί νευρική διέγερση, συγκρούσεις καί νοητικές διαταραχές. Ἀλλά μήν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ ζωή κάθε ὀρθοδόξου χριστιανοῦ ἔχει ἱερό καθῆκον νά εἶναι ἕνας συνεχής ἔμπονος ἀγώνας γιά τή σωτηρία τοῦ ἑαυτοῦ του καί τό καλό τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. «Ἐν τῷ κόσμῳ θλίψιν ἕξετε, ἀλλά θαρσεῖτε» (Ἰωάν. 16,33).

Παναγιώτου Σπάρου,
Συν/χου Ἐκπαιδευτικοῦ - πρ. Δ/ντῆ Μαρασλείου

Βοηθήματα:

1. Μιχ. Μιχαηλίδη: Ὑπέρβαση τοῦ ἄγχους.
2. Ἀρχιμ. Εὐσεβίου: Ἡδονή-ὁδύνη.
3. π. Μωυσῆ Μοναχοῦ Ἁγιορείτου: Μαθητεία στήν ἐπίσκεψη τοῦ πόνου στή ζωή μας.
4. π. Γερασίμου Ζαμπέλη: Ἐξαλλοσύνη τῆς νύκτας ἱστός θανάτου γιά τά παιδιά μας.
5. Ἰωάννου Κορναράκη: Ψυχολογία καί πνευματική ζωή.
6. Ἰωάννου Παρασκευοπούλου: Στοιχεῖα Κλινικῆς Ψυχολογίας.

πηγή : Ἄγκυρα Ἐλπίδος

Διμηνιαῖο Ὀρθόδοξο Περιοδικό τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἱεραπύτνης καί Σητείας.

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...