/*--

Κυριακή, 20 Μαρτίου 2016

Ὀρθοδοξία ἡ πνευματική καταγωγή μας

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Τήν Κυριακή της Ὀρθοδοξίας γιορτάζουμε ἄλλη μιά χρονιά τό θρίαμβο τῆς ὀρθόδοξης χριστιανικῆς μας πίστεως. Ἡ σημερινή γιορτή ἔχει ἱστορία 1153 χρόνων, ἀπό τότε πού καθιερώθηκε, τό 843 μ.Χ. Λοιπόν -θά μοῦ πεῖτε- γιορτάζουμε τό παρελθόν. Καί τί μᾶς ἐνδιαφέρει τό παρελθόν; Μήπως θά μᾶς λύσει τό οἰκονομικό πρόβλημα; Μήπως θά ρυθμίσει τίς ἐθνικές ἐκκρεμότητες; Μήπως θά φέρει τήν εὐτυχία στά σπίτια μας; Μήπως θά σταματήσει τίς ἀρρώστιες μας; Ὄχι Χριστιανοί μου. Ἡ Ὀρθοδοξία δέν εἶναι φάρμακο γιά τά καθημερινά προβλήματα, ἀλλά φάρμακο λυτρώσεως καί σωτηρίας (1)

Τά προβλήματα θά τά λύσουμε ἐμεῖς. Ἀλλά ἡ Ὀρθοδοξία θά μᾶς πεῖ τό τί εἴμαστε, ποιοί εἴμαστε, ποιό εἶναι τό γένος μας, ποιά εἶναι ἡ ταυτότητά μας, ποιό εἶναι τό χρέος μας. Ὅπως τό νά εἴμαστε Ἕλληνες δέν μᾶς λύνει τά προβλήματα, ἀλλά δίνει νόημα στήν ἐθνική καί κοινωνική ζωή μας· ἔτσι καί τό νά εἴμαστε Χριστιανοί Ὀρθόδοξοι δίνει νόημα στήν παροῦσα καί στή μέλλουσα πνευματική ζωή μας. Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι ἡ πνευματική καταγωγή μας, εἶναι ἡ ταυτότητά μας ἡ χριστιανική. Ἄραγε, ἰσχύει αὐτό γιά τόν καθένα ἀπό μᾶς; Οἱ σημερινοί Ἕλληνες νιώθουμε τήν ὀρθόδοξη χριστιανική μας ταυτότητα; Δυό ἐπίσημες δημοσκοπήσεις πού ἔγιναν πρόσφατα μᾶς λένε ἐκπληκτικά πράγματα (2)

— ἡ Ἑλλάδα εἶναι ἡ πλέον θρησκευόμενη χώρα τῆς Εὐρώπης· 
— μέσα στά τελευταῖα 10 χρόνια, τό θρησκευτικό αἴσθημα στήν Ἑλλάδα γνώρισε αὔξηση 19%, ἐνῶ στίς ἄλλες Εὐρωπαϊκές χῶρες μειώνεται· 
— τά 3/4 τῶν Ἑλλήνων δήλωσαν ὅτι ὁ Θεός εἶναι πολύ σημαντικός γι’ αὐτούς. 

Εἶναι σημαντικό τό μήνυμα αὐτῶν τῶν δημοσκοπήσεων. Ἀλλά δέν ἀρκεῖ, παρά μόνο σάν ἀρχή συλλογικῆς καί καθολικῆς ἐπιστροφῆς στό Θεό καί στήν Ἐκκλησία. Σέ ἕνα ἔθνος πού μεγαλούργησε, χάρη στήν Ὀρθοδοξία· σέ μιά χώρα πού ἀναστήθηκε μετά ἀπό αἰῶνες σκλαβιᾶς, χάρη στήν πίστη τοῦ Χριστοῦ· σέ ἕνα λαό πού ἀπό τήν ἱστορική του σάρκα ἀναδείχτηκαν Μεγάλοι Πατέρες καί Μάρτυρες καί Ὄσιοι· θά ἔπρεπε σήμερα ἡ Ὀρθοδοξία νά εἶναι καθολικός τρόπος ζωῆς, γενικό κριτήριο ἀξιοσύνης, μοναδικός νόμος κοινωνικῆς ἀρετῆς. Ἀλλά δυστυχῶς αὐτό δέν συμβαίνει. Ὅποιος τολμήσει νά τό ὑποδείξει αὐτό, θά τόν καταδικάσουν μερικοί ὡς μισαλλόδοξο, ὡς σκοταδιστή, ὡς παλιομοδίτη. Ἐμεῖς, ὅμως, τολμοῦμε νά τό ποῦμε: ἡ μεγαλύτερη ἐθνική μειοδοσία εἶναι ὅτι σεβόμαστε μέν τήν Ὀρθοδοξία, ἀλλά τήν βάζουμε σέ δεύτερη, σέ τρίτη, σέ τέταρτη ἤ καί σέ τελευταία ἀξιολογική μοίρα. 

Καί αὐτό συμβαίνει, διότι δέν βρέθηκε γιά μᾶς ἕνας Φίλιππος, νά μᾶς ὁδηγήσει στό Σωτῆρα Χριστό, ὅπως ὁ ἀπόστολος Φίλιππος τόν Ναθαναήλ (3). Θρησκεύουμε σήμερα, ἀλλά δέν ἔχουμε νιώσει ἀκόμη, πόσο ζωντανός εἶναι ὁ Θεός καί ἡ Ἐκκλησία καί ἡ πίστη μας. Δέν ἔχουμε νιώσει ἀκόμη, ὅτι ἡ ἱστορία μας καί ἡ ἱστορία ὅλου του κόσμου εἶναι στά χέρια τοῦ ζωντανοῦ Θεοῦ, τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πιστεύουμε, ἀλλά ἡ πίστη μᾶς εἶναι λιγοστή, ἀνεπαρκής. Ἀλλιῶς, ἡ πίστη μας θά θαυματουργοῦσε. Διότι εἶπε ὁ Κύριος μας: «Ὅποιος πιστεύει σέ μένα, τά ἔργα πού κάνω ἐγώ, θά τά ἐπιτελεῖ κι αὐτός, κι ἀκόμα ἀνώτερα, διότι ἐγώ πηγαίνω στόν Πατέρα μου, καί ὅ,τι θά παρακαλέσετε χρησιμοποιώντας τό ὄνομά μου, ἐγώ θά τό ἐκπληρώσω, γιά νά φανερωθεῖ ἡ δόξα τοῦ Πατέρα μέσω τοῦ Υἱοῦ» (4)

Ὅπως λέει ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, ἕνας ἀπό τούς ὑπερμάχους τῆς σημερινῆς ἑορτῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, «ἡ πίστη εἶναι μία, ἀλλά αὐξάνει καί μικραίνει, ἀνάλογα μέ τόν τρόπο πού τήν νιώθουμε» (5). Ἀλλά τί εἶναι ἡ πίστη, ἡ πίστη μας; Ὅπως λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀπό τή μιά εἶναι ἐμπιστοσύνη στό Θεό καί ἀπό τήν ἄλλη ὀρθή πίστη περί τοῦ Θεοῦ. Ὡς Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί ἀφενός πιστεύουμε τόν Θεό (τόν ἐμπιστευόμαστε ὅτι εἶναι ἀληθινές οἱ ὑποσχέσεις τῆς σωτηρίας πού μᾶς ἔδωσε), πιστεύουμε στόν Θεό (δηλαδή ἔχουμε σωστό καί ὀρθόδοξο φρόνημα περί τοῦ Θεοῦ) (6). Καί πῶς λειτουργεῖ ἡ πίστη; «Ἡ πίστη εἶναι ἡ συνδετική δύναμη πού ὁδηγεῖ στήν ἄμεση τέλεια ἕνωση τοῦ πιστεύοντος μέ τόν Θεό» (7). «Σκοπός καί τέρμα τῆς πίστεως εἶναι νά ἀποκαλυφθεῖ ἀληθινά σέ μᾶς ὁ Θεός, πού Τόν πιστέψαμε. Καί ἀληθινή ἀποκάλυψη τοῦ πιστευθέντος Θεοῦ εἶναι ἡ συνύπαρξη τοῦ μέσα μας, ἀνάλογα μέ τήν πίστη μᾶς» (8). 

Διότι «ὅποιος ἔχει ἀνόθευτη τήν πίστη του στό Χριστό, αὐτός ἔχει συγκεντρωμένα μέσα του ὅλα του τά χαρίσματα» (9). Καί «μέ τήν πίστη ἔρχεται στόν ἄνθρωπο ἡ ἐσωτερική γαλήνη, κάθε ἀγαθή δωρεά καί κάθε θεϊκό χάρισμα» (10). Ἡ πίστη, λοιπόν, εἶναι σχέση ζωῆς μέ τόν Θεό. Γιά μᾶς, “Ὀρθοδοξία” δέν εἶναι μόνο ἡ “ὀρθή δόξα - ὀρθή θεωρητική γνώση τοῦ Θεοῦ”, ἀλλά καί ἡ “ὀρθή δοξολογία - ὀρθή λατρεία καί σχέση μέ τόν Θεό” (11). Γι’ αὐτό σήμερα, πανηγυρίζουμε τήν Ὀρθοδοξία, τήν ὀρθή καί ἀνόθευτη πίστη μας στόν ἀληθινό καί ζωντανό Θεό μέ ἕνα τρόπο ἐμπειρικό. Ἤρθαμε πρωί-πρωί καί λειτουργηθήκαμε στίς ἐκκλησίες μας. Ὑμνήσαμε τόν Θεό μας. Τόν λατρεύσαμε ὅλοι μαζί μέ ἕνα στόμα καί μιά καρδιά, ὅπως μᾶς διδάσκει ἡ Ἐκκλησία μας. Καί τώρα λιτανεύουμε τίς ἅγιες εἰκόνες, ὅλοι ἐμεῖς, πού εἴμαστε οἱ ἔμψυχες εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ. 

Δέν λατρεύουμε τίς εἰκόνες, ἀλλά τιμοῦμε τά ἱερά πρόσωπα πού εἰκονίζονται. Ἡ ματιά καί ὁ νοῦς μᾶς ἁγιάζονται, βλέποντας καί σκεπτόμενοι τόν ἀληθινό Θεό πού ἔγινε ἀληθινός ἄνθρωπος καί μᾶς ἔσωσε· βλέπουμε καί σκεπτόμαστε τή Μητέρα τοῦ Θεοῦ, πού στάθηκε κοντά στό γένος μας, ὥστε νά εἶναι ἡ Ὑπέρμαχος Στρατηγός μας· βλέπουμε καί σκεπτόμαστε τούς Ἁγίους, πού ἔγιναν ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ καί μᾶς δείχνουν τόν δρόμο τῆς πίστης. Ἡ ὀρθόδοξη χριστιανική πίστη εἶναι ἕνας δρόμος (12), μιά ἀδιάκοπη πορεία, μιά συνεχής λιτανεία. Καλούμεθα νά λιτανεύουμε ἀναστηλωμένη τήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ὁ καθένας μας, μέσα σέ ἕνα κόσμο πού παλεύει νά βεβηλώσει κάθε ἱερότητα· τήν ἱερότητα τοῦ ἀνθρώπινου σώματος, μέ τήν σαρκολατρεία· τήν ἱερότητα τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, μέ τίς ἐκτρώσεις καί τά ἄλλα ἐγκλήματα· τήν ἱερότητα τῶν ἀνθρώπινων σχέσεων, μέ τήν ἰδιοτέλεια καί τήν ἐκμετάλλευση· τήν ἱερότητα τῆς ὑπολοίπου κτίσεως, μέ τήν κατάχρησή της καί τήν οἰκολογική καταστροφή. 

Ἐμπρός, νά σταθοῦμε ἐμπόδιο σ’ αὐτήν τήν ἀποϊεροποίηση. Ἐμπρός, νά λιτανεύουμε μέ φόβο Θεοῦ καί σεβασμό στόν ἄνθρωπο τήν ἱερή θεόπλαστη εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ πού εἶναι ὁ καθένας μας. Ἐμπρός, νά ἀναστηλώσουμε ἐκεῖνα τά θεανθρώπινα ἰδανικά πού κράτησαν “ἀθάνατο” το γένος μας. Ἀμήν. 

 ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

1. Πρβλ. Ἁγίου Μαξίμου Ὁμολογητοῦ, Πρός Ἰωάννην κουβικουλάριον, Ἐπιστολή ΙΒ’ (PG 91,465D): «Φυλάξωμεν δέ μᾶλλον τό μέγα καί πρῶτον τῆς σωτηρίας ἡμῶν φάρμακον· τήν καλήν λέγω τῆς πίστεως κληρονομίαν· ὁμολογοῦντες ψυχῇ τε καί σώματι μετά παρρησίας, ὡς οἱ πατέρες ἡμᾶς ἐδίδαξαν». 
2. Γρηγόρη Καλοκαιρινοῦ, «Ἀπό τά ὀρθόδοξα νάματα ποτίζεται ἡ πίστη τοῦ Ἕλληνα», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27.8.1995, σ. 8. 
3. Βλ. Εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς Α’ Νηστειῶν – Ὀρθοδοξίας (Ἰω. 1,44-52). 
4. Ἰω. 14,12-13. 
5 . «Μή γάρ οἰώμεθα ἁπλῶς εἶναι τήν πίστιν· μία μέν γάρ ἐστι, μεγαλύνεται δέ καί σμικρύνεται ὅμως, διά τῆς κατανοήσεως ἤ ἀκατανοησίας, φησί γάρ· “Ὀλιγόπιστε, εἰς τί ἐδίστασας;”· καί ἀλλαχοῦ· “Μεγάλη σου ἡ πίστις, γενηθήτω σοι ὡς ἐπίστευσας”· καί πάλιν· “Οὐδέ ἐν τῷ Ἰσραήλ τοσαύτην πίστιν εὗρον”· ἰδού καί μεγαλύνεται καί σμικρύνεται» (Ἁγίου Θεοδώρου Στουδίτου, Κατήχησις ΚΘ’ (29), ἐν “Μικρά Κατήχησις”, τόμος Β’, ἔκδ. Ὀρθοδόξου Κυψέλης, Θεσσαλονίκη 1984, σ. 85). 
6. «Πιστεύομεν εἰς τόν Θεόν, καί πιστεύομεν τῷ Θεῷ ἕτερόν ἐστιν ἑκάτερον τούτων. Πιστεύειν μέν γάρ ἐστι τῷ Θεῷ τό τάς παρ’ αὐτοῦ πρός ἡμᾶς ἐπαγγελίας βεβαίας καί ἀληθεῖς ἡγεῖσθαι, πιστεύειν δέ εἰς τόν Θεόν τό περί αὐτοῦ φρονεῖν ὀρθῶς. Δεῖ δέ καί ἀμφότερα ἡμᾶς ἔχειν καί κατ’ ἀμφότερα ἡμᾶς ἀληθεύειν καί οὕτως ἔχειν, ὥστε καί πιστεύεσθαι παρά τῶν ἀσφαλῶς ὁρώντων καί πιστούς ἐνώπιον εἶναι τοῦ πρός ὅν ἡ πίστις Θεοῦ, καί ὡς πιστούς οὕτω παρ’ αὐτοῦ δικαιοῦσθαι…» (Ὁμιλία Η’ “Περί πίστεως, ἐν ᾗ καί τῆς κατ’ εὐσέβειαν ὁμολογίας ἔκθεσις”, § 1, ἐν Γρηγορίου Παλαμᾶ Ἔργα/9, Ε.Π.Ε./τ. 72, Θεσσαλονίκη 1985). 
7. Ἁγίου Μαξίμου Ὁμολογητοῦ, Πρός Θαλάσσιον 33 (PG 90,373C). 
8. Ὅπ. π., 59 (PG 90,608C): «Σωτηρία δέ τῶν ψυχῶν κυρίως ἐστί τό τέλος τῆς πίστεως. Τέλος δέ πίστεώς ἐστιν, ἡ τοῦ πιστευθέντος ἀληθής ἀποκάλυψις. Ἀληθής δέ τοῦ πιστευθέντος ἐστίν ἀποκάλυψις, ἡ κατά ἀναλογίαν τῆς ἐν ἐκάστῳ πίστεως ἄρρητος τοῦ πεπιστευμένου περιχώρησις…». 9. Ἁγίου Μαξίμου Ὁμολογητοῦ, Περί ἀγάπης Δ’ 69 (PG 90, 1064D): «Ὁ τήν εἰς Χριστόν πίστιν ἀνόθευτον ἔχων, πάντα τά θεῖα χαρίσματα συλλήβδην ἔχει ἐν ἑαυτῷ». 10. Βαρσανουφίου τοῦ Μεγάλου, Ἀπόκρισις 29, ἐν “Βίβλος Βαρσανουφίου καί Ἰωάννου”, Βόλος 1960, σ. 46): «Ἡ ἀνάπαυσις καί πᾶν δόμα ἀγαθόν καί πᾶν χάρισμα θεϊκόν, διά πίστεως ἔρχεται τῷ ἀνθρώπῳ». 
11. Πρβλ. Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου, Μήνυμα ἐπί τῇ Κυριακῇ τῆς Ὀρθοδοξίας (7.3.1993), ζητηθέν ὑπό τοῦ Ραδιοσταθμοῦ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος: “…εἰς τήν Πόλιν ταύτην καί περί τόν πατριαρχικόν αὐτῆς Θρόνον διεδραματίσθησαν πρωτοφανῆ γεγονότα, μετ’ ἀνηκούστου, διά Χριστιανικόν κράτος, σκληρότητος, καί ἐδόθησαν πολυετεῖς, διαρκεῖς μάχαι ἐπί 130 σχεδόν ἔτη, ὄχι ἁπλῶς διά τήν νόμιμον ἀποκατάστασιν καί προσκύνησιν τῶν ἱερῶν εἰκόνων, ἀλλά καί διά τήν ἀκεραιότητα τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως, ὡς ὀρθῆς δόξης καί ὀρθῆς λατρείας καί ὀρθοῦ, γνησίου καί ὑπαρξιακοῦ βιώματος τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, ἀμιγοῦς προσθαφαιρέσεων, ἐγκοσμίων φρονημάτων, φιλοσοφικῶν συλλογισμῶν καί πολιτικῶν συμβιβασμῶν”. 
12. Πρβλ. Καλλίστου Γουέαρ, Ἐπισκόπου Διοκλείας, Ὁ Ὀρθόδοξος Δρόμος, ἔκδ. Ἑπτάλοφος, Ἀθήνα 1983, σ. 9-10: «Ἕν ἀπό τ’ ἀρχαιότερα ὀνόματα γιά τόν Χριστιανισμό ἦταν ἁπλῶς “ἡ Ὀδός”… Ὁ Χριστιανισμός… εἶναι ἕνα μονοπάτι πού παίρνουμε ταξιδεύοντας – μέ τή βαθύτερη καί οὐσιαστικότερη ἔννοια, ἡ ὁδός τῆς ζωῆς». 

† Μητροπολίτου Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου
 ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 

Ἀνάτυπον ἐκ τοῦ περιοδικοῦ «ΕΚΚΛΗΣΙΑ» [Ἔτος ΟΓ’ (1996), σελ. 166-167] ΑΘΗΝΑΙ 1996 

πηγή : 

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...