/*--

Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2016

Πλεονεξία Ἕνα συναίσθημα πού κατανικιέται μέ τήν ἀγάπη.

Πλεονεξία εἶναι ἡ τάση πού ἔχει ὁ ἄνθρωπος νά μήν ἀρκεῖται σέ ὅ,τι κι ἄν ἀποκτᾶ, ἀλλά νά ἐπιζητεῖ συνέχεια περισσότερα ἀπό ὅσα ἔχει πραγματικά ἀνάγκη. Ἡ πλεονεξία εἶναι ἕνα συναίσθημα πού κάνει τόν ἄν θρωπο ἀχόρταγο. Κρυφο κοιτᾶ αὐτό πού ἐπιθυμεῖ, ἑνώνει τά πόδια, πιάνει τό σαγόνι του καί ξύνει συνέχεια τό κεφάλι του. Ὁ ἄπληστος ἄνθρωπος νιώθει ὅτι δικαιοῦται πιό πολλά ἀπ’ ὅσα ἔχει κι αὐτό τόν γεμίζει ἄγχος καί τόν ἐμποδίζει νά αἰσθανθεῖ ψυχικά ἐλεύθερος.

Ἡ Βιολέτα Μονρεάλ παρομοιάζει τήν πλεονεξία μ’ ἕνα ἀνθρωπάκι πού ἔχει πολύ μεγάλο στόμα γιατί ζητάει συνέχεια1. Ὅσοι καλλιεργοῦν ὑπερβολικές ἐπιθυμίες ἤ ὑποδουλώνονται σέ ὑλικά ἀγαθά νιώθουν φτωχοί καί στερημένοι. Τά ὑλικά ἀγαθά προβάλλονται κατά κόρον ἀπό τή διαφήμιση. Ἡ διαφήμιση προβάλλει καθημερινά νέες ἀνάγκες. Προκειμένου ν’ ἀνταποκριθεῖ σ’ αὐτές, ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος κα ταλαμβάνεται ἀπό ὑπερβολικό ἄγχος. Μάλιστα στήν περίπτωση πού δέν καταφέρνει νά ἀνταποκριθεῖ στά καταναλωτικά κελεύσματα τῆς ἐποχῆς, ὁδηγεῖται σέ ἔλλειψη αὐτοεκτίμησης.

Ἔτσι βάλλεται ἡ ψυχική του ἰσορροπία. Ἡ διαφήμιση ἐπιδρᾶ βλαπτικά καί στό χῶρο τῆς οἰκογένειας, ἀφοῦ αὐξάνει τίς ὑποτιθέμενες ἀνάγκες τῶν παιδιῶν καί τό κόστος τῆς κάλυψής τους. Τά παιδιά εὔκολα ὑπακούουν στά προστάγματά της, αὐξάνονται οἱ ἀπαιτήσεις τους καί γίνονται ἐριστικά ἀπέναντι στούς γονεῖς, ὅταν αὐτοί ἀρνοῦνται νά τά ἱκανοποιήσουν. Οἱ συμβουλές τῶν γονιῶν συχνά ἔρχονται σέ ἀντίθεση μέ τά κελεύσματα τῆς διαφήμισης πού ἠχοῦν πιό γοητευτικά καί πειστικά. Τό παιδαγωγικό ἔργο τῶν γονιῶν δυσχεραίνεται καί τό χάσμα μέ τή νέα γενιά διευρύνεται. 

Ἡ λύση ἀρχικά θά πρέπει ν’ ἀναζητηθεῖ στήν ἀνθρωπιστική παιδεία, πού θά συμβάλει στή διαμόρφωση ἑνός τύπου ἀνθρώπου κριτικά σκεπτομένου καί ἱκανοῦ νά ἱεραρχεῖ τίς ἀνάγκες του καί νά ἐλέγχει τίς ἐπιλογές του. Ἡ πολιτεία ἐπίσης μπορεῖ νά θεσπίσει κανόνες δεοντολογίας, ὥστε νά ὑπάρχουν ὅρια στά μέσα πού χρησιμοποιοῦνται γιά τήν πρόκληση ἐνδιαφέροντος, ἰδιαίτερα ὅταν τά μηνύματα ἀπευθύνονται σέ παιδιά.

Οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς μας ἀγωνίζονται νά ἐκπληρώσουν τίς «ἀτέλειωτες» ἀνάγκες τους, παρόλο πού ζοῦν σέ μία κοινωνία πού τίς ἱκανοποιεῖ ὅσο ποτέ ἄλλοτε. Ἱκανοποιεῖς μία ἀνάγκη καί παρουσιάζονται δυό νέες ἀνάγκες. Συνειδητά ἤ ἀσυνείδητα οἱ ποικίλες αὐτές ἐπιθυμίες δεσμεύουν τήν ἐλευθερία τῶν ἀνθρώπων2. Ὁ φωτισμένος ἱεράρχης Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος γράφει: «Ὁ πλοῦτος δέν εἶναι αὐτός καθ’ αὑτόν κακό, κακό εἶναι ἡ ἀπληστία τοῦ ἀνθρώπου» (ΕΠΕ 14, 248). «Ἄν θέλεις νά κάνεις τό παιδί σου πλούσιο αὔριο, μήν τό διδάξεις σήμερα πῶς θά ἀποκτᾶ χρήματα, ἀλλά πῶς θά εἶναι ὑπεράνω χρημάτων» (ΕΠΕ 19, 350).

Τό συναίσθημα τῆς πλεονεξίας μποροῦμε νά τό ἐλέγξουμε καί νά τό ξεπεράσουμε, ἄν καταφέρουμε νά νιώσουμε αὐτάρκεις. Αὐτάρκεια εἶναι τό νά νιώθει κάποιος ψυχική πληρότητα, ὅτι δέν τοῦ λείπει τίποτα, ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπέναντι στά ὑλικά ἀγαθά καί ἐλεύθερος μέσα στόν κόσμο. Ὁ φιλόσοφος Διογένης διακήρυττε ὅτι ἦταν πλουσιότερος ἀπό τό βασιλιά τῶν Περσῶν, γιατί εἶχε ἀνάγκη γιά τή ζωή πολύ λιγότερα ἀπ’ ὅσα ἐκεῖνος. Οἱ Κυνικοί καί οἱ Στωικοί φιλόσοφοι πίστευαν πώς τά ἐξωτερικά ἀγαθά δέ χαρίζουν στόν ἄνθρωπο τήν εὐτυχία. Εἶναι φορές μά λιστα πού ἀπειλοῦν τήν ἀνθρώπινη εὐδαιμονία. 

Ὁ Μέγας Βασίλειος συμβουλεύει τούς νέους νά μήν ἐπιθυμοῦν περισσότερα ἀπό τά ἀναγκαία, ὅσα ἱκανοποιοῦν τίς φυσικές ἀνάγκες τους, γιατί τότε θά μοιάσουν μ’ αὐτούς πού κατρακυλοῦν στόν κατήφορο. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, συνεχίζει ὁ ἱεράρχης, μή ἔχοντας κάπου νά στηριχθοῦν κατά τή φορά τους πρός τά κάτω, πουθενά δέ σταματοῦν καί στό τέλος, ὅσο περισσότερα ἀποκτήσουν, ἄλλα τόσα καί πιό πολλά ἔχουν ἀνάγκη γιά νά ἱκανοποιήσουν τίς ἐπι θυμίες τους3. Ὑποδουλώνονται σέ ὑλικά ἀγαθά τά ὁποῖα δέν ἔχουν σχέση μέ τήν ἀνθρώπινη εὐτυχία.

Ἐξαρτῶνται ἀπό αὐτά καί δέ χαίρονται μέ ὅσα ἔχουν. Τό συναίσθημα τῆς ἀπληστίας κατανικιέται μέ τήν αὐτάρκεια καί τή φιλανθρωπία. Ἡ φιλανθρωπία μοιάζει μ’ ἕνα ἀνθρωπάκι πού ἔχει δυό μεγάλα χέρια γιά νά μοιράζεται μέ τούς ἄλλους ὅσα ἔχει. Ὁ Χριστός μας ἀπεχθάνεται περισσότερο ἀπ’ ὅλες τίς ἁμαρτίες τήν πλεονεξία. Ἀποκαλεῖ τόν ἄρχοντα τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς ἄφρονα, ἄμυαλο, γιατί πραγματικά εἶναι τρέλα νά πιστεύει ὁ ἄνθρωπος ὅτι ὅλα τά ἀγαθά πού ἔχει εἶναι δικά του καί νά ἐπιδιώκει ν’ ἀποκτᾶ ὁλοένα καί πιό πολλά. 

Ὁ πλεονέκτης πλούσιος ἦταν δυστυχισμένος, ἀφοῦ δέν ἀπολάμβανε ὅσα εἶχε, ἀλλά βασάνιζε τό μυαλό του μέ σκέψεις γιά τόν πολλαπλασιασμό καί τή φύλαξη τῶν θησαυρῶν του. Ἀγαποῦσε τά πλούτη περισσότερο ἀπ’ τούς συνανθρώπους του, δικαιώνοντας τήν ἄποψη τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, πώς ἡ πλεονεξία εἶναι εἰδωλολατρία. Ἄν ἦταν τό βλέμμα του στραμμένο στόν οὐρανό, ὅλα θά ἦταν διαφορετικά. 

Στήν Κυριακή προσευχή διαβάζουμε: «Τόν ἄρτον ἡμῶν τόν ἐπιούσιον δός ἡμῖν σήμερον…..». Δῶσε μας, Οὐράνιε Πατέρα μας ὅ,τι χρειάζεται καί ἡ ψυχή μας καί τό σῶμα. Ἱκανοποίησε τίς ἀνάγκες τῆς ἡμέρας. Αὔριο καί μελλοντικά ἡ Θεία Σου Πρόνοια θά μᾶς φροντίσει καί πάλι. Κι ἄν ἡ ἀγάπη Σου μᾶς δώσει περίσσια, τά μοιραζόμαστε μ’ ὅσους ἔχουν λιγότερα καί τά χαιρόμαστε ἴσια….4

Ἡ ἐκκλησία μας, μᾶς προσφέρει ἕνα φάρμακο πού καταπολεμᾶ τήν ἀπληστία. Εἶναι ἡ νηστεία, τό φάρμακο τό ὁποῖο ὅταν λαμβάνεται μέ τήν εὐλογία τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας Του, δυναμώνει τή ψυχική θέληση τοῦ ἀνθρώπου, γιατί καταπολεμᾶ τήν ἀπληστία καί ὅλα τά ψυχικά πάθη πού κα τεργάζονται ὕπουλα τήν πλήρη ἀποδιοργάνωση τοῦ ἀνθρώπου καί τή διάλυση τῆς προσωπικότητάς του5.

Ἡ νηστεία, ὡς παιδαγωγικό μέσον, κάνει τόν ἄνθρωπο νά δεῖ τίς οὐσιαστικές του ἀνάγκες καί νά μή γίνεται ὑπερκαταναλωτικός. Ὁ Μέγας Βασίλειος γράφει στό ἔργο του Περί πλεονεξίας: «Πρόσεξε! Τό ψωμί πού ἐσύ κατακρατεῖς, εἶναι τοῦ πεινασμένου· τό ἔνδυμα πού φυλάγεις στίς ἀποθῆκες σου, εἶναι τοῦ γυμνοῦ· τό παπούτσι πού σαπίζει στό σπίτι σου, εἶναι τοῦ ξυπόλυτου· τά χρήματα πού τά κατακρατεῖς χωμένα στή γῆ εἶναι, ἐκείνου πού ἔχει ἀνάγκη. Ὥστε λοιπόν τόσους ἀδικεῖς, ὅσους θά μποροῦσες νά βοηθήσεις…»6.

Σημειώσεις 

1. Μονρεάλ Βιολέτα, Πλεονεξία, ἐκδ. Φλούδας, Θεσ/νίκη 2005, σελ.5.
2. Κουγιουμτζόγλου Γ., Μικρή συμβολή στή σύγχρονη χριστιανική ζωή, ἐκδ. Συναξάρι, Θεσ/νίκη 2004, σελ. 53.
3. Τζιράκης Ν., Μέγας Βασίλειος καί Ἑλληνισμός, ἐκδ. Πατάκη, Ἀθήνα 2004, σελ. 161.
4. Χιόνη Αἰκ., «Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς….», ἐκδ. Σωτήρ, Ἀθήνα, σελ. 45.
5. Βολουδάκης Β., Νηστειοδρόμιον, ἐκδ. Ὑπακοή, Ἀθήνα 1999, σελ. 85.
6. Μεγάλου Βασιλείου, Περί πλεονεξίας, Ρ.G. 31, 267 277.

τῆς Παρασκευῆς Μαντικοῦ, δασκάλας

πηγή ; Η ΟΔΟΣ
ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΔΙΔΑΧΗΣ
ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΡΟΔΟΥ

+

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...